iklan

INTERNASIONÁL, HEADLINE

PM Xanana : Adezaun ba ASEAN reflete TL nia kompromisu firme ba kooperasaun rejional

PM Xanana : Adezaun ba ASEAN reflete TL nia kompromisu firme ba kooperasaun rejional

Primeiru-Ministru Timor-Leste, Kay Rala Xanana Gusmao koalia iha konferensia imprensa hafoin Serimónia asinatura Deklarasaun Adezaun Timor-Leste ba ASEAN no Serimónia Abertura ASEAN ba dala 47 ne’ebe halao iha Sentru Konvensaun Kuala Lumpur (KLCC), Malaysia, Domingu (26/10) lokraik. Imajen GPM

KUALA LUMPUR, 26 outubru 2025 (TATOLI)— Primeiru-Ministru Timor-Leste, Kay Rala Xanana Gusmao deklara adezaun ba ASEAN reflete Timor-Leste (TL) ninia kompromisu metin ba kooperasaun rejionál, governasaun di’ak, no relasaun pasífika entre nasaun sira.

Deklarasaun ne’e, PM Xanana fo sai liu hosi konferénsia imprensa hafoin Serimónia asinatura Deklarasaun Adezaun Timor-Leste ba ASEAN no Serimónia Abertura ASEAN ba dala 47 ne’ebe halao iha Sentru Konvensaun Kuala Lumpur (KLCC), Malaysia, Domingu (26/10) lokraik.

“Ami nia adezaun reafirma Timor-Leste nia fatin iha família Sudeste Aziátiku. Hanesan rezultadu hosi konstrusaun nasaun liu dékada rua no ami nia dedikasaun ba dame, parseria, no prosperidade fahe”, nia hatete iha konferénsia imprensa.

PM Xanana mós hato’o nia agradesimentu ba Estadu membru ASEAN, parseiru esternu sira, no povu Timoroan ba sira-nia apoiu hodi halo nasaun ne’e nia aspirasaun ne’ebé iha kleur ona sai realidade.

Nia dehan Timor-Leste nia dalan ba adezaun, ne’ebé hahú ho ninia aplikasaun iha tinan 2011, hetan orientasaun hosi prinsípiu prinsipál sira ASEAN nian kona-ba respeitu ba malu no unidade iha diversidade, no hetan apoiu hosi kooperasaun besik ho Estadu-membru sira no parseiru sira.

Notisia relevante : Simeira ASEAN ba dala-47, Timor-Leste ba dahuluk partisipa nu’udar membru ASEAN ba 11

“Hamutuk ba ASEAN iha tempu krítiku ne’e subliña ami nia fiar iha solidariedade rejionál no importánsia hosi asaun koletiva iha inserteza mundiál nia leet,” nia hatete.

Nia hatutan tan katak Timor-Leste prontu atu kontribui ho ativu ba metas ASEAN nian ba estabilidade, inkluzividade, no kresimentu sustentavel.

“Ami hein atu serbisu hamutuk hodi harii Sudeste Aziátiku ida ne’ebé pasífiku, reziliente no ligadu, unidu iha objetivu no destinu ne’ebé fahe”, dehan PM Xanana.

Kona-ba selebrasaun sira ne’ebé marka adezaun nasaun nian ba ASEAN, PM Xanana hatete katak selebrasaun  sira hala’o daudaun iha Timor-Leste tomak.

“Sim, sira selebra iha munisípiu sira tanba sira hatene ona katak Timor-Leste nian adezaun. Ami nia misaun diplomátiku sira iha estranjeiru balun mós selebra, la’ós ho festa boot sira, maibé serimónia ki’ik sira hodi marka momentu istóriku ida-ne’e hodi sai membru plenu ASEAN nian,” nia afirma.

Media internasional sira ne’ebe hola parte iha konferensia imprensa hafoin Serimónia asinatura Deklarasaun Adezaun Timor-Leste ba ASEAN no Serimónia Abertura ASEAN ba dala 47 ne’ebe halao iha Sentru Konvensaun Kuala Lumpur (KLCC), Malaysia, Domingu (26/10) lokraik. Imajen GPM

Iha parte seluk mos, PM Xanana iha konferensi imprensa ne’e subliña katak adezaun tomak iha ASEAN maka esensiál, tanba bloku nia influénsia ne’ebé maka aumenta iha palku globál no susesu iha setór oioin, hodi nota prezensa hosi líder mundiál sira hanesan Prezidente Estadus Unidus nian, Donald Trump, no Sekretáriu-Jerál Nasoins Unidas nian, António Guterres, iha simeira ne’ebé hala’o hela.

“Ida ne’e hatudu katak rejiaun ne’e progresu maka’as iha área sosiál, ekonómiku, diplomátiku no tékniku.Benefísiu loloos hodi halo parte iha ASEAN maka oportunidade atu fahe, atu aprende no atu buras hamutuk, tanba ita hanesan família ida no ita pertense ba família ida ne’e,” nia dehan.

PM Xanana destaka mós Timor-Leste nia abertura ba investimentu no kolaborasaun, partikularmente iha agrikultura no dezenvolvimentu reziliente ba klima, haree ba padraun meteorolójiku imprevizível sira kontinua afeta setór agríkola nasaun nian.

Iha konferensia imprensa ne’e, PM Xanana mos lori Governu no Povu Timor-Leste nia naran, hato’o apresiasaun sinseru ba membru ASEAN tomak no parseiru sira ba sira nia apoiu no amizade ne’ebé metin. “Hamutuk ita hein atu harii ida ne’ebé pasífiku, iha ligasaun no Sudeste Aziátiku ne’ebé reziliente no unidu,” deklara PM Xanana.

Timor-Leste ofisialmente sai membru ASEAN (Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku) ba 11, iha dadeersan loron 26 outubru 2025, ne’ebé ratifika ho serimónia asinatura Deklarasaun Adezaun Timor-Leste ba ASEAN.

Ofisilamente Timor-Leste sai membru plenu ba ASEAN liu hosi asina deklarasaun hosi nasaun membru ASEAN mak hanesan, Primeiru Ministru Malázia, Datuk Seri Anwar Ibrahim, Sultan Brunei Darussalam, Sultan Hassanal Bolkiah, Prezidente Repúblika, Prabowo Subianto, Primeiru Ministru Laos, Sonexay Siphandone, Primeiru Ministru Singapura, Lawrence Wong, Primeiru Ministru Tailándia, Anutin Charnvirakul, Myanmar, Primeiru Ministru Kamboja, Hun Manet, Primeiru Ministru  Lao PDR, Primeiru Ministru  Vietnam, Phan Minh Chin no ikus asina hosi Primeiru Ministru Timor-Leste, Kay Rala Xanana Gusmão.

Timor-Leste sai membru plenu ba ASEAN ba 11 ne’e halao mos iha  Serimónia Abertura ba ASEAN ba dala 47 ne’ebe halao iha Sentru Konvensaun Kuala Lumpur (KLCC), Malaysia.

Jornalista : Anito Soares

Editora   : Armandina Moniz

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!