DILI, 06 Maiu 2026 (TATOLI)— Vise-Ministru Fortalesimentu Instituisionál Saúde, José dos Reis Mango dehan, tempu badak Ministeriu Saude no Hospital privada Starking Medical Center halo konkordánsia atu hamenus transferénsia moras ba rai-li’ur.
“Ita sei haree, tempu badak, ita sei halo konkordánsia Starkin Medical Center hodi fó tratamentu ba pasiente sira rai-laran, nune’e hamenus transferénsia moras ba rai-li’ur,” José dos Reis Mango hateten ba jornalista sira iha Hotel City8, Manleuana, ohin.
Tuir nia, Timor-Leste ukun an ona no iha timoroan ida hakarak investe iha área saúde, lahatene investimentu ne’e hira, maibé hatene katak investimentu ne’e boot entaun timoroan ida halo hanesan ne’e oinsá mak bele dudu la’o ba oin.
“Ita hotu tenke hanoin katak programa saúde hotu-hotu ne’e la’ós implementa de’it husi setór públiku ne’e lae maibé envolve mós setór privadu, tanba ne’e klinika privadu ka apotiku sira-ne’e hotu ita fó lisensa ba sira atu halo negósiu,” nia hateten.
Antes ne’e, Jerente Rekursu Umanu iha Ospitál Starking Medical Center, Marcu Ello, informa ekipamentu iha ospitál Starking Medical Center sufisiente ona atu halo atendiment ba pasiente sira, tanba ne’e tempu badak halo kooperasaun ho Governu Timor-Leste hodi servisu hamutuk.
“Kona-ba fasilidade iha Starking Medical Center ne’e sufisiente ona atu bele halo servisu. Nune’e mós hein orientasaun tuir mai, tanba sei iha kooperasaun ho Governu atu bele servisu hamutuk, tanba fasilidade ne’e kompletu ona iha fatin. Agora misaun no vizaun ba ospitál ida-ne’e ho nia funsaun ne’e nia mak ba servisu terseiru nian, siginifika atu kompleta saida mak Governu durante falta, lakuna sira-ne’ebé mak Governu iha ami-nia objetivu atu komplementa, objetivu prinsipál ne’e bele ona diminui transferénsia ka refere pasiente ba rai-li’ur,” Marcu Ello informa ba jornalista sira iha nia kna’ar fatin, Audian.
Nia esplika, ospitäl Starking Medical Center halo nia atendimentu ba pasiente sira hahú iha loron 09 fulan-Fevereiru tinan 2026, tanba sira hetan ona lisensa husi Governu Timor-Leste.
“Hanesan ema hotu-hotu hatene katak Starking Medical Center nu’udar ospitál privadu dahuluk ne’ebé mak hetan ona lisensa operasionál husi Governu Timor-Leste. Ami halo ona opening iha 09 Fevereiru, ami komesa ona ami-nia atividade ba servisu ambulatóriu ba iha atendimentu nian no agora daudaun ne’e ami komesa loke oras 24 nia laran ba atendimentu, ba kualker sé de’it mak mai atu halo tratamentu saúde iha ne’e,” Marcu Ello dehan
Nia afirma, Starking Medical Center iha sala emerjérsia loke oras 24 nia laran tanba iha etapa ne’ebé mak atu bele atendimentu ba pasiente
“Ami-nia ekipa halo turnu dadeer, meudia no kalan no aumezmu tempu ami mós iha espesialista kona-ba radilojia entaun ami atende mós servisu radioloja nian lulu kona ba MRI, CT-Scan nomós USG iha ona. Depois, ami mós iha ona servisu ba laboratória no agora daudaun ami iha atendimentu normál hanesan baibain. Ami hein, ami-nia espesialista mai husi nasaun Amérika hodi ajuda espesialista ne’ebé mak iha ona hodi halo atendimentu ba moras laran sira nian,” nia hateten
Nia informa, Starking Medical Center ne’e hala’o servisu bazeia ba planu ne’ebé mak aprezenta ba Ministériu Saúde.
“Ida-ne’e etapa primeiru ba fulan hirak dahuluk, ami hahú servisu ida-ne’e. Bazeia ami-nia planu ne’ebé mak aprezenta ba Ministériu Saúde, daudaun ne’e, ita iha espesilista na’in-haat. Husi númeru ne’e espesialeta Timor ona na’in-ida ba iha Kardiolojia klinika nian-ida (1) no restu né’e Indonézia nian mak Radilojista ida, Anastesia ida (1), Kardiolojista ida (1) nomós ba lha Sirurjia jerál ida (1). Komesa ami prepara sira-nia dokumentu legál atu bele atende pasiente sira. Balun hasai ona sira-nia fotografia iha imigrasaun atu permite sira atu bele halo sira-nia kna’ar,” nia afirma.
Totál rekursu umanu ne’e hamutuk 112 inklui mós cleaner sira-ne’ebé mak tama iha dadus rekursu umanu nian, kompostu husi médiku jerál, enfermeiru, anastesia laboratóriu, ho farmasista sira nomós tékniku raidigrafiku sira.
“Pesoál 112 ne’e maioria ita rekruta timoroan. Emprinsipiu ita-nia objetivu atu hamenus mós dezempregu, entaun ita rekruta timoroan sira atu servisu iha rai ida hodi hamenus dezemperegu, ita iha de’it estranjeiru na’in-neen (6),” nia hateten.
Kona-ba pasiente baixa ne’e, nia dehan, daudaun ne’e Starking Medical Center sei hein médiku enternista nomós sei iha orientasaun husi Ministériu Saúde, tanba Starking Medical Center la bele la’o mesa-mesak.
“Fatin prontu atu baixa ne’e iha kama 60 ho nia klasifikasaun la hanesan, iha VVIP, VIP nomós klase ba populasaun sé de’it mak atu iha kbi’it mai baixa iha ne’e. Fatin iha ona preparadu hotu ona, ami hein de’it bainhira mak hahú depende ba ami-nia rekursu umanu. Banhira to’o ona iha fatin, ita hahú ona kordena atu servisu ne’e bele la’o,” nia dehan.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes
