DILI, 27 Maiu 2025 (TATOLI)– Prezidente Repúblika Indonézia, Prabowo Subianto, iha nia diskursu nu’udar xefe Estadu iha Sesaun Plenária Simeira ASEAN ba dala 46, subliña kompromisu Indonézia nian atu apoia Timor-Leste nia adezaun tomak iha ASEAN ba tinan ida ne’e.
Sita hosi diskursu eskrita ne’ebé fó sai iha pájina ofisiál Ministériu Negósiu Estranjeiru Indonézia nian iha Segunda (26/05), Prezidente Prabowo hein katak prosesu adezaun ne’e bele remata iha tempu badak no posibilidade iha tinan ne’e.
“Ami mós simu ho laran-haksolok Timor-Leste nia partisipasaun no ami apoia Timor-Leste hodi sai hanesan membru plenu hosi ASEAN lalais liu, karik bele, iha tinan ne’e”, Prezidente Prabowo subliña iha fórum rejionál ne’ebé hala’o iha Kuala Lumpur, Malázia.
Notisia relevante : Outubru, Timor-Leste sai membru ASEAN
Deklarasaun ne’e hametin Indonézia nia pozisaun nu’udar membru fundadór ASEAN ne’ebé promove inkluzividade no solidariedade rejionál. Timor-Leste rasik hanesan observadór ASEAN nian dezde 2022 no hein hela prosesu finalizasaun ba adezaun tomak iha ASEAN.
Iha nia diskursu, Prezidente Prabowo afirma katak espansaun membru sira halo parte estratéjia ASEAN nian atu mantein relevante no forte iha tensaun jeopolítika globál nia le’et.
Nia subliña nesesidade ba ASEAN atu sai organizasaun ida ne’ebé adaptativu liu, orientadu ba rezultadu, no bele responde ba dinámika esterna sira ho lalais no ho forma ne’ebé koordenadu.
“Ami hatene agora katak só sira ne’ebé maka forte maka sei hetan respeitu,” Prabowo hatete.
Nia hatutan, ASEAN daudaun ne’e iha populasaun ne’ebé ekivalente ho Uniaun Europeia no ho taxa kresimentu ekonómiku ne’ebé lais liu iha mundu.
Prabowo mós propoin atu Papua Nova Guiné, hanesan nasaun viziñu ne’ebé hatudu ona interese atu adere, konsidera iha habelar adezaun ba ASEAN. Nune’e sei hametin liután ASEAN nia pozisaun nu’udar poténsia rejionál ne’ebé tenke konsidera iha globál.
Prezidente Prabowo fó hanoin mós katak ASEAN, durante liu dékada lima, sai nu’udar ai-riin ba pás, estabilidade no prosperidade iha Sudeste Aziátiku. Maibé, nia subliña katak organizasaun agora iha kruzamentu ida tanba presaun sira hosi rivalidade sira hosi podér boot sira no mudansa jeopolítika globál sira ne’ebé lalais.
Notisia relevante : Timor-Leste tenke servisu makaas atu sai membru plenu ASEAN
“Ita tenke aumenta ita-nia konsulta sira, aumenta ita-nia kooperasaun,” Prabowo dehan.
Nia hato’o apoiu tomak hosi Indonézia ba tema simeira tinan ida-ne’e nian: Inkluzividade No Sustentabilidade.
Prabowo subliña importánsia implementasaun konkreta Vizaun Komunidade ASEAN 2025 no hametin kapasidade institusionál ASEAN nian, liuliu Sekretariadu ASEAN nian, atu bele responde ba krize no inserteza sira iha futuru ho ágil liután.
Prezidente Prabowo konvida líder sira ASEAN nian tomak atu halo momentum ida-ne’e sai inísiu foun ida hodi hametin kooperasaun rejionál.
“Husik ASEAN hamriik forte liu, brani liu no relevante liu duke uluk,” nia konklui.
Jornalista : Cidalia Fátima
Editora : Armandina Moniz




