iklan

MANATUTU

TIMOR GAP ho lia-na’in sira hala’o seremónia rituál antes lansamentu ba levantamentu bloku Pualaka

TIMOR GAP ho lia-na’in sira hala’o seremónia rituál antes lansamentu ba levantamentu  bloku Pualaka

NATARBORA, 10 janeiru 2025 (TATOLI)- Empreza estatál Timor GAP, E.P kolabora ho Autoridade nasionál Pétroleu (ANP) hamutuk ho lian-na´in husi Munisipiu tolu iha Kosta sul hanesan Manatuto, Manufahi no Viqueque hala’o serimónia rituál iha Postu administrativu Natarbora, munisípiu Manatuto, hodi husu lisensa ba natureza antes hahú lansamentu ba prosesu levantamentu bloku mina-rai Pualaka nune´e mós fatin seluk identifikadu iha Kosta Sul.

Prezidente Timor GAP, E.P Rui Maria Alves Soares hateten katak seremónia rituál ne’e halo hodi husu lia-na´in sira atu hamulak ba natureza tuir tradisaun ne’ebe iha hodi loke dalan ba prosesu levantamentu bloku Pualaka nian liu-liu ba mina ne’ebé indentikadu iha rai-okos nune’e ba futuru bele halo esplorasaun.

“Ida-ne’e hanesan pasu dahuluk hodi buka riku-soin iha rai-okos liu-liu mina. Ita rona dalabarak mina-rai Pualaka ita rona ema ba kuru de´it, maibé estudu inísiu ami halo mina ne’e iha potensiál bele kobre iha munisipiu tolu kosta sul nian ne’e nune’e hamutuk ho lia-na´in sira husu lisensa hodi halao levantamentu nune’e ba futuru bele halo explorasaun,” Prezidente Timor GAP, E.P hateten iha ámbitu seremónia kulturál iha uma-lisan Bahalaran, suku Aubeon, Postu Administrativu Barique/Natarbora, Munisípiu Manatuto, sesta kalan ne´e.

Ezekutivu Timor GAP ne’e informa, atividade seísmiku ka levantamentu ne´e hodi haree dadus iha rai-okos depois halo analiza interpretasaun, akumulasaun iha ne’e.

“Agora daudaun ita haree iha poténsia mak  mina-rai sai leten iha Pualaka maibé atu hatene los estrutura ne’e, volume no montante iha okos hira, nune’e ita bele dezenvolve hanesan indústria ida tenke liuhusi prosesu sira hanesan analiza interpretasaun no akumulasaun,” nia dehan.

Nune’e mós, Lia-na´in Luis da Costa Doutel afirma, liuhusi seremónia rituál ne’ebé hala´o loke ona dalan hodi fó fatin ba tékniku sira atu kontinua hala´o serbisu hodi identifika riku-soin ne’ebé pertense ba fatin hirak ne’ebé defini ona no lia-na´in husi munisípiu tolu nian liu-liu postu administrativu hitu ne’ebé pertense iha área ne´e prontu serbisu hodi akompaña prosesu tomak iha prosesu levantamentu to´o halo esplorasaun.

“Kalan kmanek ida-ne’e ita konsentra iha fatin ida, fatin ida espesiál ba munisípiu tolu hodi hala´o seremónia rituál husu lisensa ba natureza no beiala sira nune’e bele loke dalan hodi ita-nia oan sira ne’ebé matenek no neon-badaen hahú hala´o serbisu buka ita-nia rikusoin nune’e aban bainrua bele fó benefísiu ba ita-nia oan no beioan sira nune’e mos ba ita hotu,” reprezentante lia-na´in husi munisípiu tolu ne´e dehan.

Iha seremonia ritual ne’ebé hala´o tuir lisan parte ne’e nian lia-na´in sira mós oho animál hanesan fahi hodi haree sinál sira ne’ebé hatudu dalan hodi hala´o atividade referida, tuir observasaun lia-na´in sira ba sinál husi fahi nian hatudu sinal di´ak hodi bele kontinua hala´o serbisu liu-liu atividade levantamentu ba bloku Pualaka nian nune’e ba futuru bele hala´o esplorasaun.

Autoridade no komunidade prontu kolabora hamutuk

Administradór postu administrativu hitu ne’ebé pertense ba munisípiu tolu mak hanesan Postu administrativu Viqueque Vila, Lacluta, Alas, Fatuberlihu no Laclubar-Soibada no Barique- Natarbora rasik komprometidu serbisu hamutuk ho ekipa tékniku hotu hodi garante susesu ba prosesu levantamentu ba bloku hirak ne’ebé definidu nune’e bele hetan rezultadu di´ak hodi kontinua tama iha esplorasaun hodi fó benefisiu ba povu iha fatin hirak ne’e, enjeralmente, ba povu Timor-Leste.

Tuir Administradór Postu administrativu Barique/Natarbora José Ramos, ho halibur malu husi lia-na´in no lisan oi-oin iha munisípiu tolu hamutuk iha Natarbora hahú loke ona dalan no husu ona lisensa ba natureza no hanesan uma-na´in prontu serbisu hamutuk hodi apoia tomak atividade ne’ebé mak sei hala´o iha fatin ne´e.

“Dala ida tan agradese ba ita hotu ba uma no ahi tomak ne’ebé ohin ita hotu nia prezensa iha Natarbora la´ós mai hanesan ema individu maibé mai hanesan uma ho ahi ida, reprezenta lisan ida, reprezenta lulik ida, reprezentanta natureza ida, reprezenta forsa ida, ita konsentra iha ne’e ohin ita iha ne’e halo buat ruma,” Autoridade ne´e agradese.

“Fiar katak ba oin ita-nia forsa ne’ebé ita halibur reprezenta sira tomak ita iha hanoin ida de´it, forsa ida de´it buka saida mak ita hakarak no fó benefisiu mai ita hotu,” nia dehan.

Nune’e mós Administrador postu neen seluk ne’ebé pertense ba munisípiu tolu hatudu sira-nia prontidaun hamutuk ho populasaun tomak  kontinua serbisu hamutuk hodi apoia programa governu nian liuhusi Empreza estatál, Timor GAP,E.P hodi hala´o levantamentu dadus ba bloku Pualaka inklui mós sira seluk iha Munisípiu ne’ebé pertense ba Kosta Sul nian.

Entertantu, seremónia lansamentu sei hala´o hosi Primeiru-ministru Kay Rala Xanana Gusmão akompañadu hosi ministru petróleu no rekursu naturál iha loron 11 janeiru 2025 ba bloku nian.

Hafoin hala´o seremónia kulturál, ofisialmente, sei hala´o lansamentu ba prosesu levantamentu iha bloku Pualaka husi Xefe ezekutivu no akompañadu hosi ministru tutela no kontinua hala´o kedas serbisu levantamentu nune’e iha rezultadu di´ak sei kontinua ho prosesu esplorasaun iha tinan oin mai.

 

Jornalista : Anito Soares

Editór : Rafael Ximenes de A. Belo

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!