Eleisaun suku ho sistema manuál, MAE sei hadi’a iha segunda ronda

DILI, 30 outubru 2023 (TATOLI)–Diretór Jerál Desentraliazasaun Governasaun Lokál iha Ministériu Administrasaun Estatál (MAE), António Augusto Guterres, hateten preokupasaun kona-ba atendimentu iha eleisaun suku ho sistema manuál ne’e sai sasukat ba Governu hodi hadi’a iha eleisaun segunda ronda iha 13 novembru 2023.
Notísia Relevante: Komunidade Tirilolo preokupa Eleisaun Suku atende ho sistema manuál
“Preokupasaun ne’ebé mak koloka ne’e garante ba eleisaun segundu ronda ne’e sai di’ak ka lae. Agora sasukat ne’ebé mak ita sukat iha primeiru ronda la’o di’ak, no akontesimentu iha sentru votasaun ne’e normal, iha nasaun demokrátiku. Individu ne’ebé koloka nia kestaun ne’e ami agradese, ami tane, no ami simu maibé la signifika prosesu la’o ladi’ak. Entaun, hosi preokupasaun no krítiku ne’ebé mak iha sai mós sasukat ba ami para atu halo di’ak liután iha segunda ronda.” António Augusto Guterres hateten liuhosi konferénsia imprensa iha STAE, Caicoli, segunda ne’e.
Liga ho preokupasaun komunidade nian iha prosesu eleisaun, Diretór António Guterres hateten kona-ba atemdimentu ba eleitór ho Sistema manual ne’e bazea ba dekretu do governo, no nia dehan preokupasaun no sujestaun sai lisaun ida ba Governu no prosesu demokrasia sempre akontese erru ida-ne’e.
‘’Maibé ida-ne’e ita lalika preokupa. Sidadaun hotu-hotu espresa nia direitu iha era demokrátiku ida no ami servisu bazeia ba regra empeñamentu no tuir lei númeru 9/2016. Sei iha lei ne’e nia uzu aplikasaun mak ladún relevante ona. Prontu, ita halo estudu ida, nune’e responde fali ba preokupasaun iha tinan sira tuir mai. La’ós agora kedas tanba ita implementa tiha ona,” nia dehan.
Estabelesimentu kalendáriu ba eleisaun lideransa komunitáriu aprezenta antes loron 90, maibé Governu foin aprezenta iha meadu fulan-agostu 2023, ho razaun ida katak IX Governu Konstitusional foin simu pose iha 01 jullu 2023, ho nune’e kontinua kedas konsentra ba diskusaun no debate programa inklui orsamentu retifikativu.
Diretór Jerál Sekretariadu Adminstrasaun Eleitorál (STAE), Acilino Manuel Branco, hateten ho preokupasuan sira-ne’e STAE ho MAE sei kontinua hala’o no apoiu formasaun no parte lojistiku hosi realizasaun eleisaun ba segunda ronda nian iha 13 novembru 2023.
“Depois relatóriu ofisiál sira to’o mai, ita sei reorganiza fila-fali oinsá atu kontinua fó apoiu membru konsellu suku sira ho meza eleitorál sira-ne’ebé mak eleitu tiha ona, lori prezide hikas ba halo eskollamentu ba suku ne’ebé mak avansa ba segunda ronda nian. Ita-nia pozisaun garante oinsá nia funsionamentu entermu lojistika no mós fasilita formasaun,” nia hateten.
Maibé, liga ba sidadaun na’in-tolu ne’ebé mak iha sentru votasaun ne’e, nia dehan, ida-ne’e kompeténsia lideransa komunitária nian iha suku no aldeia nian, tanba prosesu tomak ne’e lideransa komunitária mak sai na’in ba eleisaun suku nian.
Tanba ne’e, nia hateten, hosi STAE nian mak apoiu hodi prepara modelu bulletin votu ba delegada ho delegadu inklui ho xefe aldeia sira.
“Ami sei haruka ba meza eleitorál no meza mak hakerek naran depois fó eleitór hodi eskolla no vota. Ida-ne’e mak prosedimentu nia definasaun. Entaun, ami hanoin katak hosi parte ida ita orgullu no parte ida ita konsiente depois futuru bele iha konsidarasaun ruma, liuliu iha aspetu revizaun ba iha lei eleisaun ninian, atu nune’e kria id’ak liután prosedimentu ne’ebé mak bele fasilita prosesu bele la’o lalais,” nia dehan.
Agora kona-ba preokupasaun laiha foto iha bulletin votu nian tanba dekretu do governu iha artigu 63, 65 katak iha kabina votu sei tau modelu votu ba delegadu no delagada inklui aldeia nian.
Notísia Relevante: Komunidade Covalima preokupa ho sistema atendimentu hakerek ho liman
Jornalista : Osória Marques
Editór : Cancio Ximenes

