DILI, 05 Setembru 2024 (TATOLI) – Joven na’in-haat, reprezenta husi dioseze tolu, Baucau, Dili no Maliana, no musulmanu ida preparadu atu fó sasin ba Papa Francisco kona-ba dokumentu haat mak hanesan Laudato Si, Fraterlli Tutti, Amoris Laetitia no Christus Vivit iha enkontru ne’ebé sei hala’o iha Sentru Konvensaun Dili (CCD, sigla portugés).
Prezidente Konsellu Nasionál Juventude Katólika Timor-Leste (KNJKTL), Padre Francisco Indra do Nascimento Tey Seran, informa katak eskolla ba reprezentante joven na’in-haat hodi hato’o sira-nia sasin ba dokumentu sira ne’e la tau kritériu ida rigorozu ba sira, maibé haree ba sira-nia esperiénsia moris, sira-nia envolvimentu ho espíritu serbisu, inklui sira iha poténsia atu ko’alia kona-ba asuntu moris ba joven sira.
Saserdote ne’e dehan bainhira komisaun husu reprezentante foinsa’e na’in-haat ne’e atu fó sasin kona-ba dokumentu sira ne’e, ho entuziazmu sira prontu no hakarak ko’alia no komisaun halo preparasaun ba sira.
“Daudaun ne’e, sira na’in-haat tuir hela formasaun hodi bele halo preparasaun di’ak liután. Bainhira sira ko’alia kona-ba dokumentu sira ne’e bele aprezenta ho di’ak iha Papa nia oin”, padre adianta iha entrevista eskluziva iha estúdiu Tatoli, Farol, Dili.
Husi dokumentu haat ne’ebé testemuña sira sei hato’o mak dahuluk kona ba Laudato Si, ne’ebé reprezenta husi joven ida husi Dioseze Baucau ho naran Rosália. Dokumentu ne’e kona-ba meiu ambiente no nia sei ko’alia sobre nia esperiénsia hadomi natureza. Daruak, kona-ba dokumentu Fraterlli Tutti (fraternidade umana), ne’ebé reprezentante husi joven musulmanu ida ho naran Ilham.
“Nia sei fó testemuña kona-ba fraternidade umana. Nia sei partilla nia moris iha sosiedade, iha komunidade, iha nia relijiaun rasik kona-ba nia esperiénsia saida mak nia hasoru durante ne’e”, dehan.
Datoluk, kona-ba dokumentu Amoris Laetitia, ne’ebé joven ida husi Dioseze Maliana ho naran Cecilia mak sei fó sasin kona-ba domin família nian, oinsá moris iha família no moris iha sosiedade nia leet. Ikusliu, dokumentu kona-ba Christus Vivit (Kristu moris), ne’ebé reprezentante husi joven Arkidioseze Dili ho naran Nelson. Dokumentu ida ne’e Papa hakerek espesiál ba joven sira.
Foinsa’e na’in-haat ne’ebé sei fó testemuña ba dokumentu sira ne’e ho lian portugés. “Sira na’in-haat sei hato’o testemuña ba dokumentu sira ne’e ba kada ema minutu ida-resin”, amu adianta.
Saserdote ne’e esplika katak joven na’in-tolu husi dioseze tolu no husi relijiaun musulmana ida ne’ebé komisaun hili ne’e ho razaun atu labele iha diskriminasaun, maibé atu ema hotu sai ida de’it nu’udar timoroan, nu’udar mós maun-alin.
Papa sei hasoru malu ho reprezentante movimentu katóliku, estudante no grupu independente rihun 3
Iha kuarta, 11 Setembru 2024, iha tuku 09h30, Papa Francisco sei hala’o sorumutu no sei fó diskursu ba reprezentante joven katóliku husi dioseze Dili, Baucau no Maliana hamutuk rihun 3, ne’ebé maihusi kada parókia no sorumutu ne’e la’o durante oras ida nia laran iha Sentru Konvensaun Dili.
“Reprezentante joven sira ne’ebé sei partisipa iha enkontru ne’e, uluk liu tenke halo rejistu, nune’e komisaun bele prepara sira-nia kartaun. Depois sira ne’ebé hetan kartaun tuir kódigu ne’ebé komisaun tau ona, sei tuur tuir fatin ne’ebé deside ona, nune’e labele hamosu konfuzaun. Maibé, ba sira ne’ebé rejista tiha depois haluha kartaun ka lakon tiha, sira sei lahetan oportunidade iha enkontru ne’e”, padre esplika.
Foinsa’e sira ne’e mai husi movimentu katóliku maka hanesan Movimentu Embaixadór of Love, Alemaun Klaretianu, Amitce Madalena, FATCI, Joven Ba Kristu, JUCAR, Juventude Carmelita, Juventude Dominikanu, JUVRA, Magis, Movimentu Juvenil Salezianu (MJS) no Grupu Santa Bakhita.
Iha mós reprezentante husi grupu ensinu superiór mak Institutu Teknolojia Dili (DIT), East Timor Coffee Institute (ETCI), Institutu Siénsia Saúde (ICS), Institutu Boa Ventura Timor Leste (IBTL), Institute of Business (IOB), Instutu Profisionál Canossa (IPDC), Instituto de São João de Brito (ISJB), Instituto Superior de Filosofia e de Teologia (ISFIT), João Saldanha University (JSU), Universidade Católica Timorense (UCT), Universidade Dili (UNDIL), Universidade Oriental Timor-Lorosa’e (UNITAL), Universidade da Paz (UNPAZ) no Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL).
Ba grupu independente nian sei hetan partisipasaun husi Konsellu Nasionál Juventude Timor-Leste (KNJTL), Asosiasaun Nasionál Múzika Timor-Leste (ALMAMOR), Alumni Parlamentu Foinsa’e Timor-Leste, Arte Moris, Juventude Hadomi Natureza, KADALAK, Movimentu Feto Foinsa’e Timor-Leste, Laudato Si, Roman Foinsa’e, RAYLA, Rotary Club, Soldadu Negro, Rainha Ramelau no Timor-Leste Youth for Peace.
Husi grupu arte kultura maka hanesan Timor Furak, Sangar Santo António, Le-Ziaval, Bebiku We Hali, Estelista, inklui belun sira husi relijiaun seluk maka hanesan Hindu, Konghucu, Musulmanu no Protestante. Sei iha mós hrupu husi federasaun desportiva husi basketeból, boxe, futeból, judo, karaté, taekwondo, SKY, voleiból no maluk sira husi organizasaun ema ho defisiénsia (EhD), nomós loke ba públiku.
Padre Indra salienta katak husi preparasaun ne’ebé KNJTL halo ona maka konsege kria ona ekipa konjunta ida ne’ebé hanaran EKO, bazeia ba tema vizita Papa “Que A vossa Fé Seja A Vossa Cultura”. Komisaun iha nafatin esperansa hodi hein mensajen saida mak Papa sei hato’o iha tempu enkontru ho joven sira iha CCD ne’e.
“Atu ko’alia klaru, daudaun komisaun mós seidauk hatene Papa nia enkontru ho joven sira ne’e atu ko’alia saida? Buat hotu sei mistériu hela. Ho tema sentrál ne’ebé iha, sai esperiénsia ida hodi halibur joven sira hotu. Ha’u hanesan koordenadór mós sei hein hela, ne’ebé mai ita hotu hein mensajen sira ne’e molok nia husik hela ita atu bá fali nasaun seluk”, padre apela.
Prezidente KNJKTL salienta katak husi preparasaun sira ne’e halibur Komisaun Diosezana tolu mak hanesan Komisaun Juventude Katólika Arkidioseze Dili (KOJUCA), Komisaun Juventude Katólika Dioseze Baucau (KOJUBA) no Komisaun Foinsa’e Katólika Dioseze Maliana (FOKADIMA). Husi komisaun tolu ne’e KNJCTL mós halibur tan movimentu katólika iha Timór hamutuk 16. Husi movimentu sira ne’e KNJKTL deside reprezentante kada ema na’in-rua, inklui peregrinu sira ne’ebé iha tinan kotuk partisipa iha jornada mundiál iha Lisboa atu hamutuk hodi halo preparasaun ba eventu enkontru ne’ebé sei halo ho Papa iha CCD.
“Husi regulamentu ne’ebé Komisaun define ona katak kada dioseze tolu ne’e, sira fó ona oportunidade ba kada parókia sei hetan partisipasaun joven na’in-14. Depois husi parte eskola no movimentu sira inklui maluk sira husi relijiaun seluk, federasaun sira no ema ho defisiénsia sira sei hetan reprezentante joven na’in-lima, depois maka komisaun loke tan oportunidade ba públiku hodi halo kompletu númeru ne’ebé falta”, esplika.
Preparasaun ne’ebé komisaun halo ne’e hahú kedan husi loron 11 Agostu 2024 bainhira KNJKTL hetan konfiansa husi uma kreda hodi bele halo preparativu sira ho di’ak atu joven sira bele partisipa iha enkontru hamutuk ho Papa Francisco.
“Vizita pastorál Papa Francisco nian mai Timor-Leste ne’e espesiál ba timoroan sira, tanba ne’e oportunidade ida ne’ebé Komisaun Nasionál Juventude Timor-Leste simu ne’e atu halo preparasaun ida di’ak atu Papa bele enkontru ho joven sira”, realsa.
Padre Indra afirma katak iha enkontru Papa Francisco ho joven katólika sira ne’e iha mós reprezentante husi relijiaun sira seluk hamutuk 67. “Ida ne’e atu hateten katak laiha diskriminasaun ida ne’ebé igreja katólika halo, maibé importante tebes maka atu tane aas fraternidade umana mezmu maioria Timór ne’e katólika, maibé labele haluha katak sei iha mós maluk joven sira husi relijiaun seluk. Tanba ne’e, ema hotu iha oportunidade atu hetan fatin iha enkontru ho Papa Francisco rasik”.
Iha preparasaun hotu, tuir orientasaun husi Vatikanu, enkontru entre joven ho Papa ne’e sei simu ho kultura Timór nian, depois programa la’o ona sei hato’o palavra boas-vindas no sei tuir kedan ho testemuña husi sasin na’in-haat.
“Depois Papa sei hato’o ninia diskursu hotu tiha, tama kedan ba orasaun ne’ebé sei hato’o ho lian materna. Hotu tiha Papa sei fó bensaun, ne’ebé programa ne’e se hahú iha dadeer tuku 09:30 to’o 10:30. Depois remata, Papa sei halo kedan nia viajen bá aeroportu hodi bá fali nasaun seluk”, konklui.
Notísia relevante: KNJK-TL verifika lista juventude 3.000 enkontru ho Papa Francisco iha CCD
Jornalista: Tomé Amado
Editora: Maria Auxiliadora
