DILI, 22 agostu 2022 (TATOLI)—Eis Falintil no atuál Brigadeiru Jenerál, João Miranda “Aluc Descrates”, hateten rezultadu konsulta populár deside povu Timor-Leste nia hakarak ba ukun rasik-an.
Notísia Relevante: Governu aloka rihun $100 komemora loron Konsulta Populár ba dala-XXIII

“Rezultadu loron konsulta populár mak deside povu nia hakarak ba ukun rasik-an,” Aluc hateten ba Agência Tatoli, relasiona ho komemorasaun aniversáriu loron Konsulta Popular ba dala XXIII ho tema “Ho esperitu kosulta popular 30 agostu 1999, mai ita hametin pás no estabilidade ba dezenvolvimentu iha ita-nia rai Timor-Leste, iha Sentru Konvensaun Dili (CCD-sigla portugés), Merkadu Lama, Dili.
Iha tinan 1999, nia haktuir, reprezentante FALINTIL no rezisténsia atuál Xefe Estadu Maiór Jenerál F-FDTL, Tenente Jenerál Falur Rate Laek, Koronél Maubuti no Domingos “Deker” inklui nia (Aluc Descrates) realiza enkontru iha 26 agostu 1999 ho líder pro-autonomia sira hodi ko’alia kona-ba konsulta populár.
“Iha enkontru ne’e ami halo akordu ida katak konsulta populár ne’e mak fó oportunidade ba povu sira atu hili dalan ne’ebé sira rasik hakarak, maibé hosi parte rua mak FALINTIL defende povu nia hakarak no milisia sira mós labele dehan katak sira defende ne’e povu Timor-Leste nia hakarak,” nia dehan.
Enkontru entre rezisténsia ho pro-autonomia (misília) ne’ebé laiha konferénsia imprensa entaun Eis Xefe UNAMET, Ian Martin, hateten ba sira katak iha loron 29 tenke fila ba Dili, hodi halo konferénsia imprensa kona-ba enkontru ne’ebé parte rua hala’o iha sede CNRT, Balide, Dili.
Nune’e, Xefe Estadu Maiór Jenerál F-FDTL, Tenente Jenerál Falur Rate Lek, no atuál Primeiru-Ministru, Taur Matan Ruak, husu bispu dioseze Baucau, Saudozu Don Basílio do Nascimento buka kondisaun enkontru nian atu hala’o enkontru ho Xefe United Nations Mission in East Timor (UNAMET), Ian Martin, iha Baucau.
Notísia Relevante: Konsulta Populár 30 agostu nu’udar loron vitória polítika Timor-Leste
“Entaun Don Basílio aseita no koordena ho Xefe UNAMET ba tula ami iha Waimori, iha ekipa ami na’in-haat hanesan atuál Xefe Estadu Maiór Jenerál, Falur Rate Laek, ha’u (Aluc), Koronél Maubuti no Domingos “Deker”, ne’ebé reprezenta rezisténsia nian hodi halo enkontru ho milisia sira iha Dioseze Baucau nian,” nia esplika.
Maibé antes tama iha loron konsulta popular, Falintil sira konsentra hanesan rejiaun-I iha Baucau Atelari-Laga-Baucau nian, rejiaun-II no III konsentra iha Waimori-Viqueque nian no rejiaun-IV iha oeste ne’ebá.
Husu kona-ba reasaun hosi membru milísia ba povu Timor-Leste pro-indepedénsia nian iha anunsiu rezultadu konsulta popular, nia haktuir, hafoin Nasaun Unida anusia rezultadu referendu, membru pro-autonomia sira la kumpre ona kompromísiu ne’ebé mak sira halo iha Nasaun Unida (UNAMET) nia oin.
“Entaun sira hahú halo reasaun hodi sunu uma, oho ema no halo arbiru de’it maibé Falintil la simu sira-nia reasaun tanba Xanana Gusmão la autoriza bainhira atuál Primeiru-Ministru halo kontaktu ba Kay Rala Xanana Gusmao iha Cipinang, Austrália,” Aluc haktuir,
Tuir dokumentu hosi relatóriu CAVR “Chega!” haktuir, nasaun unida deside atu anúnsia rezultadu konsulta populár simultaneamente dala ida de’it, ne’ebé Sekretáriu Jerál fó sai Organizasaun Nasaun Unida (ONU), Kofi Anan, fó sai iha Nova Iorke, iha kalan boot loron 03 setembru 1999 no Reprezentante Espesiál Nasaun Unida, Ian Martin, fó sai iha Dili iha loorn 04 setembru 1999.
Reprezentante espesiál Nasaun Unida, Ian Martin, lee sai rezultadu Konsulta Populár iha Hotel Mahkota Dili (atuál Hotel Timor), iha tuku 09h00 dadeer, ne’ebé 21% hosi populasaun Timor-Leste hili pakote autonomia espesiál no 78,5% hili atu haketak an hosi Indonézia.
Komisaun eleitorál konklui katak Konsulta Populár ida-ne’e hala’o duni ho justu tuir prosedimentu no bazea ba akordu 05 maiu iha Nova Iorke no desizaun ne’e refleta duni povu Timor-Leste nia hakarak.
Notísia Relevante: Konsulta Populár 1999, David Mandati telefone Xanana Gusmão iha Cipinang
Jornalista : Osória Marques
Editór : Cancio Ximenes




