iklan

NASIONÁL, HEADLINE

SEF-UNESCO forma komité hodi elabora estatutu parke Nino Konis Santana

SEF-UNESCO forma komité hodi elabora estatutu parke Nino Konis Santana

Parke Nasionál Nino Konis Santana. Imajen/Espesiál

DILI, 27 Maiu 2025 (TATOLI)Sekretaria Estadu Floresta no Organizasaun Nasaun Unida nian ba Edukasaun, Siénsia no Kultura (UNESCO), Tersa ne’e, realiza workshop hamutuk ho liña miniteriál sira hodi forma komité hodi elabora estatutu Parke nasionál Nino Konis Santana iha munisípiu Lautein, tuir rekezitu UNESCO hanesan Man and the Biosphere Programme (MAB).

Sekretáriu Estadu Floresta, Fernandino Vieira da Costa, hateten, atividade ne’e ho objetivu atu envolve liña ministeriál sira hanesan Ministériu Edukasaun, Ministériu Obra Públika, inklui Ministériu Turizmu no Ambiente hodi forma komité nasionál MAB ne’ebé sai hanesan rekezitu atubele priense kritéria husi UNESCO.

“Komité ne’e ho objetivu atu elabora estatutu Parke nasional Nino Konis Santana iha munisípiu Lautein, ne’ebé ita deklara ona iha tinan 2008, hafoin ita deklara rejistu ona iha UNESCO, entaun kria komité Man and the Biosphere, ne’ebé ita-nia serbisu atu elava tan ninia estatutu parke nasionál ida-ne’e,” Fernandino Vieira da Costa, relata iha salaun Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peskas no Floresta (MAPPF), Komoro.

Nia dehan, presiza eleva estatutu parke nasionál tanba fatin ne’e nu’udar sítiu istóriku no kultura sósiu ekonómiku ho nia paizajen naturál ne’ebé presiza promove.

“Governu deklara ona durante períodu naruk maibé ita seidauk iha kondisaun sufisiente atu dezenvolve di’ak liután, hanesan infraestrturua no seluk tan atu atrai ema bá vizita fatin ne’ebá. Entaun, ita eleva tan estatutu sai hanesan MAB hodi eziste iha UNESCO, ita bele asesu ba fundu sira ne’ebé mak mai husi parseiru dezenvolvimentu sira hodi dezenvolve di’ak liután,” nia akresenta.

Notísia relevante : MAPPF identifika espésie oioin iha Parke Nasionál Nino Konis Santana

Workshop ida-ne’e envolve instituisaun relavante sira hodi mai hato’o sira-nia papél, devér no kna’ar responsabilidade saida mak oferese hodi kompleta rekezitu sira.

Parke nasionál Nino Konis Santana iha rai ektare 135.000, kompostu husu mariña no terrestre, ne’ebé iha sítiu barak mak presiza promove.

Atu priense kritériu MAB, daudaun ekipa responsável prepara ona mapamentu tanba mapa sei indetifika área sira ne’ebé turístiku, kultura ho sósiu-ekonomia iha Parke nasionál Nino Konis Santana nia laran.

Tanba mapa lubuk sei presiza atu kompleta iha tempu tuir mai, nune’e ho enkontru ne’e bele kompleta dukumentu sira.

“Aprezentasaun ida-ne’e hodi fó hanoin ba partisipante sira no saida atu prepara, liu-liu iha mapamentu ho fotografia balun ne’ebé presiza atu kompleta dukumentu,” Sekretáeiu Estadu, katak.

Tuir governante ne’e, fotografia ne’ebé iha no ema hira mak halo peskiza iha Parke Nasionál Nino Konis Santana iha munisípiu Lautein ida ne’e sai hanesan referénsia no dadus hodi kompleta rekezitu legál husi organizasaun mundiál UNESCO.

Biban ne’e, Sekretáriu Estadu mós afirma katak, tinan ne’e, karik laiha dezafiu ruma mak iha Setembru 2025 sei deklara tan Parke nasionál Kay Rala Xanana Gusmão iha munisípiu Manufahi no Ainaru nia klaran hodi bele rejistu iha organizasaun mundiál UNISCO.

Iha fatin hanesan, Sekretáriu Ezekutivu UNESCO Luís Novio Soares, hato’o, nomeasaun MAB ba dukumentu lubuk ida presiza priense liuliu kona-ba parte husi Parke Nino Konis Santa nia-laran, númeru animál, ai-horis no biodiversidade ekosistema.

“Entaun presiza kompleta dukumentu sira ne’e no presiza prova sira ne’e fornese fotografia no vídeo, ita mós presiza aprezenta lista kona-ba peskizadór hira ho lista akomodasaun ema ba hela iha ne’ebé no lista kona-ba animál ne’e tama kategoria saida indémiku ka migratóriu, ida-ne’e presiza hatene kompleta ho video no fotografia,” nia tenik.

UNESCO nia apoiu barak liu iha koordenasaun atubele finaliza dukumentu nomeasaun.

Jornalista      : Arminda Fonseca

Editora           : Julia Chatarina

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!