iklan

EDUKASAUN, HEADLINE

Kooperativa kréditu ne’ebé muda ema ho defisiénsia nia moris

Kooperativa kréditu ne’ebé muda ema ho defisiénsia nia moris

Evaristo da Conceição ho nia maluk sira. Foto/Arkivu pesoál

DILI, 11 Jullu 2025 (TATOLI) – “Ita defisiénsia iha fízika, maibé la’ós defisiente iha espíritu no vontade”. Ida-ne’e mak afirmasaun husi Evaristo da Conceição, defisiente ida ne’ebé luta ba nia maluk defisiénsia sira seluk atu bele asesu ba kréditu hodi hadi’ak sira-nia moris.

Evaristo ne’ebé agora ativu iha atividade kooperativa, hanesan defisiénsia motora ida ne’ebé nu’udar inisiadór no fundadór ba Kooperativa Kréditu Defisiente Timor-Leste (CCD-TL) iha Dili.

Ho nia esforsu no determinasaun hamutuk ho nia maluk fundadór na’in-ualu seluk, nia bele dezenvolve kooperativa ne’e.

Daudaun, Evaristo hetan konfiansa hanesan Prezidente CCD-TL bainhira eleitu iha tinan kotuk. Antes asume kargu ne’e, nia nu’udar membru vogál iha kooperativa ne’e.

Evaristo mós konta inísiu harii kooperativa ne’e. Bainhira nia ho nia maluk na’in-ualu seluk hamosu ideia ida atu kria kooperativa ba maluk defisiénsia sira. Tuir nia, kooperativa ne’e mosu tanba iha hanoin ida katak banku sei la fó kréditu ba ema ho limitasaun fízika sira, tanba kritériu ne’e presiza tenke iha garantia. Oinsá ema ho defisiénsia ne’ebé moris simples bele fó garantia?

“Entaun, ami tuur hamutuk halo planu atu hamosu ami-nia kooperativa kréditu defisiente”, Evaristo relata.

Iha inísiu harii, hetan difikuldade tanba laiha fatin ba sira, maibé ho esforsu, sira bá hasoru Vise-Ministru Komérsiu, Indústria no Ambiente, Filipus Nino Pereira, iha Sestu Governu nia tempu, hodi apoia osan rihun $25 hodi konstrui edifísiu.

Tuir nia, bainhira iha ona fatin ida-ne’e marka susesu boot ida ba sira, oinsá atu kontinua luta halibur ema vulneravel no defisiente sira iha kooperativa ne’e. Iha inísiu estabelese ne’e, fundadór sira kontribui osan kada $35.

Ho esforsu sira ne’ebé iha, kooperativa ne’e agora iha ona membru hamutuk 572, husi númeru ne’e ema 200-resin mak ho kondisaun defisiénsia.

Evaristo da Conceição fahe sertifikadu. Foto/Arkivu pesoál

“Kooperativa ne’e harii iha 29 Marsu 2017 no halibur ona kapitál hamutuk rihun $100-resin”, nia dehan bainhira hasoru iha Bairru Pité.

Iha kooperativa ne’e, bainhira atu fó kréditu ba membru sira ne’e fleksivel tebes. Depende ba kondisaun no orsamentu ne’ebé membru sira iha. Ba dahuluk, atu rejista, kada membru ho kontribuisaun inisiál $35 no kontinua rai osan to’o $90. Depoizde ne’e, kooperativa bele fó kréditu $200. Kréditu ne’e depois bele aumenta tuir nesesidade no kapasidade pagamentu husi membru sira, ho taxa juru 1% iha kada fulan.

Tuir Evaristo nia akompañamentu ba membru sira, vantajen husi kréditu ne’ebé membru sira halo, nia rezultadu mak balun halo uma, moris mesak hodi halo negósiu, seluk bele sosa karreta no motór.

“Ida-ne’e hatudu katak rezultadu ne’ebé ami-nia membru sira halo, benefísiu duni ba sira-nia família”, nia hateten.

Atu la foku de’it ba kooperativa kréditu, sira mós loke espasu ba maluk defisiénsia sira no ema vulneravel atu halo atividade agríkola no ortikultura, no mós haki’ak animál.

“Nasaun ne’e presiza ita nu’udar kontinuadór ba dezenvolvimentu. Maski defisiénsia, hamutuk sai ajente ida di’ak hodi konstribui ba nasaun ne’e”, nia apela.

Evaristo mós konta kona-ba nia envolvimentu iha kooperativa ne’ebé fó mós benefísiu ba nia. “Susesu boot ida ne’ebé ha’u hetan mak bele halo uma ne’ebé uluk didin ho bebak, hafoin halo kréditu, hadi’a uma sai di’ak ba família bele hela”.

Nia espresa katak susesu sira ne’e mai la’ós tanba nia maka’as, maibé tanba ho Maromak mak buat hotu ne’ebé disfísil halo sai fásil hotu.

Institute of Business bainhira gradua iha Institute of Business. Foto/Arkivu pesoál

Evaristo ne’ebé agora lidera CCD-TL ne’e, la’ós naran asume kargu de’it, maibé antes nia ho fundadór sira seluk harii kooperativa ne’e, nia mós bá aprende iha Fundasaun Klibur, ne’ebé sai mahon ba Kooperativa Sorumutu, no mós bá estuda iha Institute of Business, hodi hasai kursu iha Kontabilidade nian. Iha nia lisensiaturra ne’e, nia hakerek monografia ho títulu kona-ba Entrada no Saida Kaixa nian (Pengeluaran dan Penerimaan Kas).

Husi nia estudu ne’e, nia halo mós peskiza iha Federasaun Kréditu Uniaun Hanai Malu kona-ba lala’ok funsionamentu kooperativa nian, tanba haree katak kooperativa ne’e hanesan espasu ida ne’ebé di’ak ba ema hotu.

Daudaun, nia kontinua nia estudu Master of Business iha Dili Institute of Technology (DIT), tanba bolsa estudu parsiál ne’ebé oferese husi institutu ne’e.

“Defisiente la hamate ita-nia vontade atu apreende. Buat hotu mosu tenke liuhusi esforsu. Susesu mai bainhira ita iha haka’as an”, konklui.

Husi CCD-TL prova katak, inkluzaun la’ós prinsípiu teóriku de’it. Nia hatudu katak, ho lideransa motivadór, edukasaun, no solidariedade komunidade, ema ho defisiénsia bele sai parte dinámika husi dezenvolvimentu ekonómiku.

Notísia relevante: CCD-TL fó kréditu ba ema ho defisiénsia atu hadi’a ekonomia

Jornalista: Arminda Fonseca

Editora: Maria Auxiliadora

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!