iklan

BOBONARU, HEADLINE

Normalizasaun estrada Saburai-Lolotoe muda ba trosu foun

Normalizasaun estrada Saburai-Lolotoe muda ba trosu foun

Rai-halai prejudika movimentasaun komunidade atu viajen bá Atus no Sasa, suku Gildapil no Lebos.

BOBONARU, 31 Marsu 2026 (TATOLI)-Diresaun Servisu Munisipál Obra Públika (SMOP) Bobonaru observa katak estrada liga husi suku Saburai, postu administrativu Maliana bá postu Lolotoe hetan danus tanba kauza husi rai-halai. Tanba ne’e, planu normalizasaun sei inklui mudansa ba trosu foun, tanba estrutura rai atuál la metin ona.

Diretór SMOP Bobonaru, Marcelino Godinho, afirma katak ekipa téknika halo ona levantamentu dadus iha terrenu no submet ona relatóriu ba Ministeriu Obra Públika atu orienta Institutu Jestaun Ekipamentu no Apoiu Dezenvolvimentu Infraestrutura halo normalizasaun.

Notísia relevante: Rai-halai kauza danu ba estrada ligasaun Saburai-Lolotoe

“Hein Prezidente IGEADI orienta Brigada Maria Tapó para halo normalizasaun. Ida-ne’e atu muda trosu tanba ida uluk ne’e labele ona”, nia dehan tersa-feira ne’e.

Deiretór ne’e apela ba komunidade atu kontinua pasiénsia, tanba tinan durante ida-ne’e Bobonaru hasoru dezastre naturál barak ne’ebé afeta estrada no infraestrutura sira seluk. Ida-ne’e halo Obra Públika munisípiu laiha kbiit halo intervensaun no presiza koordenasaun ho IGEADI.

Iha sorin seluk, membru komunidade Lolotoe, Costantino Belo, konkorda ho planu atu muda trosu. Nia dehan estada atuál ih risku ba dezastre naturál tanba rai la metin. “Rai nakfera hotu, ita bá aterru mós hanesan de’it. Se udan, muda fali jalur entaun di’ak”, nia dehan.

Daudaun ne’,e komunidade iha parte Sasa no Atus hasoru difikuldade atu halo movimentasaun. Sira tenke ajuda malu atu hulan sasán. Trosu ne’e liga mós ba munisípiu Kovalima mós.

Notísia relevante: Kondisaun estrada Zulo-il afeta ba folin foos iha Loloto’e sa’e $21

Relasiona ho dezastre naturál ne’e, komunidade husu ba Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta (MAPPF) atu aumenta viveiru duut vetiver hodi kuda iha área risku. Medida ida-ne’e konsidera impportante atu prevene rai-halai no proteje infraestrutura bázika hanesan ponte, estrada no uma populasaun.

Membru komunidade postu Bobonaru, Celestino de Jesus Lopes, salienta katak área foho-lolon sira iha suku Molop, Bobonaru Vila, Ai-Asa, Malilait, Maleubu no suku seluk mak risku liu tanba laiha ai-horis.

Komunidade hato’o ida-ne’e tanba programa kuda du’ut vetiver iha Manuten-Dodok Balibó, Leo-lima hatudu rezultadu di’ak, nune’e husu atu estende ba área sira seluk.

Notísia relevante: Prevene erozaun, Autoridade RAEOA ho ONG ALAO kuda du’ut Vetiver iha estrada Paut

Santina Abu de Fátima, rezidente Bobonaru mós solisita ba Governu atu distribui viveiru husi du’ut ne’e tanba importante kuda atu hametin estrutura rai.

“Du’ut ne’e nia abut ba rai-okos naruk, bele haku’ak rai para labele halai. Se ita kuda ida-ne’e hale’u estrada sira ho foho-lolon, tinan rua ka tolu tan rai-halai ne’e menus ona”, nia dehan.

Iha sorin seluk, rezidente José Monteiro sujere atu kuda vetiver besik área irrigasaun nian, liuliu irrigasaun Maliana ne’ebé hasoru rai-halai tanba kondisaun rai mamar. “Kuandu Governu atu normaliza irrigasaun karik kuda mós ho du’ut ne’e besik mota ninin sira para sátan rai”.

Du’ut vetiver, sientifikamente koñesidu hanesan Chrysopogon zizanioides, mak plantasaun tropical ho abut kle’an to’o metru lima iha rai. Palnta ida-ne’e efetivu atu prevene erozaun, hametin foho-lolon no mitiga risku ba rai-monu, inklui kontrolu inundasaun no absorve poluente sira.

Notisía relevante: PA RAEOA husu povu Oé-Cusse konserva bee-matan no labele tesi ai

Jornalista: Sergio da Cruz

Editora: Maria Auxiliadora

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!