iklan

EKONOMIA, HEADLINE

BCTL lansa kódigu TUQR nasionál ba pagamentu dijitál iha Agostu

BCTL lansa kódigu TUQR nasionál ba pagamentu dijitál iha Agostu

Governadór BCTL, Helder Lopes. Imajen Tatoli/Egas Cristóvão

DILI, 08 Maiu 2026 (TATOLI) – Banku Sentrál Timor-Leste (BCTL, sigla portugés) sei lansa sistema pagamentu dijitál nasionál ho Kódigu Timor Unique QR (TUQR), iha fulan-Agostu. Inisiativa ida-ne’e sai parte husi transformasaun sistema pagamentu nasionál no evita sirkulasaun osan falsu.

Governadór BCTL, Hélder Lopes, hateten katak siatema foun ida-ne’e sei fasilita sidadaun sira atu halo pagamentu liuhusi telemove, la presiza ona uza osan fíziku.

“Iha futuru ita sei to’o pontu ida-ne’e. Estadu iha TUQR ka QR code hodi promove pagamentu dijitál. Ema hotu uza sira-nia telefone halo tranzasaun. Osan fíziku la uza ona, oportunidade ba manipulasaun ka falsifikasaun osan mós sei menus tanba tranzasaun hothotu halo ho eletróniku”, Hélder Lopes hateten iha Programa “Bainaka Kredivel” Tatoli nian, ne’ebé realiza iha Auditóriu Fakuldade Siénsia Sosiál no Polítika, Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL), Kaikoli, Dili.

Tuir governadór, TUQR sei sai padraun nasionál kódigu QR ne’ebé fasilita pagamentu dijitál iha setór emprezariál no servisu públiku sira.

Nia esplika katak molok lansamentu ofisiál iha Agostu, BCTL daudaun prepara Dekretu-Lei ida ne’ebé iha hela konsulta ho Ministériu Koordenadór Asuntu Ekonómiku (MKAE) no Ministériu Finansa (MF), hodi fó apoiu ba implementasaun nasionál pagamentu dijitál.

Hélder Lopes subliña katak presiza regulamentu importante sira molok implementa, tanba loja balun lakohi maka regulamentu ne’e sei ezije loja no negósiu sira atu fornese opsaun pagamentu ba kliente sira, uza osan fíziku ka dijitál ne’ebé kliente mak deside.

Nia dehan implementasaun TUQR sei hala’o fazeadamente, tanba Timor-Leste hasoru  nafatin dezafiu prinsipál rua mak koñesimentu públiku ne’ebé ki’ik kona-ba pagamentu dijitál no infraestrutura telekomunikasaun ne’ebé limitadu, liuliu iha área rurál.

“Pagamentu dijitál rekere infraestrutura telekomunikasaun internét, maibé iha foho sira asesu ba internét limitadu no ema sira mós seidauk toman atu uza telefone sira ba tranzasaun dijitál sira”, nia esplika.

Tanba ne’e, BCTL sei implementa TUQR tuir faze no prioriza área no setór ekonómiku sira ne’ebé prontu liu atu simu sistema pagamentu dijitál.

Tuir nia, setór turizmu nu’udar prioridade inisiál, tanba turista estranjeiru barak prefere pagamentu dijitál bainhira vizita Timor-Leste.

“Otél no restaurante sira presiza fornese opsaun pagamentu dijitál tanba turista estranjeiru barak maka to’o lahó osan fíziku”, nia hateten.

Iha biban ne’e, governadór husu joven sira atu hahú utiliza ona pagamentu dijitál no promove literasia finanseira ba komunidade, liuliu ba joven no estudante sira, atu komprende di’ak kona-ba uza osan, poupansa, no investimentu.

Tuir nia, literasia finanseira dijitál atu prevene gasta osan arbiru. Prinsípiu báziku mak despeza labele boot liu reseita.

Iha Novembru 2025, BCTL anunsia planu atu lansa TUQR hanesan padraun nasionál kódigu QR, nu’udar parte ida husi dezenvolvimentu sistema pagamentu dijitál nasionál no integrasaun ho rede QR ASEAN nian.

Aleinde TUQR, BCTL mós lansa ona Sistema Pagamentu Instanténeu (Ti-Fast), habelar ona uza kartaun internasionál sira hanesan Visa, Mastercard, no UnionPay, no promove servisu bankáriu dijitál liuhusi banku komersiál sira.

BCTL mós fó lisensa ba empreza fintech nasionál Ti-Oan hodi apoia inkluzaun finanseira liuhusi servisu karteira eletrónika ba komunidade ne’ebé seidauk asesu ba banku.

Atu hametin sistema ne’e, BCTL kontinua investe iha seguransa sibernétika, moderniza sistema bankáriu, no dezenvolve infraestrutura teknolojia finanseira iha Timor-Leste.

Jornalista: Arminda Fonseca

Editora: Maria Auxiliadora

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!