OEKUSI, 22 Juñu 2026 (TATOLI) – Diretora Serbisu Saúde Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), Odete Amado Martins, rekomenda ba pesoál saúde sira atu kontinua hala’o kna’ar ho profisionál no sei la autoriza pesoál ida atu loke klínika privada ka serbisu extra-time iha klínika privada sira.
Medida ne’e bazeia ba Estatutu Funsaun Públika (liuliu kona-ba rejime eskluzividade no inkompatibilidade) – Artigu 9. o no Lei Saúde Públiku, ne’ebé bandu funsionáriu públiku sira ne’ebé simu vensimentu integrál husi Estadu atu hala’o prátika privada hodi evita konflitu de interese no garante kualidade atendimentu iha sistema públiku.
Artigu 9.o (Rejime Eskluzivu) alinea 1) Funsionáriu públiku tenke hala’o kna’ar ne’ebé inerente ba kategoria ka pozisaun ne’ebé nia hetan nomeasaun ho baze eskluzivu, no labele kaer serbisu barak ho saláriu iha funsaun públika no mós labele hala’o atividade ruma ne’ebé kompromete nia independénsia ka diminui nia dezempeñu profisionál nu’udar funsionáriu públiku.
Tuir nia, tanba Estadu rekoñese ona no selu nia vensimentu 100%, nune’e tenke presta serbisu másima ba mákina Estadu só serbisu de’it iha fasilidade saúde Governu nian.
“Nu’udar Autoridade iha setór saúde, ita observa no rona nafatin husi komunidade sira katak, karik sei ita konsege deteta pesoál saúde ne’ebé halo atividade la tuir regra ne’ebé iha, loke ba serbisu iha liur mós hanesan klínika privada, ita sei bolu no prosesu tuir baze legál ne’ebé iha,” nia hateten ba pesoál saúde siraiha salaun IADE Oekusi, foin lalaís ne’e.
Nia informa, durante ne’e, parte saúde seidauk deteta, no sedauk rejista keixa ruma kona-ba asuntu pesoál saúde sira hala’o serbisu doubru, tanba ne’e nia espera,“Iha Oekusi, seidauk iha pesoál saúde sira-ne’ebé maka halo serbisu prátika hanesan ne’e, tanba hothotu hatene regra no lei ne’ebé estabelese iha Ministériu Saúde, entaun sira só serbisu de’it iha fasilidade saúde sira”.
Atu asegura katak klínika privada sira ne’ebé opera ona mós kumpre rekizitu legál sira, Gabinete Lisensiamentu no Rejistu Atividade Saúde (GLRAS) husi Ministériu Saúde hala’o kna’ar tuir Dekretu-Lei kona-ba Rejime Lisensiamentu ba Atividade Privada Prestasaun Kuidadu Saúde nian Dekretu-Lei N.º 18/2004 (ne’ebé aprova kondisaun sira ba Unidade Privada Saúde) no hetan atualizasaun xave sira liuhusi Dekretu-Lei N.º 86/2023 (ne’ebé altera Dekretu-Lei N.º 13/2012 kona-ba estatutu no funsionamentu).
Diploma legál hirak-ne’e define regra rigoroza ba klínika, laboratóriu, no sentru médiku privadu sira atu nune’e garante kualidade no seguransa ba públiku. Pontu prinsipál husi rejime lisensiamentu ne’e inklui kompeténsia institusionál, rekezitu funsionamentu, no rekursu umanu.
Notísia relevante:Redús númeru mortalidade, Governu tenke aumenta pesoál saúde iha postu-suku
Diretór Gabinete Lisensiamentu no Rejistu Atividade Saúde husi Ministériu Saúde (MS), Nuno da Costa de Jesus, informa iha tempu-badak sei halo inspesaun bá klínika privada sira iha Oekusi nune’e bele fa’an ai-moruk tuir padraun ministériu nian, no pesoál ne’ebé iha tenki iha sertifikadu saúde.
“Tanba Oekusi nu’udar rai-ketan no dook husi serbisu sentrál, maibé ekipa husi GLRAS identifika ona klínika privadu ne’ebé halo atendimentu saúde iha Oeksusi, liuliu iha Pante Makasar kuaze haat ka lima, ne’ebé iha sei observa no identifika sira-ne’ebé hein ka hala’o serbisu iha klínika pribada ne’e, iha koñesimentu ka la’e kona-ba saúde, minimal iha sertifikadu ruma ou lisensiatura atu bainhira ema hola, sira bele esplika kona-ba ai-moruk,” nia hateten.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo





