iklan

DILI, POLÍTIKA

PN aprova proposta Orsamentu Retifikativu biliaun $1,7 iha faze jeneralidade

PN aprova proposta Orsamentu Retifikativu biliaun $1,7 iha faze jeneralidade

Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão iha, aprezentasaun Orsamentu Retifikativu, iha ámbitu diskusaun loron dahuluk faze jeneralidade, iha sala plenária Parlamentu Nasionál, tersa (22 agostu 2023). Imajen/Tatoli.

DILI, 22 agostu 2023 (TATOLI)—Parlamentu Nasionál (PN), aprova proposta Orsamentu Retifikativu (OR) ba tinan 2023 ho montante billaun $1.7-resin iha faze jeneralidade.

Notísia Relevante: Governu aprova proposta Orsamentu Retifikativu 2023 biliaun $1,7

PN aprova pakote proposta-lei tolu ne’ebé Governu aprezenta hanesan proposta-lei ba alterasaun dahuluk lei Nú. 15/2022, 21 dezembru, kona-ba Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2023, lei Nú. 2/2022, 10 fevereiru, kona-ba Enkuadramentu ba OJE no Jestaun Finanseira Públika no alterasaun daruak lei Nú. 8/2008, 30 juñu, lei Tributária, ho rezultadu votasaun a-favór 41, kontra 0 no abstensaun 23, enkuantu Deputadu hosi bankada FRETILIN ho PLP mak vota abstensaun.

“Nune’e, pasa iha jeneralidade no ita kontinua debate espesialidade iha aban (kuarta, 23 agostu) tuku 9h00,” Prezidente PN Interina no Atuál Primeiru Vise Prezidente PN, Maria Terezinha Viegas, fó sai iha sala plenária PN.

Proposta-lei ne’e, despeza totál setór públiku administrativu tinan 2023 ho valór konsolidadu $1.771.867.112, administrasaun sentrál ho despeza $1.633.000.000, seguransa sosiál sein fundu rezerva $130.965.306, ne’ebé iha valór totál konsolidadu la kontabiliza montante $75.860.306 hosi seguransa sosiál hosi transferénsia administrasaun sentrál hodi evita kontajen duplikada no Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA) hetan valór estimadu $83.762.112.

IX Governu introdú programa hakarak hamenus impaktu inflasaun no aumentu kustu vida ba sidadaun sira, nune’e bele aumenta kapasidade kompra.

Ba inisiativa ne’e, Governu halo ajustamentu ba taxa impostu seletivu konsumu no direitu aduaneiru ba importasaun ne’ebé bele aplika iha tinan 2023, ho baze Lei Nú. 15/2022, 21 dezembru, kona-ba OJE 2023.

Notísia Relevante: Komisaun espesializada rekomenda pontu 26 ba Governu iha OR 2023

Tanba ne’e, halakon taxa impostu seletivu konsumu ba produtu masin-midar, aumentu ba direitu aduaneiru importasaun inklui aplika fila-fali taxa anteriór ho 2,5%.

Governu halo alterasaun ba diploma boot rua inklui mudansa iha alterasaun orsamentál hodi garante estabilidade boot ba OJE ne’ebé aprova ona, eliminasaun ba lei Planu Opsaun Prinsipál, ne’ebé kria hodi troka ba Planu Anuál Investimentu Estratéjiku, ne’ebé hanesan dokumentu tékniku ne’ebé aprezenta planeamentu anuál ho impaktu ba orsamentu ne’ebé aprezenta hamutuk ho proposta lei OJE no ajusta ba rejime ezekusaun orsamentál iha períodu entre nomeasaun Governu no apresiasaun programa, nune’e mós iha períodu entre rejeisaun programa no nomeasaun Governu foun.

Antes ne’e, iha 17 novembru 2023, Parlamentu Nasionál liuhosi reuniaun plenária, aprova proposta-lei númeru 46/V(5a) OJE 2023 ho montante biliaun $3,16 iha finál globál ho votu a-favór 42, kontra 21 no abstensaun rua.

Proposta OJE 2023 ho montante biliaun $3,16 kompostu hosi orsamentu administrasaun sentrál biliaun $2,8 (montante ne’e inklui ona Fundu Kombatente Libertasaun Nasionál biliaun $1), orsamentu seguransa sosiál hetan alokasaun millaun $235,7 no Rejiaun Administrativu Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA) millaun $120.

Iha 20 dezembru 2022, Parlamentu liuhosi votasaun finál globál halo reformulasaun ba dekretu Parlamentu númeru 68/V kona-ba OJE 2023, hodi elimina fundu veteranu biliaun $1, ne’ebé Tribunál Rekursu (TR) deklara inskonstituisionalidade, ho rezultadu votasaun rezultadu votasaun a-favór 40, kontra 0, abstensaun 20.

Pedidu ne’e hato’o hosi Prezidente Repúblika hodi husu ba órgaun lejislativu halo reformulasaun ligadu ho Xefe Estadu nia pedidu ba TR hodi halo fiskalizasaun preventiva ba fundu veteranu biliaun $1 ne’ebé prevee iha proposta-lei OJE 2023 katak inkonstituisionalidade.

Notísia Relevante: PN-Governu ohin hahú debate proposta OR 2023 iha jeneralidade

Jornalista       : Nelson de Sousa

Editór.            : Cancio Ximenes

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!