BOBONARU, 19 Fevereiru 2025 (TATOLI)—Diresaun Servisu Munisipál Saúde Autoridade Munisípiu Bobonaru, hahú husi fulan-Janeiru to’o tersa (18 fevereiru 2025) ne’e, rejista kazu Dengue aumenta ba 43 ne’ebé maioria akontese iha postu administrativu Balibo.
Diretór Servisu Saúde Munisípiu Bobonaru, Gíl Bernardo Vicente, hateten kazu hirak ne’e deteta liuhusi laboratoriu, hafoin pasiente sira mai konsulta iha Sentru Saúde no moras dengue ne’e afeta maioria ba labarik ho idade 15 mai kraik inklui adultu.
Notísia Relevante: Saúde Bobonaro rejista kazu dengue 29 maioria afeta ba labarik
“Ami hakarak informa ba publiku katak agora daudauk, ita iha munisípiu Bobonaru totál kazu dengue 43 kompostu husi feto 22 no mane 21. Kazu hirak ne’e mai husi Atabae kazu haat (4), Balibo 35, Maliana kazu haat (4),” Nia informa ba jornalista sira iha Sentru Saúde Komunitária, Kakanea, Lourba, kuarta ne’e.
Gíl Bernardo Vicente subliña, atu prevene moras Dengue labele afeta bebeik ba komunidade, ekipa Saúde halo intervensaun iha terrenu liuhusi atividade advoksia ba líder komunitária sira, halo promosaun saúde ba komunidade no eskola.
Aleinde ne’e, parte servisu saúde munisipál halo sensibilizasaun hodi fahe abate no ikus liu halo fumigasaun ba fatin sira-ne’ebé konsidera risku hodi hamate susuk Aedes Aegypti nia tolun no populasaun inklui susuk adultu.
“Ha’u husu ba komunidade sira hotu-hotu iha tempu udan atu halo limpeza iha uma laran no uma li’ur, nomós atu bele hamoos hotu fatin ne’ebé susuk morís fatin. Aleinde ne’e, kalan toba karik tenke uza muskiteriu no bainhira hetan moras sira hanesan hakbesik-aan lalais ba fasilidade suade hodi bele hetan atendimentu ne’ebé mak di’ak,” nia dehan.
Moras Dengue Hemorrájika hanesan moras ida-neʼebé kauza husi infesaun ho virus dengue ne’ebé transmite liuhusi tata husi susuk Aedes Aegypti ka Aedes albopictus. Moras ida-ne’e dalabarak mosu iha área tropikál no subtropikál inklui Timor-Leste.
Liuliu, ida-ne’e akontese iha tempu udan ne’e síntoma sira moras dengue nian normalmente mosu iha loron 04 to’o10 hafoin susuk tata no inklui isin-manas makaas derrepente (normalmente to’o 40°C), ulun moras makaas, moras iha matan kotuk, moras iha muskulu, artikulasaun no ruin, rash mean iha kulit, laran-sa’e no muta, fadiga makaas. Iha kazu grave, raan sai bele mosu (ezemplu raan sai husi inus, aran sai husi ibun-tutun, ka raan sai iha kulit).
Nivel gravidade dengue bele dezenvolve ba dengue grave (uluk hanaran dengue hemorrájiku isin-manas), ne’ebé mak bele sai fatal se lahetan tratamentu kedas. Dengue Grave bele kauza, Shoke (síndrome xoke dengue nian), estragu ba órgaun sira no raan sai makaas.
Prevensaun
Evita susuk nia tata, uza moskiteiru bainhira toba, uza faru liman-naruk no kalsa-naruk, uza repelente ba susuk, kontrola populasaun susuk nian liuhusi halo limpeza iha uma sorin, fakar bee sira-neʼebé iha vazu no roda laran ka lata ruma, mantein loron matan tama kuartu laran no labele soe foer arbiru.
Tratamentu dengue laiha ai-moruk espesífiku maibé kuidadu no importante atu prevene komplikasaun sira: deskansa sufisiente, hemu bee barak atu prevene dehidrasaun. Konsulta ho médiku ida atu monitoriza kondisaun liuliu se sintoma sira sai aat liután.
Iha kazu grave sira, pasiente sira bele presiza internamentu ba monitorizasaun intensivu no administrasaun fluidu intravenozu sira. Karik ita- boot ka ema ruma ne’ebé besik ita-boot hatudu sintoma moras dengue nian, ba kedas fasilidade saúde hodi hetan diagnóstiku no tratamentu adisionál.
Notísia Relevante: Saúde Bobonaro rejista kazu dengue 122 inklui óbitu tolu
Jornalista : Sérgio da Cruz
Editór : Cancio Ximenes




