DILI, 30 Setembru 2025 (TATOLI)–Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili, Tersa ne’e, halo julgamentu ba kazu ofensa integridade fízika simples, ho forma violénsia doméstika ne’ebé envolve husi arguida PdJ iha tinan 2024.
Kazu ne’e akontese iha 19 dezembru 2024, bainhira arguida PdJ ba rezolve problema família ida iha nia maun sira-nia uma iha área Kakaulidun, no bainhira nia fila bá uma Bairru-Pité, nia konta ba nia kaben (lezadu AES) katak problema rezolve ona.
Lezadu hateten ba arguida katak: “Ne’e imi-nia problema, ha’u mane foun labele lori ha’u tama ba imi-nia problema, husik imi buka rezolve ba.”
Maibé, arguida ko’alia hela de’it, tanba ne’e lezadu sa’e tiha bá andar leten hodi buka hahán atu han, maibé aguida ko’alia nafatin ida-ne’e ba lezadu, ho nune’e lezadu nervozu hodi tuda kadeira ida ba arguida nia oin atu arguida para ko’alia.
Notísia relevante : Tribunál halo julgamentu ba krime ofensa integridade fízika ne’ebé envolve husi Mds
Ho nune’e, lezadu AES tun husi andar leten atu bá nia sebisu fatin no momentu ne’ebá arguida halai tuir lori xave sobu karreta nia boot ne’e baku iha lezadu nia kotuk laran no lezadu nervozu fai arguida nia ulun ba rai.
Ho arguida nia hahalok ne’e, Ministériu Públiku (MP) konstitui PdJ ba arguida ho krime ofensa integridade fízika simples, ne’ebé previstu artigu 145 husi Kódigu Penál Timor-Leste ho forma violénsia doméstika ka lei númeru 7/2010, 07 Jullu.
Tribunál liuhusi Juiza Ercila de Jesus iha produsaun deporova hodi konfirma faktu sira ne’ebé konsta iha akuzasaun ba arguida PdJ, iha sala julgamentu arguida deklara katak nia ho lezadu AES nu’udar feen no laen ne’ebé forma ona uma-kain desde tinan 2020.
PdJ deklara, lezadu nia hahalok ne’e bosokten, gosta bosok nia família sira no gosta fila lia. Iha Dezembru tinan kotuk, arguida husu osan atu uza ba nesesidade uma-laran maibé lezadu la fó no lezadu hirus ho nervosu hodi tuda kadeira ba nia oin laran to’o kadeira rahun.
Arguida mós nega faktu iha akuzasaun MP nian, ne’ebé hateten baku xave ba lezadu nia kotuk laran to’o kanek ne’e la loos, maibé momentu ne’e lezadu mak baku.
Iha sala julgamentu laran hodi hatán ba akuzasaun MP nian, lezadu AES konfesa faktu sira ne’ebé konsta iha akuzasaun MP ne’e loos.
Lezadu haktuir katak, momentu ne’e nia bandu arguida katak labele ko’alia nia família nia problema ne’e ba nia tanba nia nu’udar mane foun, nia la hatene no nia husu ba arguida katak iha buat ruma karik buka malu hodi rezolve.
Lezadu dehan, maibé arguida la rona no nia nervozu tuda kadeira iha arguida nia oin maibé kadeira ne’e lakona nia oin laran. Momentu ne’e arguida mak lori tudik iha liman atu sona nia mak nia halai sai tun tiha husi andar leten bá rai.
Nia haktuir ba Tribunál, katak momentu ne’e nia tuun mai ne’e atu bá fali serbisu fatin tama fali bá uma-laran foti xave motór atu bá serbisu fatin, maibé arguida xave metin tiha roda matan no nia la’o ain atu bá estrada boot.
Lezadu deklara hafoin foin atu hakat pasu tolu hanesan ne’e arguida halai tuir baku xave sobu karreta nia kotuk laran to’o lezada sente pankada nune’e lezada kaer arguida nia ulun fai ba rai.
Akareasaun
Hafoin Tribunál rona tiha depoimentu husi arguida no lezadu, Tribunál sente dúvida ho deklarasaun parte arguida no lezadu, nune’e tuir artigu 140 husi Kódigu Penál Timor-Leste Juiza Ercila de Jesus halo akariasaun.
Akariasaun ne’e Tribunál halo bainhira iha faze produsaun provas Tribunál haree katak deklrasaun entre arguidu no lezadu iha kontaditóriu, nune’e Tribunál halo akariasaun para atu haree faktu loloos husi arguida no lezadu nia depoimentu.
Hafoin halo tiha akariasaun arguida PdJ haloos faktus sira nune’e mós lezadu AES konfensa faktu sira iha sala julgamentu.
Alegasaun
Hafoin Tribunál halo tiha akariasaun, Tribunál liuhusi Juíz Prosesu Ercilia de Jesus husu ba MP ne’ebé reprezenta husi Napoleão Soares hodi halo alegsaun.
Iha alegsaun MP solisita ba Trubunál atu halo alterasaun jurídika ba krime ofensa integridade fízika simples ne’ebé antes ne’e MP imputa ba arguida ba fali ofensas korporál.
Iha sala julgamentu Defeza husi arguida PdJ, Defensór Públiku José Guterres, apoia MP nia alegasaun hodi husu Tribunál atu halo aletesaun jurídika ba krime ofensa integridade fízika simples ne’ebé antes ne’e MP imputa ba arguida ba fali ofensaa korporál.
Nune’e, Defeza mós husu ba Tribunál atu aplika pena tuir konviksaun Tribunál nian.
Hafoin Tribunál rona tiha parte hotu Tribunál marka fali julgamentu ne’e ba 23 outubru tuku 14:00 hodi foti desizaun ba kazu ne’e.
Jornalista : Natalino Costa
Editora : Julia Chatarina





