DILI, 02 Juñu 2026 (TATOLI)—Diretór Servisu Saúde Munisípiu Dili (SSMD), Mateus Pinto, hateten ohin SSMD hamutuk ho Diresaun Nasionál Edukasaaun Promosaun Saúde fó orientasaun tékniku ba pesoál saúde sira atu kuidadu no labele soé lixu médiku arbiru de’it iha sentru saúde sira.
“Ba oin, ita-nia vokál point saúde ambientál sira inklui ho limpezadór sira iha sentru saúde sira atu haree didiak lixu mediku hanesan daun sira, tau oinsá nune’e labele soe arbiru,” Mateus Pinto, informa ba jornalista sira iha nia kna’ar fatin SSMD, ohin.
Nia esplika, enkontru ne’e durante loron rua husi ohin no aban nune’e sira bele apar situasaun ida-ne’e, karik lixu médiku iha balun bele resolve tau didi’ak iha fatin ne’ebé mak prepara ba.
“Bainhira lixu barak no udan monu rai bele naklekar iha fatin-fatin, ho ida-ne’e mak orientasaun ohin ne’e oinsá ba oin ita bele haree took. Tanba, lixu ne’e ita tenke tau didi’ak, entaun enkontru durante loron rua ne e sira intende didi’ak, nunee evita soe lixu arbiru,” nia dehan.
Diretór Servisu Saúde Munispiu Dili ne’e sujere atu tau lixu médiku hanesan daun bele tau iha masa jerigen laran, nune’e bele efetivu di’ak to’o tempu lori ba sunu iha Metinaru.
“Agora lixu non-médiku mak ita sei problema hela. Tanba dalaruma jestaun merkadu sira hanesan ema sira-ne’ebé mak rekolla lixu jerál dalaruma hetan lixu bokon, entaun sira tau hamutuk ho lixu jerál. Maibé orientasaun ita-nian ba oin, ita tau hamutuk fatin ida, labele soe ho lixu jerál. Agora lixu bokon mak dalabarak ita kurativu kanek, hanesan kore sai ligadura atu oinsá ita bele haree situasaun sira ne’e, ita bele bobar ema-nia kanek ne’e, ita tenke fase moos tiha mak ita sunu. Maibé ida-ne’e ita sei tau hamutuk lixu jerál, entaun agora ida-ne’e mak ita sei problema hela,” nia relata.
Iha fatin hanesan, Diretór Nasionál Edukasaaun Promosaun Saúde, Jaime dos Reis Belo, hateten husi Diresaun Nasionál Edukasaaun Promosaun Saúde liu husi Departamentu Kontrolu Vetor no Ambiente iha ona pontu vokál ida-ne’ebé atu halao orientasaun tékniku ba jestaun lixu ba iha munisípiu sira.
“Ami halo ona iha RAEOA no munisípiu seluk agora no aban sei halo iha munisípiu Dili. Tanba ne’e mak ohin ami hamutuk ho Munisípiu Dili no Xefe Sentru Saúde sira mai atu fó orientasaun ba sira liuliu pesoál saúde sira, atu oinsá bele halo jestaun lixu médiku ba iha enfermeiru no médiku sira-ne’ebé mak durante servisu halo tratamentu ba komunidade iha sentru saúde no HNGV no ospitál referál no laboratóriu sira iha TL,” nia dehan.
Lixu médiku durante halo destroisaun maibé seidauk másimu tanba Governu kontratu hela ba empreza sira-ne’ebé mak manán konkursu públiku.
Aleinde ne’e, sira mak organiza entaun sira seidauk iha koñesimentu di’ak ba iha jestaun lixu liuliu ba lixu médiku sira-ne’ebé mak iha hanesan daun, raan, kaben tasak, ida-ne’e iha sentru saúde sira-ne’e seidauk maneza di’ak.
“Tanba ne’e mak ami hamutuk ho OMS halo ona matadalan ida-ne’ebé mak atu maneza lixu ba iha pesoal saúde sira,” nia dehan.
Pesoál saúde sira tinan barak fó ona formasaun kona-ba lixu médiku maibé sira seidauk tau atensaun másimu, tanba sira mós iha servisu barak entaun seidauk tau atensaun di’ak ba lixu médiku.
“Ospitál referál no osiptál nasionál sira maneja rasik sira-nia lixu hanesan uza enjeneratór atu harahun tiha kedas sai uut tiha. Ida ne’e mak durante halo hela maibé seidauk másimu. Tanba ne’e mak orientasaun tékniku ba lixu médiku nian, ita nafatin kontinua fó ba sira. Agora servisu saúde munisípu Dili daudaun ne’e monta ejenerator iha Metinaro, entaun ida-ne’e mak durante ne’e ita harahun lixu médiku iha ne’eba,” nia dehan.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes
