DILI, 21 Jullu 2025 (TATOLI)—Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, haktuir prioridade seguransa aihan nian diskute ona iha Simeira Xefe Estadu no Governu Komunidade Nasaun Lian Portugés (CPLP-sigla portugés) iha Guiné-Bissau.
“Ha’u tuir simeira Xefe Estadu no Governu CPLP nian iha tinan ida-ne’e no tinan rua tuir mai iha Guiné-Bissau. Ha’u ho Xefe Estadu sira seluk marka prezensa, balun labele marka prezensa tanba sirkunstánsia pesoál maibé enkontru ne’e la’o ho di’ak. Ha’u la bá Guiné-Bissau kle’ur ona, maibé tempu ida-ne’e iha Guiné-Bisau, reprezentante ofisiál Guiné-Bissau nian Sekretáriu-Jerál,” Prezidente Horta informa ba jornalista sira iha Aeroportu internasionál Prezidente Nicolau Lobato, foin lalais.
Nia esplika, ajenda boot-liu ne’ebé diskute iha Simeira CPLP ne’e mak prioridade ne’ebé hetan mandatu husi Prezidénsia Guiné-Bissau, mak seguransa aihan no oinsá nasaun CPLP sira bele rezolve dezafiu boot seguransa aihan nian iha ida-idak nia nasaun.
“Hamutuk ho nasaun sira CPLP nian, nasaun rua de’it mak laiha kestaun sira seguransa alimentár nian. Brazil hanesan esportadór alimentár boot-liu iha mundu, enkuantu Portugál hanesan auto sufisiente iha aihan,” nia hateten.
Nia hatutan, hanesan Timor-Leste no nasaun afrikanu neen (6) hasoru dezafiu CPLP nian iha tinan barak nia laran, enkuantu sira seluk, hafoin tinan50 independénsia nian, rezolve ho susesu kestaun sira-ne’e.
“Nasaun balun, tanba mudansa klimátika, dalaruma udan boot estraga buat hotu, dalaruma udan laiha, maibé saida de’it mak ita ko’alia, ita labele prevene mudansa klimátika,” Xefe Estadu esplika.
PR Horta subliña tan, nia estratéjia boot la’ós de’it ba tinan rua Guiné-Bissau nia mandatu, maibé nasaun hotu-hotu tenke komprende seguransa aihan.
“Atu garante seguransa alimentár, agrikultura tenke dezenvolve ho di’ak, no bee moos tenki dezenvolve. Ne’e hanesan parte xave hosi simeira iha Guiné-Bissau”, nia hatete.
Prezidente Repúblika José Ramos Horta ho komitiva hala’o vizita ofisiál ba Guiné-Bissau, hodi partisipa iha Konferénsia Xefe Estadu no Governu CPLP ba da-15 iha loron 15-21 fulan-Jullu.
Simeira ne’ebé organiza husi Prezidente Guiné-Bissau, Jenerál Umaro Sissoco Embaló, marka aniversáriu ba da-29 husi CPLP no lori tema prinsipál “CPLP no Soberania Alimentár: Dalan ida ba Dezenvolvimentu Sustentável”.
Durante prosedimentu, Prezidente Ramos Horta sei reafirma kompromisu Timor-Leste nian ba multilateralizmu no destaka importánsia husi agrikultura sustentável no seguransa alimentár iha nasaun luzófonu sira.
Xefe Estadu sei partisipa mós iha sesaun xave sira simeira nian, inklui adosaun Deklarasaun Bissau nian, ne’ebé foka liu ba soberania aihan no reziliénsia klimátika.
Nia mós sei marka prezensa iha serimónia eleisaun Guiné-Bissau nian hanesan Prezidente Pro Tempore CPLP nian ba mandatu 2025-2027.
Prezidente Ramos Horta nia vizita ofisiál ba Guiné-Bissau tuir planu sei konklui iha loron 19 fulan-Jullu tinan 2025.
Jornalista : Hortencio Sanchez
Editór : Cancio Ximenes





