iklan

EKONOMIA, HEADLINE

Governu-Banku Mundiál lansa Portál Informasaun Komersiál TL

Governu-Banku Mundiál lansa Portál Informasaun Komersiál TL

DILI, 11 abríl 2024 (TATOLI) – Ministériu Komérsiu Indústria hamutuk ho Banku Mundiál, ohin, ofisialmente lansa Portál Informasaun Komersiál Timor-Leste (www.tip.mci.gov.tl) ho objetivu atu fasilita komérsiu importasaun no esportasaun atu integra iha merkadu rejionál no globál sira.

”Liuhosi portál ne’e, Governu hakarak halo atividade importasaun no esportasaun ho fasíl no kustu menus. Portál ne’e mós hakarak atu reforsa esforsu nasaun nian atu integra iha merkadu rejionál no globál sira”, Ministru Komérsiu Indústria, Filipus Nino Pereira, dehan iha salaun multi-Funsaun GMN, ohin.

Nia esplika, portál ida-ne’e, antes atu halo lansamentu, liuhosi prosesu lubuk ida ne’ebé mak ekipa prepara ho métodu dezenvolvidu, mak halo konsulta, valida no avalia ba parte tékniku sira hotu no ohin loron bele realiza ida-ne’e.

”Portál ida-ne’e sei fornese ba komunudade emprezariál sira, tanba ida-ne’e importante ba komérsiu nian, atu bele buka informasaun sira hotu hodi partisipa importasaun no esportasaun sira, tanba portál ida-ne’e aliña ho Timor-Leste nia objetivu estratéjiku mak atu bele integra iha merkadu internasionál no globál”, nia afirma.

Nia hateten, portál ida-ne’e sei koresponde ba nesesidade komersiál nian, tanba ne’e MCI komprometidu katak sei koordena ho setór públiku atu asegura sustentabilidade portál nian ba oin.

Iha fatin hanesan, Vise Primeiru-Ministru no Ministru Koordenadór Asuntu Ekonómiku no Ministru Turizmu Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay, agradese ba parseiru sira ne’ebé mak apoiu Governu hodi lansa portál informsaun komersiál ida-ne’e.

”Ha’u agradese ba parseiru sira hanesan Banku Mundiál, Austrália Aid, UK Aid, Canada no parseiru seluk ne’ebé mak apoiu ona ita, tanba ne’e ho Portál Informasaun Komérsiu Timor-Leste hakarak hadi’a ambiente negósiu país nian ba mundu”, Francisco Kalbuadi Lay revela.

Lay akresenta, ho sistema ida-ne’e bazeia ba internét hodi fornese fonte úniku ida ba informasaun komérsiu transfronteira hothotu. Lei, regulamentu, prosedimentu no medida sira seluk ne’ebé relasiona ho komérsiu husi ajénsia Governu sira ba taxa aplikavel liuhosi portál ida-ne’e.

”Portál ne’e hanesan inisiativa Governu nian ne’ebé foun atu hadi’a komérsiu liuhosi fronteira no kria ambiente negósiu ida ne’ebé konduzivu no tuir Timor-Leste nia adezaun ba Organizasaun Mundiál Komérsiu (OMK)’, ‘nia dehan.

Nia relata, dezenvolvimentu portál ne’e kumpre akordu fasilita komérsiu OMK nian no aliña ho estratéjia pos-adezaun nasaun nian. Bainhira lansa tiha ona, portál ne’e mós sei kumpre rekezitu sira husi repozitóriu nasionál komérsiu ASEAN (NTR) ba transparénsia kona-ba lei no prosedimentu komérsiu nian.

Reprezentante Banku Mundiál iha Timor Leste, Bernard Harborne, hateten Portál Informasaun Komérsiu Timor-Leste nian sai hanesan esensiál ida husi esforsu boot ida ne’ebé Timor-Leste haka’as aan atu dezenvolve ninia setór privadu no kria empregu no oportunidade sira, tanba ne’e Banku Mundiál fó apoiu maka’as ba esforsu hirak-ne’e.

”Espera katak plataforma ida ne’ebé iha regulamentu no prosedimentu komérsiu hothotu ne’ebé bele buka-hatene ho fasil, sei util liuliu ba empreza ki’ik sira ne’ebé iha interese ka envolve iha empreza importasaun, esportasaun no tránzitu”, Bernard Harborne afirma.

Nia dehan, benefísiu seluk husi transparénsia ne’ebé boot liu sei sai hanesan feedback husi parte interesada sira kona-ba oinsá Governu bele moderniza no simplifika regulamentu no prosedimentu sira ne’ebé mak iha.

Prezidente, Kamara Komérsiu Timor-Leste (CCITL), Jorge Serano hateten Portál ne’e nu’udar resposta ativu hodi responde ba nesesidade setór privadu nian.

“Ita hein katak ida-ne’e sei kontribui maka’as ba fasilidade negósiu nian no ita-nia membru sira sei uza plataforma ne’e ho ativu, ita fiar katak partisipasaun no integrasaun boot iha sistema komérsiu rejionál no globál sei hasa’e dezenvolvimentu no diversifikasaun ekonómika Timor-Leste nian hodi fó benefísiu ba timoroan hotu”, Jorge Serano haktuir.

Portal ida-ne’e hetan apoiu husi parseiru doadór sira hanesan Austrália, Kanada, Komisaun Europeia, Olanda, Noruega, Suesia, Suisa, Estadus Unidus no Reinu Unidu.

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór : Zezito Silva

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!