OÉ-CUSSE, 01 setembru 2023 (TATOLI – Sekretáriu Ezekutivu Konsellu Veteranu Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA), Xisto de Souza ‘Boni-Bel’ informa, 30 agostu povu Timor-Leste hamrik ho prinsípiu ida atu manán funu hodi hetan ukun rasik-an liuhosi loron konsulta popular.
“Luta naruk desde 1975 povu Timor-Leste determina iha 30 agostu 1999 liuhosi konsulta popular, loron ida-ne’e importante iha mundu, tanba povu Timor-Leste deside hamrik mesak ona no lakoi ona terus bebeik, entaun 30 agostu 1999 povu Timor-Leste manán funu,” Xisto de Sousa, ba jornalista sira iha Oé-Cusse, sesta ne’e.
Nia hateten, konsulta popular 30 agostu 1999, loron ne’e tristeza bo’ot ba povu Timor-Leste, tristeza bo’ot tanba ita halai namkari, fahe malu maun alin ho inan-aman, atu mate ka moris.
“Maibé povu firme ho prinsípiu ida katak, Timor-Leste tenki hetan nia ukun rasik-an, tan ne’e maka hot-hotu la tauk, hamrik iha ema aat sira-nia klaran hodi ba vota hodi deside distiñu Timor-Leste atu hamrik mesak ona, tanba maioria povu terus liu ona, tan ne’e mak ita hotu lka senti tauk,” nia afirma.
Tuir nia, iha loron 29 agostu 1999, situasaun komesa manas iha fatin-fatin, informasaun hosi fatin-fatin, katak tenki hamamuk uma hela, fatin tanba atu sunu uma no halo destroisaun ba buat hot-hotu inklui ema rasik atu oho.
“Maibé ita nafatin rejeita, tanba aban 30 agostu ne’e atu deside ona, hamutuk ho Indonézia ka ita mesak ona, ne’ebé senti tauk ne’e lakon hotu, só orasaun sunu lilin ba lulik no matebian sira atu tulun ita oinsa ita bele manán,” nia katak.
Agora ita mós agradese ba Governu Timor-Leste, tanba Governu mós konsidera sira-ne’ebé uluk, hamrik iha liña oin kontribuisaun sira, agora Estadu fó uma, uma veteranu no uma ba povu kbiit sira, fó pensaun no bolsa estudu ba ona sira.
“Buat sira-ne’e, povu ba ejize, ejize maka estrada tenki di’ak, bee-moos tenki iha, eletrisidade tenki iha, ida ne’e de’it, povu la ejize buat seluk, maibé ita agradese tanba Governu oferese buat sira ne’e hotu, infraestrutura no pensaun ekonómia,” nia orgullu.
Tanba ne’e, rekomenda ba Governu, persiza tau prioridade ba infraestrutura edukasaun agrikultura, setór tolu ne’e povu perisiza tebes, tanba saida?, povu kuandu hamlaha husu Governu povu atu esesu ba merkadu persiza dalan di’ak, depois presiza ema matenek.
“Ohin Timor-Leste kompleta ona ba tinan 24, 30 agostu 1999, 30 agostu 2023, sei ita kompara ho agora iha mudansa itoan ona, maibé save ba ita nu’udar Timor-oan mak, tenki kaer metin nasionalizmu no patriotizmu iha fuan no laran,” nia katak.
Nune’e papél família Importante kontribui liuhosi edukasaun sivíka uma laran nian atu oinsa, kontribui ba pas estabilidade, tanba ita baku malu fakar liu ona, agora tempu atu servisu hadi’a moris iha rai ne’e, tanba Timor-Leste atu di’ak iha idak-idak nia liman.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Evaristo Soares Martins
