OEKUSI, 26 Maiu 2026 (TATOLI) – Estudante bolseiru na’in-11, ne’ebé antes ne’e Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), haruka hodi kontinua sira-nia estudu iha Institutu Pariwisata Trisakti Jakarta Indonésia, triste no preokupa tanba Autoridade RAEOA sente abandonadu no la halo pagamentu propinas ba segundu périodu inklui alozamentu durante fulan rua ona, husi Abríl to’o Maiu 2026 ne’e.
Notísia relevante:Alterasaun Estatutu RAEOA garante transparánsia ba dezenvolvimentu rejionál
Portavós estudante bolseiru iha Jakarta, Agustinho Aquito Mendonça, haktuir konferénsia imprensa ida-ne’e, dirije Autoridade RAEOA ho ekipa Fundu Espesiál Dezenvolvimentu (FED) (RAEOA).
Tuir nia, nu’udar sidadaun timoroan, sente orgullu ho programa Governu, tanba iha vontade atu kapasita timoroan sira, hodi bele hetan koñesimentu no matenek. Tan ne’e, nu’udar Oekusi-oan, ami agradese tebes tanba Autoridade RAEOA iha programa utiliza fundu FED hodi kapasita Atoni-oan sira, prepara rekursu atu implementa planu estratéjiku ba dezenvolvimentu RAEOA iha futuru.
“Ami na’in-11, ne’ebé selesiona hodi hala’o estudu iha Jakarta Indonézia, inklui sira seluk iha rai laran, hetan bolsu estudu husi FED RAEOA, hanesan oportunidade atu partisipa no realiza vizaun no misaun ne’ebé eziste iha RAEOA. Durante fulan-neen ona, ami hala’o estudu iha universidade Institutu Pariwisata Trisakti Jakarta, prosesu estudu la’o normál, maibé ami iha prekupasaun kona-ba prosedimentu no responsavel husi FED RAEOA, kona-ba tratamentu ba ami-nia propinas ho alojamentu. Ami halo konferénsia pers ida-ne’e la’ós atu kontra ou hatun Governu, maibé ami ezije atu FED RAEOA sériu trata programa bolsu estudu referidu,” refere iha komunikadu imprensa ne’ebé Ajénsia Tatoli,I.P, tersa ohin.
Notísia relevante:Governu instala sekretariadu jere fundu espesiál dezenvolvimentu iha RAEOA
Portavós ne’e, konfirma katak, nu’udar estudante, durante ne’e observa katak, FED RAEOA inklui Autoridade RAEOA seidauk sériu hodi trata bolseiru internasionál no mós bolseiru nasionál iha Timor-Leste, ne’ebé mak utiliza orsamentu FED RAEOA.
“Ami sente triste tanba FED RAEOA to’o agora seidauk halo tratamentu másimu ba ami-nia propinas no alojamentu, eziste de’it mak razaun oioin. Entaun, oinsa ho ami-nia vida iha Jakarta?, Oinsá ami bele esplika ba parte universidade? karik liña kordenasaun mak la efetivu, presiza hadi’a, nune’e labele kria atu ami bolseiru sai vítima ba sistema inkonsisténsia,” nia afirma.
Iha komunikadu ne’e, sita katak, durante fulan ida atu tama ba rua ona, tuir loloos, Autoridade RAEOA halo ona pagamentu propinas ho alojamentu iha fulan-Abríl maibé to’o agora, estudante sira simu de’it mak rajaun ne’ebé la nesesáriu no fó impaktu ba sira-nia estudu.
“Oinsá ami bele estuda, kuandu ami-nia kondisaun krize? Oinsá ami bele sériu partisipa prosesu aprendizajén, kuandu FED RAEOA ho Autoridade la sériu trata programa bolsu estudu? pór razaun, iha segundu périodu parte universidade tolera, atu ami tuir mid-semester tanba ami rasik halo karta ba universidade, no ba oin ami la garantia katak universidade fó tan toleránsia mai ami,” tenik tan iha komunikadu ne’e.
Tanba ne’e, nu’udar timoroan sente triste kuandu Autoridade RAEOA la sériu hodi halo tratamentu máximu ba propina no sei iha impaktu ba relasaun entre Timor-Leste ho Indonézia, lilliu RAEOA ho Institutu Pariwisata Trisakti Jakarta Indonésia.
Nune’e estudante sira na’in-11, husu atu sériu trata pagamentu propinas ho alojamentu. Sira-nia preokupasaun sira mak hanesan tuir mai ne’e:
- Pagamentu ba propinas segundu períodu, Mestrado (S2) na’in-lima (5) ho totál pagamentu mak Rp112.500.000 (Seratus dua belas juta Rupiah), Lisensiatura (S1) na’in-neen (6) ho totál pagamentu mak Rp73.000.000,
- Pagamentu ba alojamentu ou subsidíu durante segundu períodu, S2 ema na’in-lima (5) ho totál pagamentu mak $15.500, S1 ema na’in-neen (6) ho totál pagamentu mak $18.600
“Tanba ida-ne’e ami husu atu autoridade ho FED RAEOA atu bele aselera prosesu hodi labele impede ami-nia aprendizajén finál essistment, konkluzaun, relasiona ho asuntu ida-ne’e, atu konklui katak konferénsia ne’e ami hakarak ezije ami nia direitu bazeia ba akordu ne’ebé ami ida-idak halo ona ho Autoridade RAEOA liuhusi kontratu legál,” nia hateten.
Nia informa, daudaun ne’e, estudante bolseiru na’in-11 iha hala’o hela estudu iha Jakarta, enfrenta hela situasaun difikuldade ne’ebé mak sita ona iha leten tantu iha propinas no alojamentu, nune’e mak sai hanesan preokupasaun boot iha nasaun Indonézia Jakarta.
“Ami husu nafatin Autoridade RAEOA ho FED RAEOA atu iha konsisténsia hodi trata programa ida-ne’e ho sériudade. ikus liu, konferensia ida-ne’e la signifika katak ami kritika Governu Autoridade RAEOA maibé ami ezije ami nia direitu hodi husu Governu Autoridade RAEOA atu trata programa ne’e ho sériu”.
Notísia relevante:Governu introdus dekretu-lei re-estrutura estatutu RAEOA no ezekusaun fundu FED iha Oekusi
Entretantantu, Jornalista Ajénsi Tatoli,I.P, konfirma asuntu ne’e ho Prezidente Autoridade RAEOA, Régio da Cruz Salu, via kontaktu telefónika tanba dadaun hala’o hela serbisu iha Dili, responde katak, dadaun simu ona informasaun husi deputadu sira, no orienta ekipa FED RAEOA fó solusaun.
“Ha’u hetan ona konfirmasaun husi ekipa FED maka ne’e, ‘Prezidente Autoridade RAEOA permite, ha’u hodi bele esklarese asuntu ne’e’ ohin konsege diretór asina ona. Ha’u atu lori ba Prezidente Autoridade atu aprova maibé exelénsia viajén ona ba Dili, karik bele dokumentu ne’e, aban ha’u lori tuir hodi aprova aproveita ha’u kordena kedas ho Fundu Kapitál Desenvolvimentu Humanu (FDCH)’,” PA RAEOA garante liuhusi WhatsApp, tersa ohin.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo





