DILI, 03 Juñu 2026 (TATOLI)—Janeiru to’o marsu Fundasaun Klibur Domin halo screening ba populasaun sira iha Munisípiu Liquiça hamutuk rihun 7.216 atu deteta moars tuberkuloze.
“Husi númeru ne’e kompostu husi mane 3.640 no feto 3.576,” Diretór Fundasaun Klibur Domin, Joaqim Freitas Soares, hateten ba Jornalista sira iha nia kna’ar fatin, Tibar, Likisá, ohin.
Nia esplika. husi triajen ne’e ekipa tama sai uma halo screening ba komunidade sira iha Munisípiu Likisá ba iha Postu Administrativu tolu iha Likisá.
“Ami-nia ekipa konsege distribui mákina atu tau sampel hodi lori ba halo teste iha laboratóriu ne’e ho naran genexpert ho totál 218. Siiginifika husi rihun hitu ne’e ita indetifka ema 218, ne’ebé mak ita deskonfia ba Tuberkuloze iha postu administrativu tolu hanesan Maubara, Bazartete no Likisá Vila,” nia informa.
Nia relata, husi teste laboratóriu ne’e ninia ekipa konsege deteta pasiente ne’ebé mak mai ho diagnósa tuberkuloze hamutuk ema na’in-71.
“Ida-ne’e positive hodi halo tratamentu ba tuberkuloze. Husi númeru 71 ne’e kompostu husi mane 44 no feto 27,” nia esplika.
Pasiente hotu-hotu ne’ebé ekipa halo screening mak deteta ne’e, hotu-hotu simu ona tratamentu durante fulan neen nia laran.
“Pasiente sira-ne’e simu tiha tratamentu ita halo fali triajen ba sira-nia membru família sira no família sira-ne’ebé mak hela besik iha pasiente sira fó mós tratamentu prevensaun ba sira hamutuk 92. Husi númeru ne’e ema-ne’ebé mak kontaktu besik ho pasiente, ho ida mak ita fó ona prevenesaun tratamentu atu aban bainrua bakteria ne’e l bele dezenvolve moras tuberkuloze iha sira-nia isin. Karik kutun iha ona sira-nia isin, ita tenke fó ona tratamentu prevensaun atu la sofre tan moras tuberkuloze, ” nia hateten.
Nia dehan, pasiente sira-ne’e maioria idade avansadu hahú ho idade tinan 18 to’o 70. Pasiente sira-ne’ebé mak deskonfia positivu TB ne’e maioria halo ona tratamentu no balun baixa iha Fundasaun Klibur Domin no balun halo tratamentu iha sira-nia uma de’it. Maibé kona ba ai-moruk ne’e doutór sira mak determina ai-moruk no ai-moruk ne’e fornese husi Ministériu Saúde.
Antes ne’e, Prezidente Fundasaun Klinika Bairo Pite, Inacio do Santos hateten, kona-ba moras tuberkuloze ne’ebé mak klínika Bairo-Pite durante trimestre dahuluk hahú husi Janeiru to’o abríl ne’e hamutuk 161 no husi númeru ne’e na’in-haat lakon vida.
“Pasiente ne’ebé afetadu husi moras tuberkoloze iha tinan ida-ne’e nian hahú husi Janeiru mai to’o Abril, ita rejistu pasiente 161 ne’ebe akumula hamutuk husi Janeiru ita iha hamutuk 36, Fevereiru iha hamutuk 32, Marsu hamutuk 47no Abríl 46. Husi kazu ne’ebé iha, sira tratamentu ativu hotu maibé na’in-haat mak lakon vida,” Prezidente Fundaasaun Klinika Bairo-Pite, Inacio do Santos, hateten ba jornalista sira iha kna’ar fatin Bairru Pite.
Nia dehan, pasiente ne’ebé lakon vida ne’e, la’ós lakon iha klinika Bairo Pite maibé balun tratamentu tiha fila ba uma mak mate no balun KBP halo transferénsia ba Hospitál Nasionál Guido Valadares.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes
