DILI, 20 janeiru 2025 (TATOLI)–Deputadu Bankada opozisaun Kmanek Haburas Unidade Nasionál Timor oan (KHUNTO), Luís Roberto, husu ba Governu liuhusi Ministériu Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál (MAKLN) atu tetu didi’ak hodi haree filafali lista kombatente rejistadu tinan 2009.
“Liga ba lista veteranu ne’ebé MAKLN públika, joven balun ne’ebé moris iha 1975 no 1993 ne’ebé hetan 15 a 19 no menus tinan-tolu partisipasaun luta nian. Ne’e duni husu Governu atu tetu didi’ak hodi halo fali re-verifikasaun ka re-avaliasaun ba lista veteranu no kombatente ba tinan 2009,” Deputadu hato’o iha reuniaun plenária Parlamentu Nasionál (PN), segunda ne’e.
Aleinde ne’e, reprezentante povu ne’e husu ba ekipa husi Komisaun Antí-Korrupsaun (CAC, sigla portugés) atu tun direta hodi halo investigasaun didi’ak ba lista kombatente.
Notísia relevante : PPN husu MAKLN hadi’a lista kombatente bainhira iha reklamasaun
Nia dehan, nasaun ne’e atu hetan independénsia liuhusi prosesu naruk ne’ebé sakrafika ema barak mate hodi ruin no ran. Veteranu no martir sira husi libertasaun nasionál lori espíritu, sakrifísiu, serbisu iha koletivu, dedikasaun ba meta, disiplina iha tempu susar no kompromisu individuál ba família, komunidade no nasaun, no sira sai hanesan ezemplu loloos kona-ba buat ne’ebé presiza hodi harii nasaun ida forte, reziliénte no prósperu.
“Sira-nia kontribuisaun durante tempu naruk no luta tinan barak hodi forma ita-nia nasaun no fó inspirasaun ba ita-nia foin-sa’e sira atu serví di’ak liután nasaun ne’e,” nia tenik.
Ho nune’e, Estadu hatuur ona iha Konstitusaun iha artigu 11 hodi rekoñese no valoriza liuhusi lei númeru 03/2024, 12 juñu, kona-ba Estatutu Kombatente Libertasaun Nasionál.
Iha fatin hanesan, Deputadu Congresso Nacional da Reconstrução Timorense (CNRT), Natalino dos Santos, hateten, Governu fó tempu durante loron 60 atu entidade sé de’it bele halo reklamasaun.
Nune’e, Nia apela ba kombatente no veteranu hotu ho tempu ne’ebé iha bele halo reklamasaun ba dadus sira ne’ebé konsidera la loos atubele hadi’a.
Deputada CNRT, Maria Gorrumali Barreto, fó apresiasaun ba IX Governu Konstituisionál liuhusi MAKLN ne’ebé públika lista kombatente no veteranu rejistadu iha tinan 2009, ne’ebé antes ne’e halo ona verfikasaun ho tempu naruk.
“Husu mós ba hirak ne’ebé la satisfeitu ho dedikasaun ne’ebé iha no iha lista falsu karik iha hanoin tempu ne’ebé iha bele halo reklamasaun,” nia fó hanoin.
Nune’e mós, Deputada Frente Revolucionária de Timor-Leste Independente (FRETILIN), Cristina Yuri Ribeiro, husu atu haree didi’ak lista ne’e hodi verifikasaun filafali.
“Inan barak tanis sira-nia kontribuisaun iha tempu funu, maibé iha lista fó sai injustisa. La hatudu loloos liuliu hirak ne’ebé dadur, haree fali lista ne’e ho loos, sira husu Governu atu rekuiñese no valoriza loloos la’ós osan atu simu,’’ nia hato’o.
Governu liuhusi Vise-Ministru ba asuntu Parlamentár, Adérito Hugo, rejista prekupasaun Deputadu sira-nia ba ministériu tutela hodi bele hato’o resposta eskrita.
Governu liuhusi MAKLN no Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál (CCLN, sigla portugés), iha loron 15 janeiru liubá taka sai ona lista naran kombatente libertasaun nasionál rejistadu 2009 ho totál 92.591.
Hafoin taka sai lista ne’e, mosu preokupasaun barak husi públiku inklui veteranu sira.
Jornalista : Nelson de Sousa
Editora : Julia Chatarina
