DILI, 11 Fevereiru 2026 (TATOLI) – Timor-Leste hetan pontuasaun 44 iha Índise Persepsaun Korrupsaun (IPC, sigla portugés) 2025, indikadór mundiál ne’ebé sukat persepsaun korrupsaun iha setór públiku, haktuir relatóriu husi Transparénsia Internasionál.
Rezultadu ida-ne’e koloka nasaun joven Ázia-Pasífiku iha sentru dezafiu sira iha governasaun no transparénsia públika.
Portál ofisiál ne’e esplika katak IPC avalia nasaun no territóriu 182 iha mundu tomak bazeia ba persesaun nivel korrupsaun iha setór públiku, ho 0 reprezenta korrupsaun maka’as no 100 reprezenta moos tebes.
Timor-Leste nia pontuasaun 44 indika katak persesaun kona-ba korrupsaun persiste maski iha melloramentu balun ba tempu naruk dezde tinan hirak liubá.
Iha IPC 2025, Timor-Leste iha pozisaun 73 husi nasaun 182. Klasifikasaun ida-ne’e hatudu país nia pozisaun relativa entre nasaun sira seluk kona-ba persesaun kona-ba korrupsaun iha setór públiku. IPC nia pontuasaun no klasifikasaun sira ajuda kompara nasaun sira iha nivel mundiál, envezde avalia de’it nivel absoluta korrupsaun nian iha internu.
IPC 2025 nian mós hatudu variasaun iha pontuasaun sira entre nasaun membru sira Asosiasaun Nasaun sira Sudeste Aziátiku nian (ASEAN, sigla inglés).
Bazeia ba dadus rejionál, iha ne’e maka sumáriu ida kona-ba pontuasaun IPC 2025 nian ba nasaun 11 ASEAN nian:
- Singapura: 84 – aas liu iha rejiaun no ida husi pontuasaun aas liu iha mundu.
- Brunei Darussalam: 63 – segundu iha ASEAN.
- Malázia: 52 – terseiru iha rejiaun.
- Timor-Leste: 44 – pozisaun ne’ebé relativamente forte iha ASEAN nia klaran.
- Vietname: 41 – menus uitoan husi Timor-Leste.
- Indonézia: 34 – empata ho Laos.
- Laos: 34 – hanesan ho Indonézia.
- Tailándia: 33 – iha Indonézia/Laos nia okos.
- Filipina: 32 – ki’ik liu duké Tailándia.
- Kamboja: 20 – pontuasaun ida ne’ebé ki’ik liu iha rejiaun.
- Myanmar: 16 – ki’ik liu iha ASEAN.
Klasifikasaun ida-ne’e hatudu persesaun luan kona-ba korrupsaun iha ASEAN husi relativamente moos (Singapura no Brunei) to’o sira ne’ebé hasoru hela dezafiu signifikativu sira (Myanmar no Kamboja).
Relatóriu IPC 2025 mós subliña katak lideransa ne’ebé forte, Estadu direitu, no transparénsia maka pilár esensiál sira hodi restaura no hasa’e konfiansa públiku nian iha serbisu Governu nian.
Rezultadu sira ne’e sai hanesan lembransa ida ba Timor-Leste kona-ba importánsia atu foti pasu konkretu sira hodi halakon korrupsaun, harii parseria ho sosiedade sivíl, no mantein espasu demokrátiku ne’ebé saudavel hodi promove dezenvolvimentu ne’ebé justu no transparente liu ba sidadaun hothotu.
Notísia relevante: https://tatoli.tl/2024/11/21/indise-korrupasaun-timor-leste-mantein-numeru-70-husi-nasaun-180/
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora
