Top

Relatóriu: Empreza hitu mak esporta produtu ba estranjeiru iha 2023

Diretór Nasionál Komérsiu Esternu iha Ministériu Komérsiu Indústria (MCI), Mario Abrão. imajen Jornalista Felicidade

DILI, 17 abríl 2024 (TATOLI) – Diretór Nasionál Komérsiu Esternu iha Ministériu Komérsiu Indústria (MCI), Mario Abrão, subliña Empreza Risba, People trade, Cottoni Group, Fredmu Best, Timor Global, Timor Blue Ocean no Acelda mak durante 2023 esporta produtu ba rai-liur.

“Empreza hitu mak durante ne’e esporta ita-nia produtu ba rai-liur. Hirak ne’e mak Risba, People trade, Cottoni Group, Fredmu Best, Timor Global, Timor Blue Ocean no Acelda. Empreza sira-ne’e hahú dezde janeiru to’o dezembru 2023”, Mario Abrão, informa ba TATOLI iha nia kna’ar fatin MCI, Mandarin.

Nia mension katak produtu sira ne’ebé esportadu mak Maek, Budu-Tasi, Mina-Nuu, Mina-Camii, Camii-isin, Karau-Kulit, Kinur, Aimanas-Musan no Cha. Produtu hirak ne’e destinadu ba Indonézia, Singapura, China no Japaun.

“Husi produtu sira ne’ebé ita esporta ba nasaun mak hanesan Indonézia Singapura, China no Japaun”, nia afirma.

Nia hateten, produtu kafe mós, empreza sira esporta ba nasaun liu 10, hanesan Portugal, Taiwan, Japan, Hongkong, Italia, Austrália, Singapura, China, América, Canada, Korea no sleuk tan.

“Produtu sira-ne’e nia kuantidade depende ba ema husu, ezemplu hanesan kami, ita tau hamutuk to’o tonelada mak bainhira sira presiza, ita haruka ba, tanba ita haruka tuir ema nia nesesidade, depois ema husu fila fali mai tenke hein, tanba to’o tempu nia fuan mak ita haruka ba fila fali ba, entaun ita-nia situasaun mak nune’e”, nia haktuir.

Abrão esplika, iha komérsiu esternu kada tinan, observa nafatin produtu sira iha munisípiu katak ida ne’ebé mak kuantidade aas, entaun iha ne’eba mak Governu bele hatene kalkulasaun no bele esporta.

“Produtu sira-ne’e, mai husi Munisípiu Ainaro, Manufahi, Ermera no munsípiu seluk tan”, Abrão hatutan.

Nia rekorda, Governu esporta dezde 2023, kona-ba sukata hanesan besi tua no aluminium ne’ebé haruka ba nasaun tolu mak Malázia, China no Singapura ho totál 4.944,28.

Tuir dokumentu ne’ebé TATOLI asesu iha portál www.tip.mci.gov.tl/ hatudu katak iha 2022, Timor-Leste esporta merkadoria ho valór totál dolar amerikanu millaun 513, no hetan klasifikasaun nu’udar país esportadór ho posizaun 170º iha mundu.

Tuir relatóriu kona-ba tinan lima liubá, valór totál esportasaun husi Timor-Leste aumenta dolar amerikanu millaun 456 tanba husi hetan dolar amerikanu millaun 56,9 iha tinan 2016 sa’e ba dolar amerikanu millaun 513 iha tinan 2022. Foin lalais ne’e produtu esportasaun boot liu mak minarai brutu (dolar amerikanu millaun 259), gás petróleu nian (dolar amerikanu millaun 58,8), kafé (dolar amerikanu millaun 16,3), besi-aat/sukata (dolar amerikanu millaun 1,67) no kabu izoladu (dolar amerikanu millaun 1,36).

Timor-Leste esporta ba China (dolar amerikanu millaun $99,4), Singapura (dolar amerikanu millaun 91,7), Japaun (dolar amerikanu millaun 59,7), Malázia (dolar amerikanu millaun 23,4) no Estadus Unidus Amérika (dolar amerikanu millaun 6,03).

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór : Zezito Silva

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!