CI koordena ona ho STAE kona-ba kobertura iha eleisaun prezidensiál

DILI, 03 fevereiru 2022 (TATOLI) – Konsellu Imprensa (CI, sigla portugés) halo ona koordenasaun ho Sekretariadu Tékniku Administrasaun Eleitorál (STAE) kona-ba prosesu kobertura iha eleisaun prezidensiál períodu 2022-2027.

“STAE ho Conselho de Imprensa iha ona konkordánsia katak jornalista sira presiza hetan kredensiál ba kobertura, presiza iha karteira profisionál, entaun atu prodús karteira profisionál ne’e, bazea ba lei Komunikasaun Sosiál tenke halo ona atividade jornalizmu mínimu tinan-lima (5),” Prezidente Interinu Konsellu Imprensa Timor-Leste, Expedito Dias Ximenes, informa ba jornalista sira hafoin remata diskusaun ho mídia na’in-sira iha edifísiu KI, Quintal-Boot, kinta ne’e.

Maibé ba jornalista sira-ne’ebé seidauk to’o tinan-lima entaun Konsellu Imprensa konkorda atu atribui karteira profisionál estajiáru, nune’e jornalista sira bele halo kobertura iha nasionál no munisipiu.

Nia dehan, motorista sira-ne’ebé akompaña jornalista ba munisipiu ne’e iha prosesu ketak ida, sira bele ba vota iha sentru votasaun paralelu, tanba jornalista hetan kartaun kredensiál hosi STAE nia bele vota fatin ne’ebé halo kobertura.

Xefe Departamentu Informasaun Públika no Relasaun Externa hosi STAE, Marquita  da Costa, informa, antes tama ba loron dekreta kaléndariu eleisaun, STAE deskuti ho Konsellu Imprensa, atu nune’e hadi’a di’akliu tán atividade jornalizmu nian.

Tanba iha períodu dahuluk, mídia sira asesu iha STAE atu hetan kredensiál, maibé atu hadi’a prosesu administrasaun, entaun presiza liuhosi Konsellu Imprensa.

“Ami STAE sei simu de’it lista ne’ebé Konsellu Imprensa submete mai STAE, maibé ha’u hanoin ba funsionáriu no motorista sira, sekarik sira-nia kartaun eleitorál hosi munisÍpiu, entaun sira bele vota iha sentru votasaun paralelu,” nia katak.

Maibé atu hetan akreditasaun, STAE só prefere liu ba jornalista sira atu halo kobertura, tanba dadus ne’e sei simu hosi Konsellu Imprensa, tanba prosesu atu submete naran jornalista sira hosi mídia sira atu hetan karteira profisionál estajiáriu, sei hahú hosi fevereiru to’o 08 marsu tinan ne’e.

Entretantu, tuir lista ne’ebé Konsellu Imprensa rejista, daudaun ne’e iha ona jornalista na’in-273 mak hetan ona karteira profisionál, maibé na’in-73 muda ona profisisaun hodi atividade jornalizmu, nune’e sira-ne’ebé sei ativu hamutuk na’in-200.

Kalendáriu eleitorál ba eleisaun Prezidente Repúblika

Kalendáriu eleitorál ba eleisaun prezidensiál imprime iha 19 marsu to’o 02 maiu markasaun eleisaun no kalendáriu.

Dekretu Prezidente Repúblika markasaun loron eleisaun ba Prezidente Repúblika (14/01/2022) no publikasaun dekretu Prezidente Repúblika iha jornál repúblika iha 15/01/2022 nune’e STAE públika kalendáriu operasaun eleitorál hahú hosi 15-23 janeiru 2022.

Kandidatura no respetivu kontensiozu

Prazu ba aprezentasaun kandidatura ba iha Tribunál Rekursu hahú hosi loron 15 fulan-janeiru to’o loron 04 fulan-fevereiru tinan 2022.

Hafoin simu lista kandidadura, Supremu Tribunál Rekursu (STJ) verifika regularidade prosesu, autentikasaun ba dokumentu no elijibilidade kandidatu sira-nian.

Prazu ba irregularidade kazu Prezidente STJ notifika reprezentante kandidatu, no bainhira STJ verifika dokumentu kandidatu sira la kompletu mak sei notifika fila-fali prazu loron rua atu kompleta. Desizaun Tribunál Rekursu kona-ba kandidatura iha 04-14 fevereiru 2022.

Interpozisaun rekusu ba koletivu Tribunál Rekursu kona-ba admisaun ka rejeisaun kandidatura iha 15 janeiru 2022.

Desizaun ba rekursu komunika ba Sekretariadu Tékniku Administrasaun Eleitorál (STAE) no Komisaun Nasionál Eleisaun (CNE, siglá portugés) relasaun ba kandidatura admitida sira iha 17 fevereiru 2022.

Sekretariadu Tékniku Administrasaun Eleitorál (STAE) divulga ka publika kandidatura definitivamente admitidu iha komunikasaun sosiál iha loron 18 no 20 fevereiru 2022.

Sentru votasaun no estasaun votu

Sekretariadu Tékniku Administrasaun Eleitorál (STAE) divulga númeru no fatin sentru votasaun no estasaun votu iha 17 fevereiru 2022.

Kampaña Eleitorál

Periódu kampaña eleitorál akontese iha loron 02-16 marsu 2022.

Votasaun no apuramentu rezultadu

Loron eleisaun iha 19 marsu 2022 no hafoin prosesu votasaun termina inisíu kontajen votu iha sentru votasaun no haruka urna ba apuramentu munisipál.

Apuramentu munisipál ba rezultadu no haruka akta eleitorál no elementu (votu nulu, protestadu no reklamasaun ne’ebé existe) ba Komisaun Nasionál Eleisaun iha 19 to’o 21 marsu 2022.

Apuramentu finál rezultadu nasionál Komisaun Nasionál Eleisaun iha 22-24 abríl 2022. Purtantu, interpozisaun rekursu ba rezultadu nasionál provizóriu ba Tribunál Rekursu (TR) iha 28 abríl no Tribunál Rekursu (TR) deside rekursu iha 29 abríl 2022. Maibé iha loron 29 abríl CNE remete (haruka) akta rezultadu ba Tribunál Rekursu bainhira laiha rekursu.

Tribunál Rekursu (TR) halo análize ba dokumentasaun haruka hosi CNE, valida rezultadu no proklama rezultadu no fó-sai númeru eleitór inskritu, votante, votu branku, nulu no votu atribui kada kandidatu iha 30 abríl no 05 maiu 2022. Ikusliu publika iha jornál repúblika ba akordaun Tribunál Rekursu nian.

Jornalista         : Abílio Elo Nini
Editór               : Evaristo Soares Martins