DILI, 08 janeiru 2024 (TATOLI)—Deputada hosi bankada FRETILIN iha Parlamentu Nasionál (PN), Helena Martins Belo, preokupa ho desizaun Governu liuhosi Ministériu Edukasaun hapara kontratu profesór kontratadu nune’e prezudika prosesu ensinu aprendizajen iha eskola balun.
“Ba eskola sira mós hanesan, iha eskola ida iha Venilale-Ossowake nian, eskola ensinu báziku ne’e tenke taka, tanba ho profesór kontratadu sira-ne’ebé la kontinua sira-nia kontratu, entaun ida-ne’e tenke taka tanba profesór permanente ida de’it. Entaun, agora daudaun iha ne’eba komunidade segel tiha ona eskola ne’e iha ne’eba, entaun oinsá mak atu resolve,” nia levanta liuhosi reuniaun plenária PN, segunda ne’e.
Vise Ministru ba asuntu Parlamentár, Adérito Hugo da Costa, hateten IX Governu Konstitusionál iha pozisaun klaru tebes kona-ba funsionáriu kontradu sira, hanesan ema hotu hatene katak situasaun ida la’o iha tinan barak nia laran, kontratadu balun tinan lima no balun tinan 10 no liu eziste hela iha liña ministériu hotu-hotu.
Governu haree situasaun ida-ne’e tau polítika ida katak, ita labele kontinua situasaun ida ne’e, no ita hotu hatene antes fin dezembru Governu notifika kontratadu hotu-hotu katak kontratu termina, tanba kontratadu ne’e kontratu ne’e anuál.
Entaun, to’o dezembru ministériu hotu bazea ba regra ne’e notifika kontratadu hotu katak kontratadu para no tuir loloos la presiza notifika no kontratu sira-ne’e hotu iha fin do ano ne’e mak eziste iha ministériu hotu.
“Agora, ohin, Deputadu sira foti kontratadu sira iha edukasaun mós situasaun hanesan sira balun notifika tuir regra, maibé depois sira halo avaliasaun katak volume traballu iha ne’eba ne’e nesesita nafatin kontratadu hira mak atu renova fali sira-nia kontratu. Depois IX Governu iha pozisaun ida-ne’e iha ministériu hotu-hotu, espesialmente ba ministériu operasionál hanesan Ministériu Saúde no Ministériu Edukasaun halo avansu tebes konsiderasaun ba importánsia kontratadu sira hanesan iha edukasaun nian iha fulan neen konsege prosesa kontratadu, mais rihun 5 no rihun 4 nia estatutu loos ona, falta de’it 1000 mak iha prosesu ingresu espesiál ninia tuir lei,” nia dehan.
Prosesu ne’e la’o, IX Governu Konstitusionál konprometidu atu haree katak kestaun ida kontratadu ho kazuál sira-ne’e tenke rezolve ona nune’e ita labele hela tan ona ho situasaun ida númeru kontratadu ho kazuál sira barak tebes kada tinan.
Bainhira númeru kontratadu no kazuál barak tebes no Governu la fó atensaun ba sira no kontratadu ho kazuál hosi Komisaun Funsaun Públika (KFP) laiha liu lista kona-ba sira-nia dezempeñu, karreira, promosaun no grau, entaun kontratadu hanesan ohin Deputadu sira foti kontratadu balun to’o tinan 10.
Situasaun ne’e mak akontese iha Timor-Leste no liga ho situasaun ne’e no Komisaun Funsaun Públika (KFP) ho lideransa foun iha mandatu klaru atu re-define sira-nia estatutu, tanba labele husik nafatin situasaun ida ema rihun ba rihun serbisu atu fó dedikasaun ba Estadu depois sira nia futuru kareira profisionál la fiksu.
“Ohin, ami rejista hela dehan hosi Venilale katak eskola balun tenke taka tanba kontratadu sira para hotu hela de’it profesór permanente ida de’it, mais sei la abandona. Ida-ne’e sei haree nesesidade ameasa eskola atu taka ou profesór ida de’it, ministériu sei la husik ida ne’e. Ministériu sei nafatin haree katak, sé mak atu ba, maibé importante mak ema ne’ebé ba fali nia tenke fiksu ona. Profesór kontratu fali, nia tenke hatene ona katak estatutu kontratu no fim nia tenke ba to’o ona permanente labele iha situasaun ema ne’e sente Estadu uza tiha nafatin kazuál,” nia dehan.
Notísia Relevante: Profesór Kontratadu ezije mantein Dekretu Lei Rejime Espesiál, ME konsistente ho vaga
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes
