OEKUSI, 02 Marsu 2026 (TATOLI) – Hahú husi Janeiru mai to’o ohin 02 Marsu 2026, serbisu saúde Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), rejista ona pasiente kazu dengue hamutuk na’in-109 maioria menoridade no rejista óbitu ida, kazu ativu interna (baixa) hela iha Ospitál Referál Oekusi tuun ba na’in-11.
“Ohin 02 Marsu, ha’u simu relatóriu husi ekipa, totál kazu rejistadu iha 109 mak pozitivu dengue, afeta barakliu ba labarik ho idade 05 to’o 14 ho totál kazu 61 tuirmai mak idade 01 to’o 04 ho totál 21. Ne’ebé, daudaun baixa hela iha ospitál iha labarik na’in-11, no lakon vida nafatin ema ida ho idade menoridade,” Diretora Diresaun Rejionál Saúde Oekusi, Merita Marques Lafo informa, iha Oekusi, ohin.

Notísia relevante:RAEOA rejista kazu dengue 86, óbitu ida no na’in-18 sei interna hela
Diretora ne’e esplika, husi kazu 109 ne’e, maioria deteta iha Ospitál Referál Oekusi hamutuk kazu 85, iha Sentru Saúde Kiomaonteko deteta kazu 22 no Sentru Saúde Baoknana iha Nítibe deteta kazu rua (2). Enkuantu, ba Sentru Saúde Oésilo no Pássabe to’o daudaun ne’e seidauk rejista kazu dengue.
“Tan ne’e mak ita halo analiza ida, tuir fatin no suku sira-ne’ebé afetadu, totál pasiente ne’ebé iha suku Costa mak rejista maioria iha kazu 52, tuir mai suku Lalisuk kazu 22, suku Cunha kazu 21, restante husi suku Lifau no suku Kutete iha área Mahata besik tasi-ninin iha kazu haat,” nia énfaze.
Profisionál saúde ne’e informa, tuir analiza husi serbisu kazu kada semanál iha diferensa, hahú husi fulan-Janeiru semana dahuluk rejista kazu ida, maibé tuir fali iha semana daneen kazu dengue aumentu maka’as sa’e ba na’in-13, kada semana aumenta to’o ohin sa’e ona ba 109.
“Tanba kazu sira-ne’e kada semana aumenta, entaun ami mós estabelese ona ekipa ida, hodi halo kontrolu koopera ho autoridade lokál sira no instituisaun sira hanesan Edukasaun no pátrimoniu Estadu fasilita ba materiál sira atu halo prevensaun iha baze, hamutuk ho parsériu sira hanesan Misaun Lepra no World Vision,” nia hateten.
Tanba ne’e, ezekutiva ne’e dehan, serbisu saúde rejionál Oekusi, kontinua hala’o prevensaun liuhusi atividade fumigasaun iha fatin ne’ebé konsidera risku ba kazu dengue no promosaun saúde ba komunidade sira.
“Medida preventiva ne’ebé iha, husi parte saúde halo edukasaun promosaun saúde iha eskola sira, komunidade no fatin públiku seluk tan no liu-liu fatin sira-ne’ebé risku ba kazu dengue la’os promosaun de’it maibé halo mós fumigasaun no abatizasaun, tanba maioria iha suku Costa husi bairru Palaban, Numbei ho Masin, iha suku Cunha rejista barak iha aldeia Noafafo,” nia informa.
Notísia relevante:Ospitál Referál Oekusi rejista pasiente dengue 16 maioria iha Pante Makasar
Pesoál saúde ne’e esplika, kauza husi kazu dengue ne’e mosu tanba susuk aedes egypte, entaun problema ne’ebé mosu tanba konsiénsia família no ema idak-idak, tanba saúde iha ita-nia liman rasik, katak ema hothotu tenke hamoos ambiente uma oin.
Evita bee nalihun iha uma oin, liuliu akua mamuk, balde, roda aat, tanke-bee, presiza hamoos tutuir, no hamoos uma-laran, liu-liu fatin ne’ebé bee fasil nalihun tanba agora tempu udan, entaun fatin sira-ne’e mak susuk halo ni knuuk, bele sai barak tan.
“Tanba ne’e ami husu hothotu presiza kolaborasaun hamutuk halo limpeza iha uma oin, uma laran no bairru laran, ami mós hato’o ona karta ba autoridade lokál sira atu organiza komunidade halo limpeza jerál iha bairru idak-idak,” nia hato’o.
Notísia relevante:Pasiente 260 sofre moras ISPA no diarreia iha Sentru Saúde Kiumaonteko Pante Makasar
Diretór Ezekutivu Ospitál Referál Oekusi, Manuel da Cunha, afirma medida prevensaun iha Ospitál Referál Oekusi, iha meius rua mak utiliza hodi responde ba pasiente ho kazu dengue.
“Iha ospitál meius rua mak ita halo, primeiru ita halo prevensaun tuir promosaun, segunda maka serbisu klínika, ne’ebé mai tuir diádnostika ho dotor sira tau soru no fó cairan hanesan oralit, kuandu pasiénte kabun moras,” nia hateten.
Tanba ne’e, Autoridade saúde ne’e apela atu koopera ho serbisu saúde, tanba kazu dengue iha Oekusi rejista maioria iha sub-rejiaun Pante Makasar ho idade menor nune’e nia husu liuliu inan-aman atu tau atensaun ba oan sira.
“Kuandu labarik toba, tenki uza muskateiru, udan labele sai ba liur no kontinua hamoos ambiénte uma oin, Evita bee-nalihun iha fatin sira-ne’ebé fasíl bee nalihun, nune’e susuk labele moris inklui uma laran presiza hamoos,” nia apela.
Notísia relevante:HNGV kontinua rejista kazu dengue 824 no na’in-14 mate
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo





