Forum Globál Baku XIII hodi buka solusaun ba pqnorama jeopolítika ohin loron
DILI, 13 Marsu 2026 (TATOLI)—Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, reprezenta Timor-Leste iha serimónia abertura ofisiál ba Fórum Globál Baku XIII, ne’ebé hala’o iha Palásiu Gulustan iha Azerbaijaun. Hamutuk ho Prezidente Azerbaijaun Ilham Aliyev no asembleia distintu husi antigu Xefe Estadu sira, ofisiál altu Nasaun Unida nian no peritu globál sira.
Tuir nota ne’ebé TATOLI asesu husi media Palásiu Prezidensiál katak, Prezidente Ramos-Horta nia prezensa subliña Timor-Leste nia envolvimentu ativu iha diplomasia internasionál nivel aas.
Enkontru nivel aas ne’e prepara dalan ba diálogu krusiál sira-ne’ebé ho objetivu atu hakat-liu divizaun sira no buka solusaun ba kompleksidade husi panorama jeopolítiku ohin loron nian ne’ebé nakfera.
La kle’ur hafoin serimónia abertura, Prezidente Ramos-Horta hato’o intervensaun forte ida durante debate boot primeiru iha fórum ne’e, hodi halo apelu urjente ba pás, justisa no protesaun ba direitu umanu iha krize globál sira-ne’ebé sa’e maka’as.
Ko’alia kona-ba impaktu umanitáriu ne’ebé devastadór husi konflitu sira-ne’ebé la’o hela, liuliu destaka lakon vida sivíl sira-ne’ebé tráziku iha Iraun, Palestina, Ukránia, no fatin seluk, Xefe Estadu kondena maka’as violénsia ne’ebé laiha sentidu no aplikasaun seletiva husi direitu internasionál.
Prezidente Ramos-Horta fó avizu ba komunidade globál katak bainhira regra internasionál sira manipula atu proteje de’it sira-ne’ebé iha podér, konfiansa fundamentál ne’ebé presiza ba kooperasaun globál sei degrada lalais.
Konklui ninia diskursu ne’ebé konvinsente, Prezidente ho firmeza pozisiona nasaun ki’ik no mídia sira nu’udar defensór vitál ba orden globál ne’ebé bazeia ba regra sira, destaka katak multilateralizmu loloos mak alternativa úniku ba mundu ida-ne’ebé Governa husi podér brutu ne’ebé laiha kontrolu.
Hodi husu reforma urjente ba Konsellu Seguransa ONU nian no asaun koletiva hasoru dezinfomasaun dijitál, Prezidente Ramos-Horta reafirma Timor-Leste nia kompromisu inabalável ba valór universál sira ne’ebé fahe hamutuk no husu lider mundiál sira atu adapta no prezerva instituisaun kolaborativa sira.
Nia fó avizu ho laran-susar katak se nasaun ki’ik sira la hetan fatin iha meza multilaterál, sira iha risku atu tama iha “menu” ba podér globál sira ne’ebé boot liu.
TATOLI
