Top

Komisaun espesializada rekomenda pontu 26 ba Governu iha OR 2023

Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão hamutuk ho membru Governu sira Partisipa iha debate orsamentu ratifikativu. iha sala plenária PN, tersa (22/08). Imajen TATOLI/Egas Cristóvão.

DILI, 22 agostu 2023 (TATOLI)—Relatóriu paresér hosi komisaun espesializada sira iha Parlamentu Nasionál (PN), iha debate faze jeneralidade rekomenda pontu 26 ba Governu iha proposta-lei Orsamentu Retifikativu (OR) ba 2023.

Notísia Relevante: FRETILIN preokupa Governu halo redusaun ba ministériu balun nia osan

“Rekomenda ba Governu iha futuru aprezensa rigór dadus makro ekonómiku no estatístika informasaun atualiza kona-ba análiza merkadu traballu iha Timor-Leste ho loloos, Governu utiliza hanesan fonte informasaun inkéritu forsa traballu 2021 no la’ós sensu populasaun 2022 ne’ebé publikadu,” Relatóriu komisaun C trata asuntu Finansa Públika ne’ebé Agência Tatoli asesu, tersa ne’e.

Rekomenda iha futuru halo aprezentasaun hosi responsável másimu pasta ministériu la’ós hosi Vise Ministru.

Ba proposta orsamentál 2024, Governu aprezenta tabela orsamentál estruturadu iha forma programa até nivel sub-programa.

Altera urjente dekretu Governu apova klasifikasaun orsamentál iha númeru 10 artigu 11 iha Lei Enkuadramentu Orsamentál (LEO), hodi evita mantein váziu regulasaun kria ho alterasaun tabela orsamentál proposta hosi proposta lei.

No atende alterasaun proposta hosi Governu alínea u) artigu 1 Lei Tributária, kestaun ne’ebé ba komisaun A no mós dúvida balun hamutuk ho komisaun C, nune’e rekomenda ba Governu esklarese ba propota lei númeru 1/VI (1a) delimitasaun konseitu ‘estabelesimentu estável’.

Komisaun A trata asuntu Justisa no Konstituisionál

Nia rekomenda ba Governu no Ministéiru Finansa mantein prátika atuál konvida PN hodi toma parte iha semináriu ‘Panorma Orsamentál’.

Ba Ministéiru Finansa rekomenda rekonfigurasaun portál transferénsia inserindo informasaun kona-ba taxa ezekusaun por programa.

Apresiasaun parte komisaun no mós utilizasaun ho efikás liu tan tempu durante audénsia públika entidade, presiza produs no remete antesipadamente ba komisaun relatóriu eskritu ezekusaun orsamentál, inklui ezekusaun programa no atividade.

Komisaun rekomenda adosaun kontrolu efeitu liután, liuhosi produsaun relatóriu detalladu liután kona-ba utilizasaun orsamentu (merenda eskolár), merese mellór atensaun jestaun saldo no forma ninia kontabilizasaun iha orsamentu ba tinan tuir mai.

Komisaun rekomenda ba Ministéiru Administrasaun Estatál (MAE) aplikasaun kontrolu ho efetivu liután implementasaun Programa Mão de Obra Postu Administrativu (PMOPA) no Uma Kbiit Laek (UKL) ka Uma Naroman ba Povu (UNP) hodi prevene diskriminasaun iha selesaun benefisiáriu refere ba programa.

Komisaun rekomenda ba Governu promove polítika sentralizasaun bolsa estudu iha Fundu Dezenvolvimentu Kapitál Umanu no evita proliferasaun tipu inisiativa.

 Komisaun B trata asuntu Negósiu Estranjeiru no Defeza ho Seguransa

Ninia rekomendasaun republikasaun integrál lei númeru 2/2022, Lei Enkuadramentu Orsamentál no Jestaun Finanseira Públika.

Uniformazasaun termu ‘ano orçamentál’, ‘ano financeiro’, ‘ano fiscal’ no ‘ano ecoómico’ iha Lei Enkuadramentu Orsamentál (LEO), no re-apresiasaun kategória despeza iha Projetu Proposta Lei (PPL).

Iha artikulasaun instituisional ho Parlamentu Nasionál, ba Governu rekomenda revizaun lei Tributária prosesu lejislativu separadu ba alterasaun lei númeru 8/2008, 30 juñu.

Komisaun D trata asuntu Ekonomia no Dezenvolvimentu

Rekomenda mós durante debate espesialidade proposta-lei iha plenária, kestiona Governu kona-ba razaun tanbasá iha tabela orsamentál anexu proposta lei, diversa entidade autónoma não foram orçamentadas, como é o caso da CAN ou o SGP, entre várias outras.

Komisaun E trata asuntu Infraestrutura

Ninia rekomendasaun seleridade iha prosesu regularizasaun projeitu infraestrutura ne’ebé lao hela ou implementa ona no seida’uk selebra kontratu ou pagamentu.

Rekomenda identifikasaun no implementasaun reseita alternativa ba ministéiru liuhosi promulgasaun lejislasaun nesesáriu.

Rekomenda ba Ministéiru Transporte no Komunikasaun (MTK) otimizasaun koordenasaun entre Ministéiru Obra Públika (MOP) no liña ministériu sira seluk ba projeitu ne’ebé lao hela ba kestaun monitorizasaun, fiskalizasaun no selebrasaun kontradu sein verifikasaun hosi parte ADN.

Ba MTK regularizasaun projeitu emerjénsia inklui faze implementasaun no konklui publikamente utiliza, designadamente selebrasaun kontratu no konsekuente pagamentu, no nafatin ba MTK inkrementu no diversifikasaun kanál reseita própria, kria regulamentasaun nesesária ba implementasaun diploma legal iha vigór hela.

Komisaun F trata asuntu Saúde

Rekomenda ba Ministéiru Saúde (MS) regulariza situasaun orsamentu unidade misaun ba kombate stunting, rekomenda la existe orsamentu retifikativu alokasaun ho duplikadu ba programa nutrisaun no stunting, maibé liña koordenasaun ministerial ba efeitu.

Rekomenda ba MS pagamentu prioritáriu dívida hosi ospitál estranjeiru, no rekomenda mós fó prioridade dívida interna iha Hospital Nasionál Guido Valadares (HNGV) nomeadamente dívida eletrisidade.

Ba SAMES, IP, rekomenda maximizasaun rekursu, liga ho limitasaun funsionáriu no regra aprovizionamentu imposta hosi rejime jurídiku aprovizionamentu, nune’e rekomenda esforsu altera prosesu ne’e kria regra espesífiku aprovizionamentu ba SAMES hodi hala’o prosesu simples.

Komisaun G trata asuntu Eduakasaun

Ninia rekomendasaun ba UNTL previzaun verba adisionál iha orsamentu retifikativu ezekuta no dívida labele pendente iha tinan tuir mai.

Rekomendasaun ba PN

Enkuantu, rekomendasaun hosi Komisaun Espesializada ba Parlamentu Nasionál rasik atu iha tempu badak revizaun profunda ba lei númeru 2/2022, 10 fevereiru, Lei Enkuadramentu Orsamentál (LEO) ne’ebé aprezenta proposta hosi Governu iha proposta-lei númeru 1/VI(1a).

Durante debate jeneralidade proposta lei iha plenária, presiza klaru membru komisaun B no Governu ka autoridade tributária konseitu estabelesimentu estável relasiona ho alterasaun lei Tributária.

Rekomenda mós ba PN hamutuk ho Governu, razaun iha tabela orsamentál iha anexu proposta lei, entidade autónoma, diversa entidade autónoma la enkontra orsamenta entre ANA ou SGP.

No ikus, lei númeru 2/2022, 10 fevereiru, Lei Enkuadramentu Orsamnetál (LEO) presiza diskusaun separadu, permite mellora ponderasaun.

Notísia Relevante: Governu aprova proposta Orsamentu Retifikativu 2023 biliaun $1,7

 Jornalista : Nelson de Sousa

Editór          : Cancio Ximenes

 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!