DILI, 26 abríl 2024 (TATOLI)-Xefe Aldeia Aitarak-laran, Frangelino Maia, hateten, komunidade uma-kain 20-resin ne’ebé hetan despezu administrativu husi ekipa Sekretária Estadu Asuntu Toponímia no Organizasaun Urbana (SEATOU), foin lalais ne’e, iha tempu-badak Governu sei fó indemnizasaun.
Nia hatutan, nia komunidade rasik sei hetan indemnizasaun ne’e la’ós momentu ekipa ho SEATOU sobu ne’e maibé sira halo negosiasaun ho Ministériu Obra Públika (MOP) antes ona maka ekipa SEATOU tuun sobu.
“Daudaun ne’e komunidade ne’ebé balun família iha ba hela ho família maibé balun família iha Dili laiha nu’udar umanu ha’u akumula iha ha’u-nia uma no viziñu nia uma, objetivu sira sei iha ne’e tanba Governante husi Ministériu Obra Públika nian haruka ona sira loke konta bankária atu hetan idemnizasaun entaun sira hein, momentu promete osan ne’e rasik sei halo tranferénsia ba vítima nia konta bankária, iha tempu-badak nia-laran,” Frangelino Maia informa ba Agência Tatoli, iha nia rezidénsia Aitarak-Laran Dili, sesta ne’e.
Autoridade lokál ne’e hatutan, montante indemninizasaun ne’ebé MOP halo aprosimasaun ho komunidade iha ona aseitasaun; fó ne’e montante la hanesan tanba haree mós ba ai-horis, obra no seluktan entaun balu hetan hahú husi $7.000, $2.000 liu no tuun mak $240.
“Ita hotu apoiu servisu SEATOU nian maibé ninia problema ne’e mak negosiasaun entre MOP ho vítima la’o namanas hela MOP haruka vítima afetadu sira loke konta bankária rezultadu to’o ona iha Diresaun Estrada Ponte nian halo termu aseitasaun lori konta bankária ne’e mai iha Ministériu Finansa atu aprova orsamentu ba indemnizasaun ne’e ba sira-nia konta bankária maibé rezultadu seidauk iha ekipa tuun sobu de’it,” nia lamenta.
Iha despezu administrativu ne’e komunidade maioria labele salva sira-nia sasán tanba kronolójia momentu halo despezu ne’e komunidade maioria ba trata dokumentu iha BNCTL maibé atu loke konta bankária maibé iha ne’ebá kritéria atu loke konta bankária tenke iha Billete Identidade (BI) entaun komunidade rona informasaun katak iha Banku Repúblik Indonésia (BRI) no Banku Mandari atu loke konta bankária la presiza BI maibé eleitorál mós di’ak entaun sira nadodon ba banku rua referidu.
Nia hateten, despezu administrativu ne’ebé mak ekipa SEATOU lidera povu infrenta difikuldade lubuk dezde sobu sira-nia uma to’o agora sira laiha hela fatin atu hela, no afeta mós ba edukasaun tanba estudante barak hahú husi ensinu báziku to’o universidade barak tenke falta eskola tanba sasán momentu sobu la salva hotu.
Uma-kain ne’ébé hela nia rezidénsia ne’e hamutuk haat, no restu hela viziñu no balun ba servisu, hela de’it serbisu fatin.
Líder komunitáriu ne’e afirma, Governu iha planu di’ak hakarak halo dezenvolvimentu ba rai ne’e maibé tenke haree mós ba povu nia moris, tanba atividade despezu administrativu ne’ebé SEATOU halo, hamate kedas povu ki’ik nia moris tanba komunidade ne’ebé hetan despezu maioria halo kréditu iha Banku Moris Rasik tanba fatin ne’ebé sira uza hodi fila-liman kada semana selu fali banku nia osan ne’e mak agora halo tetuk ona ne’e.
“Loloos ne’e ekipa SEATOU mai koordena ho ami lideransa komunitáriu sira mak foti desizaun sobu tanba momentu sobu ne’e komunidade maioria iha Banku sira Dili laran loke sira-nia konta bankária,” nia akresenta.
Iha biban ne’e, jornalista Agência Tatoli tenta atu halo entrevista ho vítima sira maibé sira-nia parte lakohi fó komentáriu.
Iha sorin seluk, Diretór Nasionál no Konstrusaun Vias Rodaviaria, Milton Monteiro, hateten, Loos komunidade uma-kain 20 resin iha Aitarak-Laran ne’ebé foin lalais hetan despezu administrativu, husi Sekretária Estadu Asuntu Toponímia no Organizasaun Urbana (SEATOU) sira sei hetan indemnizasaun husi Ministériu Obra Públika (MOP).
“Maibé ha’u hateten katak, sira hetan indemnizasaun ne’e la’ós tanba ekipa SEATOU agora sobu iha fatin-fatin ne’e mak MOP fó indeminizasaun maibé públiku tenke hatene katak Aitarak-Laran ne’e ligasaun servisu obra públika nian ne’ebé iha tinan 2017 kontratu kompañia Hidayat Unipessoal Lda, halo nia obra estrada to’o de’it iha MF nia oin atu sa’e mai to’o estrada boot Palásiu Prezidente nian ne’e labele tanba komunidade okupa fatin refere entaun kompañia extende hela de’it sira-nia kontratu maibé la finaliza hela de’it obra ita atu taka obra mós labele entaun oportunidade SEATOU mós hala’o atividade entaun hasai komunidade atu kompañia finaliza nia obra,” nia haktuir.
Nia dehan, Governu liberta ona komunidade uma-kain 20-resin sira mós hein hela atu simu indemnizasaun, iha tempu-badak kompañia sei finaliza nia obra estrada ne’e rasik, bainhira estrada ne’e di’ak ona sei fasilita tebes movimentu públiku bainhira taka dalan ruma iha Palásiu Governu dalan ne’e sei sai alternativu.
Vítima sira asina hotu ona dokumentu aseitasaun, ninia prosesu agora la’o hela iha parte finansa MOP nian sei halo verifikasaun hotu loos ona mak sei haruka ba iha Ministériu Finansa (MF), haree loos ona osan sei transfere ba sira-nia konta bankária rasik.
Nia hateten, orsamentu ne’ebé Governu sei halo indemnizasaun ne’e montante loloos seidauk bele ko’alia sai tanba sei prosesu nia-laran maibé la to’o milliaun $1.
Jornalista : Arminda Fonseca
Editora : Julia Chatarina




