Top

Gabinete PM ho nia tuteladu simu tetu orsamentu 2026 hamutuk $7.502.871

Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, prezide enkontru Komité Revizaun Orsamentu Polítika (KROP) 2024 nain ba Ministériu Administrasaun Estatal (MAE), iha Salaun Auditórium Ministériu Finansas, Aitarak-Laran Dili, tersa (31/10/2023). Imajen Tatoli/ Francisco Sony

DILI, 23 Agostu 2025—Gabinete Primeiru-Ministru (GPM) ho nia Instituisaun Tutelada hamutuk tolu, ne’ebé simu tetu Orsamentu tinan 2026 husi Ministériu Finansa (MF) iha Reuniaun Komité Revizaun Orsamentu (KRO) iha Auditóriu Ministériu Finansa, hamutuk $7.502.871.

Instituisaun Tutelada tolu ne’e mak hanesan Gabinete Primeiru Ministru, Gabinete Delimitasaun Fronteira Terrestre no Marítima (GFTM), Organizasaun Internasionál g7+ no Instituisaun Servisu Nasionál Intelijênsia (SNI).

Tetu Orsamentu ba Gabinete Primeiru-Ministru ho totál $2,024,617. Ne’ebé sei fahe bá saláriu no vensimentu $234,326 ho bens no servisu korrente hamutuk $1,790,291.

Diretora Jerál bá Administrasaun no Finansa Gabinete Primeiru-Ministru, Úrsula Ferão Pinto esplika, Orsamentu ba tinan 2026 iha redusaun ba 24% ho razaun tinan 2025 iha kategória tolu kompostu husi saláriu no vensimentu, Bens no Servisu ho Kapitál Menór. Maibé, tinan 2026 iha de’it mak kategória rua kompostu hosi Saláriu no Vensimentu inklui Bens no Servisu.

Nune’e iha alokasaun orsamentu tinan 2026, redús mós item ba viajen estranjeiru.

“Iha aprezentasaun ohin nian, Gabinete Primeiru-Ministru la husu orsamentu adisionál tanba tetu Orsamentu ne’ebé Ministériu Finansa fó ne’e sufisiente hela ba atividade no programa sira ne’ebé atu implementa”, Diretora Jerál ne’e informa ba jornalista sira, sábadu ne’e.

Entretantu kona-bá ezekusaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) tinan 2025 to’o horisehik atinje ona 75%.

Enkuantu Gabinete Fronteira Terrestre no Marítima (GFTM) simu Tetu Orsamentu hamutuk $1,472,010. Ne’ebé sei fahe bá Saláriu no Vensimentu $570,544 ho Bens no Servisu Korrentes $901,466.

Diretora Jerál bá Administrasaun no Finansa, Helena Araújo esplika, GFTM aprezenta proposta millaun $3.6. Montante orsamentu ne’ebé aprezenta inklui ho orsamentu adisionál atu aloka bá kategoria rua mak hanesan Bens no Servisu inklui Kapitál Menór.

Nia dehan ida-ne’e importante tebtebes tanba foin lalais ne’e GFTM komesa ona ho Asuntu Negosiasaun Fronteira Martima, ne’ebé presizamente aloka osamentu ne’e hodi bele atije programa ne’e.

“La’ós de’it programa ba asuntu Fronteira Terrestre no Marítima maibé mós Ekonómia Azúl. Tanba ne’e, tinan oin ita sei iha atividade barak ne’ebé ita tenke implimenta,” Helena Araújo informa.

Tuir nia katak tinan 2025, GFTM inísia no implimenta ona atividade balun kona-bá loron Oseanu nian no tinan 2026 atu halo sensibilizasaun bá munisípiu hotu-hotu.

Alende ne’e, iha tinan 2025 Konsellu Ministru (KM) aprova ona Polítika Ekonomia Azúl, nune’e tinan 2026 GFTM aloka orsamentu atu hato’o informasaun kona-bá Ekonómia Azúl bá komunidade iha territóriu tomak.

“Tanba ho programa sira ne’e maka GFTM rasik husu orsamentu adisionál ho totál millaun $ 2.1 bá Komité Revizaun Orsamentu”, nia hatete.

Enkuantu ezekusaun Orsamentu Jerál Estadu tinan 2025, to’o horisehik Gabinete Fronteira Terrestres no Martima atije ona 63% no ezekutivu sira fiar katak to’o tinan ne’e nia roha sei atinje 90%.

Nune’e mós Organizasaun Internasionál g7+ ninia Sekretariadu ne’ebé mós tuteladu direta bá iha Gabinete Primeiru-Ministru nian ne’ebé iha aprezentasaun proposta orsamentu ne’e la iha diskusaun bárak tanba mantein orsamentu millaun $2 kada tinan.

“Entaun ami mantein ho ida-ne’e bazeia bá akordu ida ne’ebé g7+ halo ho IX Governu Konstitusionál. Tanba ne’e maka ohin mós ita laiha orsamentu adisionál. Membru KRO apresia no dehan katak ami kontinua mantein nafatin kompromisu ho servisu di’ak sira,” Sekretáriu Jenerál g7+, Helder da Costa hateten.

Husi Orsamentu millaun $2 ne’ebé kada tinan g7+ simu sempre sufisiente no ezekuta ho di’ak no kualidade ho nia impaktu globál lori Timor-Leste nia naran bá mundu.

“Enkuantu ninia ezekusaun OJE 2025 ami atinje ona 80% ona hela 20% atu kompleta nia ida-ne’e ami garante fin do ano atinje”, nia informa.

Instituisaun Servisu Nasionál Intelijênsia (SNI) simu ninia tetu orsamentu hamutuk $2.006,244 ne’ebé fahe bá Saláriu no Vensimentu $1,087,512 ho Bens no Servisu Korrentes $918,732.

Reuniaun KRO ne’e hala’o iha salaun Ministériu Finansas (MF) Aitarak-Laran hahú iha tersa (05/08/2025) no tuir Kalendáriu bá reuniaun Komité Revizaun Orsamentu 2026 remata iha ohin sábadu (23/08/2025).

Jornalista : Osória Marques

Editór: Florencio Miranda Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!