iklan

NASIONÁL, EKONOMIA, HEADLINE

BCTL selebra loron poupansa nasionál no kampu dijitál

BCTL selebra loron poupansa nasionál no kampu dijitál

Governadór BCTL, Helder Lopes. Imajen Tatoli/António Daciparu

DILI, 29 novembru 2023 (TATOLI)–Banku Sentrál Timor-Leste (BCTL, sigla portugés), kuarta ne’e, selebra loron poupansa nasionál ba dala-sia no loron kampu dijitál ba dala-tolu.

Governadór BCTL, Helder Lopes, konsidera loron ne’e importante tebes tanba bainhira halo poupansa, ita sei hetan futuru di’ak.

“Bainhira ita ko’alia kona-ba kampu dijitál iha fatin hotu, agora ba ona ekonomia dijitál no element prinsipál hosi ekonomia dijitál maka dijitalizasaun finanseira ka servisu finanseiru tenke dijitaliza atu asegura hamenus kustu ba servisu finanseiru, atu iha efisiénsia ba servisu finanseiru ne’ebé instituisaun finanseiru fornese ba públiku no inkluzaun finanseira katak ho dijitalizasaun finanseira ita bele asegura ema hotu iha fatin hotu bele asesu ba finanseiru ne’ebé setór finanseira sira oferese ona,” Helder Lopes, hateten iha ámbitu selebrasaun ne’ebé hala’o iha resintu Timor Plaza.

Biban ne’e, Governadór  konvida públiku atu partisipa iha espozisaun ne’ebé realiza iha resintu Timor Plaza tanba iha ne’ebá instituisaun finanseira sira sei introdús sira-nia produtu finanseiru sira ne’ebé iha hodi fasilita di’ak liután bainhira hakarak halo tranzasaun dijitál.

“Bainhira banku sentrál no instituisaun finanseira sira haree populasaun sei hambrik liña naruk iha banku no mákina ATM nia oin, signifika ami seidauk hala’o ami-nia knaar ho didi’ak tanba ami lakohi públiku ba hein kleur hodi asesu ba servisu finanseiru no dalabarak ita hein kleur tanba ita la hatene, iha servisu balun lalika hein kleur maibé ita foti ita-nia telefone bele rezolve ona maibé tanba ita seidauk hatene literasia finanseira ne’e ladun iha, nune’e dalabarak ita tenke ba forma,” nia akresenta.

Notísia relevante : Administradór Baguia agradese BCTL fó formasaun kona-ba sistema kampu dijitál

Antigu Vise-Ministru Finansa ne’e fó ezemplu, kartaun ATM P24 kuandu iha la presiza ba loos iha banku ne’ebé iha hanesan kartaun ATM Mandiri, la presiza ba loos ida-ne’e maibé bele ba mákina ATM seluk.

Iha Biban hanesan, Prezidente Konsellu Administrasaun Banku Nasionál Komérsiu Timor-Leste (BNCTL, sigla portugés), Lucia Flor, aprezenta servisu pagamentu dijitál maka desde tempu Mikro Finansa to’o ohin loron BNCTL kria hamutuk ho parseiru sira hanesan BCTL, ne’ebé hanesan servisu pagamentu dijitál ne’ebé fasilita kliente BNCTL, Banku Mandiri, BRI, ANZ no BNU hodi fasita públiku iha loron transferénsia no atividade seluk.

“Servisu ne’ebé iha ne’e transversál, ne’ebé tuir regulamentu banku sentrál ami tenke kumpre no la’o hamutuk, ne’e parseria ne’ebé maka independente maibé obrigatóriu,” nia akresenta.

Servisu ne’ebé BNCTL iha maka kartaun ATM, POS, mobile no internet banking, BNCTL mós sai hanesan ajénsia ba money gram, ne’ebé fasilita remesa ne’ebé timor-oan sira haruka hosi rai-li’ur ba família iha Timor. Enkuantu, BNCTL ninia ajénsia iha munisípiu 13 serve kliente inklui pagamentu idozu.

Fasilidade MCM

Reprezentante Banku Mandiri Timor-Leste, Graziela Silva, relata banku ninia benefísiu ba kliente desde fevereiru 2023.

“Banku Mandiri estabelese ona Mandiri Cash Management (MCM) nu’udar servisu dijitál ne’ebé bele fasilita kliente sira halo atividade finanseira nian espesiál ba instituisaun, kompañia no liña ministeriál sira. MCM nia fasilidade maka haree balansu, halo transferénsia hosi banku Mandiri ba banku Mandiri, halo transferénsia hosi banku Mandiri ba banku doméstiku sira seluk hanesan ANZ, Bank Rakyat Indonesia (BRI), Banco Nacional Ultramarino (BNU) no BNCTL,” nia fó hatene.

Aleinde ne’e, MCM fasilita pagamentu payroll, ne’ebé la presiza lori lista funsionáriu ba banku hodi tau ida-idak ba saláriu funsionáriu, maibé bele diretamente posting saláriu funsionáriu iha de’it fatin servisu. Benefísiu seluk mak la presiza forma naruk iha banku maibé bele halo tranzasaun iha ida-idak ninia fatin de’it, iha momentu saida de’it importante iha konesaun rede internet, ne’ebé ba rai-li’ur mós bele asesu nafatin internet banking.

Prezidente Komisaun Organizadora, Andre da Costa, informa, selebrasaun ne’e hala’o iha resintu Timor Plaza, ne’ebé partisipa hosi institusaun finanseiru sira hanesan banku komersiál sira hanesan BNCTL, BNU, Banku Mandiri, BRI, ANZ, empreza Fintech, no negosiante sira ne’ebé organiza hosi Timor Plaza, partisipa mós estudante sira, no públiku.

Partisipante sira sei halo sira-nia atividade iha espozisaun durante loron-ida, instituisaun finanseira sira sei hala’o atividade negósiu hanesan halo promosaun ba servisu no instituisaun finanseiru inklui fó atendimentu ba kliente sira. Instituisaun finanseiru sira mós sei introdús servisu pagamentu dijitál.

Aleinde ne’e, iha mós atividade kuis ho doorprice relasiona ho servisu pagamentu dijitál, prezente ba manán-na’in, instituisaun finanseiru sira distribui liuhosi forma dijitál ou sasán.

Atualiza programa diseminasaun informasaun kona-ba pagamentu dijitál

Prezidente Komisaun Organizadora, Andre da Costa, dehan programa diseminasaun informasaun kona-ba pagamentu dijitál hahú hosi implementasaun kampu dijitál, iha postu administrativu Maubise, munisípiu Ainaro, iha loron 29 novembru 2020. Tuir mai realiza ona iha postu Baguia, munisípiu Baucau iha dezembru 2021, postu Uatulari, Uatocarbau (Viqueque), postu Iliomar (Lautém) no postu Cailaco (Bobonaro) iha tinan 2022.

Enkuantu, iha Dili programa ne’e realiza ona iha outubru tinan ne’e iha universidade no eskola tékniku vokasionál, no iha 20 novembru tinan ne’e realiza mós iha Dili.

Matéria ba programa diseminasaun informasaun kona-ba pagamentu dijitál kompostu hosi introdusaun kona-ba pagamentu dijitál, knaar sistema dijitál ne’ebé mak eziste ona iha Timor-Leste hanesan Automated Teller Machine (ATM P24), mákina POS P24, karteira eletróniku, internet banking no mobile banking inklui vantajen halo tranzasaun liuhosi sistema dijitál.

Dadus tranzasaun hosi sistema P24 no karteira eletróniku hatudu hosi fulan ba fulan aumenta signifikativu, tranzasaun refere inklui tranzasaun hosi postu administrativu balun ne’ebé BCTL realiza ona programa diseminasaun informasaun kona-ba pagamentu dijitál.

Ezemplu iha postu administrativu Uatulari kada fulan rejista tranzasaun 800 ho valór tranzasaun rihun $37, iha Baguia kada fulan rejista besik 500 ho valór rihun $65.

“Benefísiu diseminasaun informasaun pagamentu dijitál ba komunidade iha postu administrativu balun ne’ebé realiza ona maka komunidade hakbesik ona servisu finanseiru báziku ba komunidade sira iha área ne’ebé banku seidauk prezensa iha ne’ebá, ba negosiante sira hahú introdús tan modelu negósiu foun, ba banku komersiál sira katak sira redús kustu opersionál,” Andre da Costa esklarese.

Jornalista     : Antónia Gusmão

Editora         : Julia Chatarina

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!