OEKUSI, 26 Janeiru 2026 (TATOLI) – Diretór Diresaun Rejionál Agrikultura iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), José Oki, segunda ne’e, klarifika kona-ba prosesu fornese karau inan liuhusi programa inseminasaun artifisiál iha Oekusi.
Diretór José Oki, hateten, Diresaun Agrikultura iha departamentu tékniku ida, buat hothotu prosesu ligasaun ho aprovizionamentu no kompeténsia másima husi Prezidente Autoridade RAEOA.
Tanba funsaun husi Diresaun sira mak oinsá atu ezekuta Planu Asaun Anuál (PAA), ne’ebé mak iha ona, ne’ebé buat hothotu, proposta sira, tenke hasa’e to’o aprovizionamentu, ne’ebé serbisu iha ligasaun ba malu.
“Relasaun ho sidadaun balun, kestiona kona-ba prosesu ne’e dehan fó de’it, ha’u hanoin ne’e liafuan ida laloos karik, tanba buat hotu liuhusi prosesu, ami mak planu maibé prosesu to’o sira aprovizionamentu no finansa, sira haree nia prosesu sira-ne’e,” Diretór Diresaun Rejionál Agrikultura, José Oki iha edifísiu agrikultura Oekusi ba TATOLI klarifika ba públiku relasiona informasaun ne’ebé fó sai katak ‘deskonfia PA RAEOA aprova osan Estadu ba Diretór Agrikultuta nia oan feto’
“Não ser sira kuandu kestiona ba problema ne’e, dehan katak aprovizionamentu iha diresaun agrikultura parese bele deskonfia fó malu. Ne’ebé, ha’u rejeita informasaun ne’ebé ema kestiona iha mídia sosiál ne’e, tanba la’ós ita mak halo iha ne’e, maibé ne’e diresaun aprovizionamentu nia kompeténsia atu haree nia prosesu sira, ba kompañia ne’ebé mak atu sai manán-na’in, la’ós diresaun agrikultura,” diretór ne’e énfaze.
“Klaru katak, tenderizasaun ka ajudikasaun direita, ne’e kompeténsia Prezidente Autoridade, tanba regra aprovizionamentu ne’e iha ona, ne’ebé mosu iha plataforma mídia sosiál, dehan ami mak fó malu, ne’e ha’u rejeita totál,” nia afirma.
Kona-ba informasaun ligadu ho “kompaña, deskonfia Diretór Diresaun Rejionál nia oan feto nian”, Diretór José Oki hateten, “Klaru kuandu atu loos, maibé sidadaun ida nia hatama nia dokumentu, tuir prosesu kumpre buat hotu, nusa mak labele? Karik iha lei regula katak ne’e labele?, iha ka la’e, sekuandu ne’e iha, entaun ha’u sala. Maibé, sekuandu lei dehan, nia nu’udar sidadaun ida de’it, atu tuir prosesu nusa mak labele?”.
“Mas tuir prosesu la’ós foti fó de’it, ida-ne’e ha’u esplika, atu komprende sasan sira-ne’e, atu labele halo situasaun sira sai hanesan ne’e, ha’u laiha kompeténsia hola desizaun atu fó ba ida-ne’e, desizaun hot-hotu iha Prezidente Autoridade no aprovizionamentu, no prosesu naruk mak foin aprova,” ezekutivu ne’e hatutan.
Nia lembra katak, foin daudaun ne’e, Diresaun Rejionál Aprovizionamentu hala’o aprezentasaun públika ida, kona-ba ezekusaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2026 nian, iha ne’ebá mós, mensiona katak, ba membru Autoridade nia oan, atu hetan projetu, tenke ida de’it labele liuhusi projetu rua ka tolu.
“Ida-ne’e mós ko’alia tiha ona, agora atu liga fali ba asuntu ohin ne’e, nia sala iha ne’ebé?, sekuandu nia tuir prosesu,” nia hateten.
Enkuantu, kona-ba presu katak karau ida nia folin rihun $1-resin, Diretór José Oki afirma, “Presu karau, ida-ne’e ha’u rejeita, iha ne’ebá hateten karau ida nia folin rihun $1-resin, maibé ne’e la to’o ida. Ha’u hanoin ida-ne’e laloos, ida loloos ne’e mak $800 tuun mai kraik la’ós $1000. Ne’e mós depende husi penawaran entre karau-na’in ho kompañia”.
Notísia relevante:MAPPF hakarak reativa Programa Inseminasaun Artifisiál iha Maliana
Iha biban ne’e, Diretór Diresaun Rejionál Agrikultura Oekusi, José Oki, apela ba públiku, nu’udar Oekusi-oan presiza kooperasaun no komunikasaun konstrutiva, nune’e bele kontribui ba prosesu dezenvolvimentu iha Oekusi.
“Balun ha’u haree la satisfás kona-ba prosesu sira-ne’e, ne’ebé ha’u husu atu, ita hotu tenke hatene atu esklarese sai kona-ba prosesu sira, kuandu ko’alia buat ida tenke iha baze ruma. Dalaruma tanba de’it problema pesoál, ita hakarak atu inventa sasán sira-ne’e atu hamonu malu, ida-ne’e mak informa, ita hotu mesak Oekusi-oan, importante ko’alia ba malu karik iha buat ruma naksalak, nune’e ita bele fó solusaun ba problema sira-ne’ebé ita enfrenta, maibé labele uza meiu hanesan ne’e atu hatuun malu iha mídia sosiál no inventa tuun sa’e,” nia konklui
Notísia relevante:Grupu pekuáriu Garana simu rihun $15 hodi haki’ak karau
Rekorde fali katak, iha Domingu 25 Janeiru 2025, plataforma mídia lokál balun iha Oekusi fó sai notísia hanesan tuirmai ne’e:
Diskonfia PA RAEOA aprova Osan Estadu ba Diretór Agrikultura Nia Oan Feto
Oe-Cusse 26 Janeiru 2025 – Diskonfia Prezidente Autoridade RAEOA, Regio Da Crus Salu, aprova orsamentu Estadu ba Diretór Rejionál Agrikultura, Jose Oki Nia Oan Feto hodi fornese Karau Vaca Inan ba Programa Inseminasaun Artificial iha Pasabe no Oesilo.
Aprovasaun nee, liuhusi Kompanha RAPHA BAPTISTA UNIPESOAL LDA ne’e, ne’ebé Diretór Rejionál Agrikultura, Jose Oki, Nia oan Feto nian, mak rejista uza la’en nia naran hodi hala’o servisu fornesimentu Karau Vaca Inan hamutuk 50 ho total orsamentu USD.79,975.00 (Rihun Hitu Nulu Resin Sia, Atus Sia Hitu Nulu Resin Lima Dolar Amerikanu).
Servisu Fornesimentu Karau Vaca Inan ne’e adjukasaun direta ba kompanha RAPHA BAPTISTA UNIPESOAL LDA hodi sosa Karau 50 ho valor orsamentu USD 79,975.00, signifika katak Karau Ida Nia Folin liu USD1,000.00.
Enkuantu, Bazeia ba karta Despaichu autorizadu, Prezidente Autoridade RAEOA, orienta hodi prosesa lalais pagamentu ba Diretór Rejionál Agrikultura Nia Oan Feto Nia kompanha mak RAPHA BAPTISTA UNIPESOAL LDA, ne’ebé mak hetan konfiansa ba servisu fornesimentu Karau Vaca Inan nian.
Iha karta Pedidu Pagamentu ne’e, Diretór Rejionál Agrikultura hato’o iha loron Kinta Feira, 11 Dezembru 2025 ba Prezidente Autoridade RAEOA, no liu de’it loron haat, Prezidente Autoridade RAEOA aprova hodi hatun Despaichu Pagamentu Autorizadu iha loron Segunda Feira, 15 Dezembru 2025 hodi orienta “Prosesa Lalais Pagamentu”.
Antes ne’e, iha loron Sabadu, 13 Dezembru 2025, Prezidente Autoridade RAEOA hamutuk ho Diretór Rejionál Agrikultura no Parseiru sira halo lansamentu fatuk dahuluk ba Karau luhan no ofisialmente entrega Karau 50 ba benefisiariu sira iha suku Abani, Sub-rejiaun Pasabe.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo
