DILI, 18 janeiru 2024 (TATOLI)—Deputada membru komisaun F trata asuntu Súde iha Parlamentu Nasionál (PN), Helena Martins Belo, husu Ministéru Saúde (MS) atu intensifika prevensaun ba populasaun relasiona ho moras Chikungunya ne’ebé mai hosi dengue.
Notísia Relevante: Moras Chikungunya mai husi dengue, kuidadu aan iha tempu udan
“Depois rona informasaun ami ba sentru saúde konfirma katak iha 15 kazu ne’ebé mai hosi Ermera no kazu ida mai hosi postu administrativu Dom Aleixo-munisípiu Dili. Tanba ne’e, konfirmasaun iha duni kazu hanesan ne’e ninia sintoma hanesan mós dengue ninian no ita espera katak, Governu bele halo jestaun másimu. Ne’ebé, presiza medida prevensaun oinsá atu prevene se lae mak da’et tan de’it,” Deputadu membru komisaun F ne’e hateten ba jornalista sira iha uma fukun PN, kinta ne’e.
Tanba ne’e, nia dehan, presiza MS halo prevensaun oinsá sensibiliza populasaun no kontinua atividade fumigasaun.
Nia mós fó hanoin ba komunidade hotu atu nafatin prevene aan hosi moras ne’e mak nafatin oinsá hamos uma oin.
Deputada CNRT, Cedelizia dos Santós, mós husu MS atu halo prevensaun ba moras no vírus foun ne’e.
Moras Chikungunya
Moras Chikungunya ne’e ninia fonte mai hosi susuk Aedes Aegipty no Aedes Albopictus ne’ebé mak infetadu ho virus Chikungunya.
Sintoma
Moras ne’e nia sintoma ka sinal sira mak ne’ebé akontese ba ema ida mak isin moras, artikulasaun (ain-tuur) moras, múskulu (ain-kabun) moras, bubu iha artikulasaun (liman-fuan nian), ulun moras, laran-sa’e, isin kole, isin mean no bele katar.
Nune’e, bainhira ema ruma hetan sintoma hirak ne’e, ne’ebé sintoma ne’e kauze hanesan moras dengue nian ne’e, husu lalais buka asisténsia médiku no labele kura mesak iha uma. Hemu bee barak no ba inan ne’ebé fó susu-been inan nian ba bebé, tenke kontinua fó susu nafatin.
Prevensaun
Oinsá atu halo prevensaun ba moras ne’e? Atu prevene moras Chikungunya ne’e, husu ba komunidade ida-idak tenke;
- Hamoos lixu sira, labele husiki bee nalihun iha roda uzadu sira-nia laran-vazu aifunan nian ka fatin ba bee ne’ebé husiki nakloke luan.
- Rega aimoruk susuk hodi hamate susuk sira.
- Uza moskiteiru bainhira toba, rede susuk iha janela no uza replente susuk nian.
- Hatais roupa kór naroman no ho liman naruk ka tau kalasa naruk, ne’ebé bele taka ita-nia liman no ain.
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes
