iklan

HEADLINE, POLÍTIKA

Horta apresia inisiativa eis Ministru Fidelis Magalhães hodi harii Movimentu Timor Avante

Horta apresia inisiativa eis Ministru Fidelis Magalhães hodi harii Movimentu Timor Avante

Imajen/Media PR

DILI, 17 jullu 2024 (TATOLI)– Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, apresia Ministru Prezidénsia Konsellu Ministrus, Fidelis Manuel Leite Magalhães, ne’ebé ho inisiativa harii Movimentu Timor Avante (MOTIVA) hodi halibur joven sira atu diskute situasaun rai-laran no prepara an sai futuru lideransa iha Timor-Leste.

Xefe Estadu hato’o apresiasaun ne’e, bainhira sai oradór prinsipál iha reuniaun ne’ebé realiza husi Movimentu Timor Avante (MOTIVA), iha Palásiu Sinzas Lahane Dili, kuarta ne’e.

“Ha’u kontente no apresia tebes ho inisiativa ne’ebé Fidelis Magalhães ho nia ekipa halo hodi harii MOTIVA hodi prepara lideransa foun, prepara jerasaun foun atu hateke ba oin futuru rai ida ne’e nian,” Xefe Estadu apresia.

Premiadu Novél ba Pás ne’e hateten tan, movimentu ne’e importante tebes ba Timor-Leste nia klase intelektuál, akadémiku no polítiku sira.

“Ha’u iha preokupasaun boot iha tian 2027 mai ba oin, tenke prepara ita nia aan ho seriedade, prepara lideransa foun sira. Ha’u José Ramos Horta halo parte responsabilidade hodi kontribui ba oinsá prepara lideransa foun sira, lÍder seluk hakarak halo bele, se lakohi halo ha’u la preokupa. Ha’u nia preokupasaun mak kolabora maka’as ho jerasaun foun sira ho esperiénsia polítika tinan barak ona ita tenke halo reflesaun hodi haree ba futuru,” Xefe Estadu afirma.

Nu’udar líder jerasaun tuan iha responsabilidade boot atu hadi’a Estadu ne’e ba oin, hadi’a ekonómia rai laran no buat barak ne’ebé la’o seidauk di’ak no buat ne’ebé di’ak ona hakle’an liután.

“Agora ami ko’alia ona atu haree buat ne’ebé la di’ak no la’o seidauk loos iha tinan tolu nia laran ba oin ami tenke buka meiu atu hadia, nune’e bele rai hela buat di’ak ba jerasaun foun sira, ami nia idade besik ba ona Becusse, ne’e ha’u nia pozisaun, antes ami lakon iha mundu ne’e tenke rai hela buat di’ak ba jerasaun foun sira,” antigu Ministru Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun ne’e dehan.

Tuir nia, preparasaun lideransa hahú ona desde 2001 to’o agora, maibé tenke halibur líder jerasaun foun sira ne’ebé kualidade ho esperiénsia iha Govenrnu, polítika, estranjeiru labele haree ba kór partidu atu hamutuk atu halo reflesaun ba futuru nasaun ida ne’e no haree mós ba sistema partidaria labele kontinua hanesan agora no sistema Governasaun tenke la’o ho kualidade.

Tuir lider jerasaun tuan ne’e haree, tenke halo mudansa ba Konstituisaun tanba Konstituisaun ne’ebé iha tuan liu ona presiza halo amandamentu.

“Konstituisaun ita nian agora ne’e mós antiguidade demais ona, reflete liu ba idolojia 1975 nian. Ita nia inu nasionál mós reflete ba realidade 1975, maibé la’ós atu muda, maibé ita haree tinan 50 liu ona realidade la hanesan uluk ita harii ita nia bandeira no inu nasionál. Maibé agora ita haree mak funsionamentu Estadu atu ba oin, presiza halo mudansa liu ba konstituisaun,” Horta katak tan.

Nia hatutan tan, halo mudansa ba konstituissun tenke determina kedan númeru membru Governu atu nune’e labele boot liu.

“Halo mudansa ba konstituisaun tenke determina kedan númeru membru Governu labele boot liu, membru Governu másimu 10 depois mak iha Vise-Ministru no Sekretariu Estadu balu maibé ho limitasaun labele boot liu,” nia tenik.

MOTIVA halibur joven hotu diskute no lori nasaun ba oin

Entretantu,  Fundadór MOTIVA, Fidelis Leite Magalhães, hateten, eventu ne’ebé MOTIVA halo atu halibur foinsa’e sira ho totál 70% husi populasaun Timor-Leste atu bele fó sira nia hanoin kona-bá situasaun polítika rai-laran no oinsá atu lori nasaun ne’e ba oin.

“Movimentu ida ne’e halibur ema mesak joven de’it, sira atu hola parte iha reflesaun iha diskusaun sira kona-ba futuru imediatu Timor-Leste nian, bainhira konversa no dialógu ho lideransa sira jerasaun fundadór rai ne’e nian ne’ebé mak kontribui ona durante tinan 50 nia laran ho papel xave sira ba nasaun nia vida to’o agora,” Eis Ministru Fidelis ne’e esplika.

Antigu Ministru ne’e fundamenta, ba oin Timor-Leste sei hasoru dezafiu barak, maibé dala atu konkista dezafiu sira mak foinsa’e sira tenke prepara agora husi lideransa tuan sira.

“Ida ne’e mak ohin hanesan faze primeiru mai fahe esperiénsia husi Prezidente Repúblika, iha faze tuir tan sei mai konversa ho foinsa’e sira mak ita nia Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, líder Marí Alkatiri, Francisco Guterres Lú-Olo, Taur Matan Ruak no seluk tan atu mai ko’alia fahe esperiénsia atu prepara ita nia joven sira ba futuru hodi ka’er rai ida ne’e,” nia tenik.

Nia fó ezemplu nasaun ida nia dezenvolvimentu atu mai presiza prosesu tranjisaun planeda kontemplada.

“Harii movimentu ne’e la’ós atu hamosu partidu maibé ho objetivu prinsipál atu halibur joven sira hodi prepara ba futuru lideransa rai ida ne’e iha futuru mai,” nia kompromete.

Jornalista: Hortencio Sanchez

Editór: Florencio Miranda Ximenes

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!