Top

Governu lansa levantamentu peskiza naun sízmiku ba dahuluk iha Lautein

IMG-20251214-WA0015

LAUTEIN, 12 Dezembru 2025 (TATOLI)- Governu Timor-Leste liuhusi empreza estatál Timor GAP hamutuk ho Sekretáriu Estadu Floresta, Fernandino Viera ho entidade relevante hala’o lansamentu ba levantamentu peskiza naun sízmiku Ipinaka Magnetotelúriku no audio magnetotelúriku ba dahuluk hala’o postu Lospalos, Munisípiu Lautein.

Projetu levantamentu peskiza ne’e sei implementa husi Timor Gap nia subsidiáriu Rarahana Block unipesoal Lda ne’ebé sei peskiza kobre munisípiu Lautein no mós suku balun pertense ba munisípiu Baukau no Vikeke nian.

FOTO: Tatoli/Anito Soares

Biban ne’e, Prezidente Autoridade Nasionál Petróleu, Institutu Públiku (ANP, I.P), Gualdino do Carmo da Silva, hateten peskiza ne’e ho objetivu atu bele hetan informasaun inisiál kona-ba kondisaun sira iha rai okos iha área hirak indentifikadu, nune’e bele kontinua estudu iha sízmiku iha posibilidade bele mós halo perfurasaun direta.

“Peskiza naun sízmiku ne’ebé hanaran Magnetotelúriku no Audio Magnetotelúriku ida-ne’e komitementu kontratuál husi Timor Gap nia subsidiáriu ida área kontratu iha Rarahana nian ne’ebé mak abranje mós ba munisípiu Lautein tomak, nomós munisípiu Baukau parte balun liu-liu postu Laga no Baguia inklui munisípiu Vikeke iha Postu UatuKarbau, peskiza ne’e nia objetivu mak atu hatene uitoan informasaun inísiu kona-ba kondisaun subteraniu iha área ne’e depois fó rezultadu husi peskiza ne’e haree karik bele ba direta perfurasaun ou bele halo estudu sízmiku molok halo perfurasaun”, hateten Prezidente ANP ne’e, hafoin lansa projetu refere.

Iha fatin hanesan, Diretór Ezekutivu Rarahana Block unipesoal Lda, Ruben Gusmão, afirma ho levantamentu naun sízmiku ne’ebé ekipa halo sei buka indentifika profunidade rekursu sira liuhusi Magnetotelúriku (MT) no Audio Magnetotelúriku (AMT) no durasaun peskiza ne’e rasik sei hala’o dura ba fulan-rua ne’ebé sei implementa iha fulan-Janeiru 2026.

“Atu dehan de’it peskiza naun sízmiku ne’e la’ós deit atu hetan kedas ona mina ho gas, maibé ida-ne’e etapa primeiru atu fó indikasaun ida ba ita katak, ita identifika anomalia ruma iha rai nia okos sub- superfísiu nia laran ne’e iha anomalia ruma iha fatuk, iha líquidu iha gas buat balun ne’ebé fó informasaun ba ita para bele halo determinasaun ba iha peskiza sízmiku nian no mós etapa seluk tuir mai”, dehan nian

Tanba ne’e, peskiza sei hala’o durasaun purvolta fulan-rua nia laran ne’ebé hahú iha Janeiru 2026 nia laran.

Maibé, nia dehan molok iha semana ikus fulan- Dezembru ne’e sei halo konsultasaun públiku ba munisípiu tolu ne’e liu-liu fatin hirak ne’ebé identifikadu ona.

Autoridade lokál no komunidade prontu apoia peskiza

Entertantu, Autoridade lokál sira iha Munisípiu Lautein, Baukau no Vikeke nian hamutuk ho komunidade deklara prontu servisu hamutuk durante prosesu levantamentu peskiza referidu.

“Nu’udar Autoridade Komunitaria, ami prontu obdese ba kualker desizaun Governu nian atu halo investimentu iha ami nia munisipiu liuliu suku ne’ebé ami pertense ba. Ami sei hamutuk ho ami nia komunidade sira oinsá ita bele suporta, atu nune’e atividade sira ne’e bele la’o ho susesu” dehan xefe suku Parlamentu Postu Lautein, Teovaldo Cesar da Silva iha ámbitu lansamentu peskiza referidu.

Aleinde ne’e, Xefe Suku Larisula, Postu Baguia, munisípiu Baukau, Jorge Ameida, mós hatudu prontidaun prontu servisu hamutuk ho ekipa tékniku sira durante levantamentu.

“Bainhira ekipa tun iha treinu hanesan autoridade ami koopera oinsá atividade ne’e bele la’o ho diak kuandu afeta ba komunidade sira nia plantasaun hanesan autoridade sei sosializa komunidade hodi kopera,” xefe suku ne’e kompromete.

Nune’e mós Xefe suku Bahatata, Postu Uatukarbau, Munisípiu Vikeke prontu apoiu atividade levantamentu peskiza naun sízmiku ne’e.

“Hanesan Autoridade lokál prontu apoiu masimu baihira kompaña tama iha ami nia postu no ami nia suku ami xefe suku fó apoiu totál,” dehan nia.

Iha serimónia lansamentu ne’e partisipa husi Sekretáriu Estadu Floresta Fernandino Viera, Autoridade Másimu ANP no Timor Gap, Komandatente PNTL munisípiu tolu parte Leste nian, Reprezentante Prezidente Autoridade sira, Autoridade Lokál no Komunidade.

Jornalista Anito Soares
Editór : Florencio Miranda Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

Sponsored
error: Content is protected !!