iklan

EKONOMIA, DILI, HEADLINE

Palásiu Presidensiál realiza palestra kona-ba “Diversifikasaun Ekonomia ba Dezenvolvimentu Sustentavél”

Palásiu Presidensiál realiza palestra kona-ba “Diversifikasaun Ekonomia ba Dezenvolvimentu Sustentavél”

Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta. Imajen/Tatoli Egas Cristóvão

DILI, 18 juñu 2024 (TATOLI) – Palásiu Prezidensiál,tersa ne’e, realiza Palestra Prezidensiál seria dala-III durante loron ida iha edifisiu Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK) Praia dos Coqueiros Dili ho tema ‘Diversifikasaun Ekonomia ba Dezenvolvolvimentu Sustentavél’.

Palestra Prezidensiál Seria dala-III nu’udar parte ida husi Prezidente nia kompromisu atu promove diálogu no kolaborasaun kona-ba kestaun xave sira ne’ebé afeta ba dezenvolvimentu Timor-Leste nian. Rezultadu husi diskusaun ne’e sei informa rekomendasaun polítika no kolaborasaun sira iha futuru ho objetivu atu promove kresimentu ekonómiku sustentável no diversifikasaun iha nasaun ne’e.

“Seria palestra ida ne’e hanesan plataforma importante ida atu diskute dezafiu ekonómiku no oportunidade sira ne’ebé ita-nia nasaun hasoru. Liuhusi halibur ofisiál governu sira, Korpu Diplomátiku, parseiru dezenvolvimentu sira, ONG, akadémiku, no lider emprezariál sira, ita bele kolabora hamutuk hodi harii ekonomia ida-ne’ebé reziliente no diversifikadu liu ba ita-nia nasaun,” Prezidente Repúblika José Ramos Horta hateten ba jornalista sira.

Prezidente hateten tan, “Atividade ida hanesan ne’e importante tebes atu nune’e parte hotu bele ko’alia kona-ba ekonomia, hanesan rona hanoin sira husi Governu, parseiru sira no setór privadu sira, tanba ita nia konferensia polítika, reuniaun polítika barak mak realiza ona, maibé atu ko’alia kona-ba ekonomia menus tebes”.

Xefe Estadu ne’e dehan, iha semináriu ne’e atu haree mós oinsa setór privadu, Governu no instituisaun bankaria sira rona informasaun kona-ba saida mak presiza halo nune’e bele aselera diversifikasaun ekonomia rai laran.

“Ita ko’alia kona-ba diversifikasaun tinan 20 ona, maibé buat barak mak bele halo iha rai laran, nune’e bele hatun importasaun, maibé ita seidauk konsege halo. Entaun ita tenke haree oinsa dudu setór agrikultura, se ita bele prodús hahan hotu-hotu ita konsumu, osan lubuk ida mak ita kuda ona iha rai laran, ida ne’e mak ita realiza seminariu ne’e oinsa husi parte hotu bele haree hamutuk,” Xefe Estadu hateten.

Tanba ne’e, nia husu ba Governu atu tau atensaun maka’as ba agrikultura rurál, tau matan ba kafé hodi hasa’e produsaun nune’e bele hamenus importasaun hodi hasa’e exportasaun.

Tuir Prezidente Repúblika, problema ekonomia rai laran seidauk la’o ho másimu kauza mós husi problema estrada rurál, eletrifikasaun ne’ebé seidauk to’o iha área rurál no iha sidade mós sei mate lakan no eletrisidade ne’ebé karun demais no seluk tan.

“Kuandu ita ko’alia kona-ba ekonomia buat rua importante tebes, ida mak estrada no ida mak eletrisidade, maibé eletrisidade karun demais ba setór privadu sira ida ne’e susar tebes atu hamoris ita nia ekonomia, ida fali mós juru bankaria, iha mundu hotu la’os estadu mak imprestimu ka tau osan ba setór privadu, sistema bankaria mak tau, maibé ita nian úniku banku nasionál hanesan BNCTL nia kapitál kiikoan los, entaun Governu mak tenke tau osan barak iha BNCTL nune’e bele fó imprestimu ba set’or privadu ne’ebé kriativu halo produsaun barak,” nia tenik.

Ramos Horta hatutan, to’o agora seidauk iha solusaun ba setór bankaria tanba banku rasik tauk tanba laiha protesaun ba imprestimu ne’ebé fó ba setór privadu sira. Nune’e buat hotu responsabilidade Governu nian bele haree oinsa rezolve problema sira nune’e.

Atividade ne’e realiza atu hatudu importánsia husi diversifikasaun ekonómika hodi alkansa dezenvolvimentu sustentável ba Timor-Leste.

Seria palestra ida-ne’e aprezenta plenária ida mós husi Helder Lopes, Governadór Banku Sentrál Timor-Leste (BCTL-sigla potugés), kona-ba Timor-Leste nia Dezempeñu Ekonómiku no Prespetiva sira. Aprezentasaun ida-ne’e fornese informasaun ne’ebé importante kona-ba Estadu atuál ekonomia nasaun nian no futuru.

Governadór BCTL, Helder Lopes. Imajen Tatoli/Egas Cristóvão

Prezidente BCTL Helder Lopes hateten, seminariu ne’e importante tebes tanba BCTL atu aprezenta mós progresu atual dezenvolvimentu Timor-Leste nian iha área ekonomia.

“Ita atu partilla informasaun kona-ba ita nia progresu dezenvolvimentu iha área ekonomia no dezafiu hirak ne’ebé ita sei iha no prioridade estratejiku sira ne’ebé Governu trasa ona atu ita hotu esforsu hamutuk hodi rezolve ita nia problema ekonomia ne’ebé iha hodi atinje albu ba oin hasa’e produsaun rai laran hodi haburas ita nia ekonomia,” Helder tenik.

Tanba ne’e, nia agradese ba Prezidente Repúblika bele realiza atividade ne’e hodi fó oportunidade ba BCTL bele partilla informasaun kona-ba progresu ekonomia Timor-Leste nian ba entidade relevante sira atu bele iha koinesimentu kona-ba Timor-Leste nia situasaun atuál.

“Ita nia kresimentu ekonomia ho alvu ne’ebé ita trasa boot tebes. Ezemplu kresimentu ekonomika ita hakarak 5%, tanba kresimentu ekonómiku ba 2023 ne’e 2.3%. Entaun kestaun ne’e atu atinje alvu ne’ebé iha saida mak ita presiza halo ida ne’e ita sei diskute. Ida fali kona-ba importasaun ne’e ita importa sasan barak liu hanesan foos, naan no nesesidade báziku seluk, maibé ita sei haree oinsa Governu bele servisu maka’as hodi suporta ita nia setór privadu sira hanoin ita bele hamenus ona importasaun,” nia konklui.

Jornalista: Hortencio Sanchez

Editór: Florencio Miranda Ximenes

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!