DILI, 11 outubru 2023 (TATOLI)–Anin tasi be huu manas be manas. Kosar turuk ida monu. Anin be huu liu, lori lalin rai-rahun belik iha ninia oin. Nia tuur iha uma tatis okos, lori liman tanan ne’e taka ibun-inus no liman sorin-karuk hamoos kosar iha nia reen-toos.
Hateke ba uma leet, jerigen mutin litru lima nian be baibain uza ba kuru-bee ne’e forma tutuir malu, hanesan membru Falintil-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) atu ezekuta orden ba halo funu. Maibé, loloos ne’e, tanba bee menus ne’e mak jerigen hirak ne’e husik mamuk, hein bee kanalizada mai karik bele ense netik ba jerigen mamuk hirak ne’e.
“Bee posu ne’ebé fura hosi rai okos ne’e, mesak bee masin. Laiha bee ida ne’ebe diak ka merese atu konsumu. Bee posu ne’ebe fura de’it ne’e, ami uza ba fase roupa de’it. Maibé, bee ba tein nian ne’e, ami sosa bee galun mak hodi tein. Kuandu bee masin makaas, entaun sosa ho bee tanke atu fase roupa no fase motor,” Abitante ida Aldeia 12 de Outubru Tasi Tolu, suku Comoro, postu administrativu Dom Aleixo, munisípiu Dili, Celstino de Deus, hateten ba Agência Tatoli, tersa (10 outubru 2023) horisehik.
Abitante seluk, António Soares, nahohuk ho Celestino de Deus katak abitante Tasi-Tolu menus bee-moos tanba tékniku Bee Timor-Leste, Empreza Públiku (BTL, E.P) sira loke bee kanalizada hosi BTL ne’e iha tanke ne’e entre minutue 30 ka oras ida iha kalan no dadeer, maibe populasaun barak la asesu ba bee.
“Kalan loke tuku 21h00 (sia) ne’e, ema ne’ebé hetan bee mak hetan tanba ema balun toba dukur tiha ona, no dadeersan tuku 09h00 mak loke bee maibe populasaun BTN 1, 2 no 3 barak loos mak asesu bee kanalizada ne’e, entaun ami balun la asesu bee,” nia hateten.
Kestaun abitante Tasi-Tolu la asesu bee-moos ne’e, ninia parte hato’o ona proposta ba Bee Timor-Leste, Empreza Públiku iha tinan 2020 kedas maibé to’o agora seidauk iha resposta ruma, atu kanaliza bee-moos mai uma no ba populasaun sira iha área ne’eba.
Abitante Tasi-Tolu, Ursula da Costa Soares, hateten tinan10-resin nia hela iha Tasi-Tolu maibé kada tinan sente defisil tebes atu asesu bee-moos liuhosi kanalizasaun, tanba ne’e sira deside fura bee hodi uza de’it bee posu.
“Uluk iha bee kanalizada iha estrada boot no ami dada mai to’o iha ne’e. Maibé, bainhira ema halo estrada ne’e mak sobu tiha fali kanalizasaun ne’e. Ne’eduni, o’o agora ami laiha ona be kanalizada. Ami konsege halo tanke atu kuru hamutuk, maibé agora hotu tiha ona,” nia hateten.
Nune’e, desizaun ne’ebé nia foti mak kada loron tenke sosa bee-moos, ne’ebé kada jerigen mutin litru lima nian ne’e, ho folin sentavu lima hodi uza ba sira-nia nesesidade loro-loron hanesan atu tein no fase modo.
Anin tasi be huu hetok manas be manas. Abitante Ursula da Costa Soares mós lori liman tanan hamoos nia kosar-been be turu iha nia hasan kuana. Nia dada iiis naruk, hodi haree ba jerigen sira be hatuur iha dapur nia hun ne’e, mesak mamuk be mamuk.
Jornalista : Jesuína Xavier
Editór : Cancio Ximenes
