iklan

Uncategorized

ME identifika diploma falsu hamutuk 31 hosi eskola ualu

ME identifika diploma falsu hamutuk 31 hosi eskola ualu

Ministériu Edukasaun (ME) liuhusi Diretór Nasionál Ensinu Sekundáriu, identifika diploma falsu hamutuk 31 hosi eskola ualu iha Dili, Likísa no Manufahi. Imajen TATOLI/Osória Marques

DILI, 02 Juñu 2026 (TATOLI)—Ministériu Edukasaun (ME) liuhusi Diretór Nasionál Ensinu Sekundáriu, identifika diploma falsu hamutuk 31 hosi eskola ualu iha Dili, Likísa no Manufahi.

Hosi estudante 31 maihusi eskola ualu (8) hanesan Eskola Hati Kudus Yesus Bekora ne’e diploma tempu Indonézia nian, diploma falsu hamutuk tolu (3), Ensinu Sekundáriu Jerál (ESJ) 28 Novembru ne’ebé daudaun ne’e konverte ona ba Ensinu Sekundáriu Tékniku Vokasionál, diploma hamutuk haat (4), ESJ 12 Novembru, diploma falsu hamutuk rua (2), ESJ 4 Setembru Balide Dili, diploma falsu hamutuk 12, ESJ Cristal, diploma falsu hamutuk haat (4), ESJ Katólika Paulo VI, diploma falsu hamutuk tolu (3), ESJ 1912 Same, diploma falsu hamutuk rua (2) no ESJ Likisá, diploma falsu hamutuk ida.

Diretór Jerál Ensinu Sekundáriu, Deolindo da Cruz dehan diploma hirak-ne’e Diresaun Nasional ESJ identifika baihira sira lori mai legaliza dezde Janeriu 2026 to’o agora.

Nune’e, diresaun bolu kedan na’in mai hodi esplika katak diploma falsu no labele fó filafali. Tanba diploma falsu laiha númeru serie hosi Ministériu Edukasaun, iha balun scan fali diploma, bainhira sistema akapta mak identifika.

Nia dehan hosi ne’e mak diresaun apreende no ohin entrega ba Inspesaun Jerál Ministériu Edukasaun hodi kontinua prosesa, tanba na’in ba prodús diploma mak Ministériu Edukasaun ne’e.

“Ohin loron diresaun jerál entrega diploma falsu hamutuk 31 ba Inspesaun Ministériu Edukasaun hodi prosesa tuir regra ne’ebé vigór iha ita-nia rai,” nia dehan ba jornalista sira iha Vila-Verde, Dili, Tersa ne’e.

Iha sorin seluk, Inspetór Jerál Ministériu Edukasaun, Rodolfo Aparício, hateten ohin ne’e parte ensinu nasionál entrega ona diploma falsu ba inspetór jerál hodi kontinua prosesa bá-oin.

“Ohin entrega ona mai inspesaun jerál, hodi kontinua asegura no prosesa atu ema hotu tenke la’o tuir sistema Ministériu Edukasaun nian. Nune’e, diploma sira-ne’e ami sei halo verifikasaun ba pesoál katak diploma ne’e sé mak fó, sé mak fó, karik sosa ho osan hira no iha-ne’ebé?,” nia akresenta.

Enkuantu, Diretór Eskola Sekundária Jerál 04 Setembru UNAMET Dili, Sérgio da Cruz, hateten nia parte presta ona deklarasaun iha Ministériu Edukasaun (ME) no Polísia Sientífika investigasaun Kriminál (PSIC), kona-ba kazu falsifikasaun diploma ne’ebé envolve husi funsionáriu públiku na’in-rua (2) no estudante universitáriu na’in-tolu (3). Ne’ebé, antes ne’e Diresaun Nasionál Ensinu Sekundáriu Jerál deteta.

Nia esklarese nia parte fó ona informasaun ba ME no PSIK katak iha duni ema balun ne’ebé prodús diploma falsu iha, maibe uza eskola referida nia naran.

“ME bolu ona ha’u ba halo verifikasaun ba naran, asinatura no tinan prodús diploma. Aleinde ne’e PSIK mós bolu ha’u ba prestasaun deklarasaun kona-ba kazu falsifikasaun diploma, ha’u hato’o ba sira katak asinatura la’ós ha’u nian no tinan prodús diploma la’ós iha ha’u-nia tempu,” nia dehan.

Dirijente ESJ 04 Setembru ne’e esplika, hafoin halo verifikasaun deteta katak diploma ne’ebé falsifika la’ós orijinál husi eskola ne’ebé nia lidera, tanba karimbu ne’ebé utiliza diferente ho karimbu eskola nian.

Sérgio akresenta diploma falsu rua ne’ebé pesoál iresponsabilidade sira falsifika, ida utiliza nia naran no ida utiliza eis-diretór nia naran.

“Diploma ne’ebé sira (pesoál ne’ebé falsifika diploma), ida utiliza ha’u-nia naran, ida seluk utiliza eis-diretor nia naran, la’ós rua ne’e de’it, maibe diploma falsu ne’ebé utiliza Eskola 04 Setembru nia naran lubuk ida mak trava hela iha Edukasaun Munisípiu Dili,” nia tenik.

Aleinde ne’e, Sérgio da Cruz, prefere ba ME no mós PSIK, atu halo investigasaun kle’an ba ema ne’ebé falsifika diploma.

“Ha’u prefere ba ME atu servisu hamutuk ho PSIK hodi halo investigasaun kle’an ba asuntu ne’e, tanba ita ko’alia kona-ba diploma dokumentu ne’ebé importante tebes,” Sérgio hateten.

Entretantu, Diretór ESJ 04 Setembru, Sérgio da Crus, husu atu penaliza pesoál iresponsabilidade sira-ne’ebé falsifika diploma, nune’e ba futuru labele akontese tan.

“Ita tenke implementa lei ho rigór nune’e ema bele ta’uk, lae ohin ita la penaliza bá-oin bele akontese tan,” nia aprofunda.

Nune’e mós, rekomenda ba ME atu halo sosializasaun kona-ba ezisténsia eskola rekorrente, atu joven sira-ne’ebé la konsege ramata eskola bele kontinua eskola iha-ne’ebá, atubele evita falsifika diploma.

Jornalista: Osória Marques

Editór: Xisto Freitas da Piedade

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!