BOBONARU, 28 Abríl 2025 (TATOLI) – Sentru Saúde Komunitária (SSK) Bobonaru, avalia katak maioria populasaun sira kumpri medida prevensaun moras dengue, tanba iha trimestre dahuluk tinan nee rejista de’it kazu ida iha aldeia Mazop, suku Ai-Asa.
Xefe SSK Bobonaru, Cesaltino Maia, konfirma katak númeru kazu diminiu kompara ho tinan hirak liubá.
Notísia relevante: Sentru Saúde Komunitária Bobonaru deteta kazu dengue ida
“Dadus dengue iha trimestre dahuluk nia ami hetan 1 deit, husi aldeia Mazop. Pasiente ho idade tinan 14. Agora iha SSK Bobonaru kazu menus, tanba ami sempre halo sensibilizasaun no promosaun saúde iha eskola no kada aldeia kona-ba dengue”, nia informa iha Bobonaru, ohin.
Maski iha redusaun kazu, SSK Bobonaru nafatin apela ba populasaum atu la’o tuir orientasaun husi pesóal saúde sira. “Saúde iha ita-nia liman rasik, di’ak liu ita prevene duké kura”, nia reforsa.
Iha sorin seluk, abitante Santurina de Jesus destaka katak asaun edukasaun no promosaun saúde kontribui ba aumeta konxiénsia komunidade iha prevensaun husi moras referida.
“[Profisionál saúde] sira vizita suku no fó hatene ami tenke toba iha moskiteireu laran, limpeza, uza autan, labele tara roupa no buat seluk tan. Ami halo tuir, ita hare tempu udan mós susuk ladún barak”, nia esplika.
Dengue hanesan moras ida-neʼebé kauza husi vírus ne’ebé tranzmite liuhusi tata husi susuk Aedes aegypti ka Aedes albopictus, komúb iha área tropikál no subtropikál, inklui Timor-Leste, liuliu iha tempu udan.
Sintoma sira jeralmente mosu iha loron haat to’o sanulu hafoin susuk tata no inklui isin-manas maka’as de repente, ulun moras maka’as, moras iha matan kotuk, moras iha múskulu no artikulár, laran-sa’e no muta. Iha kazu grave, raan bele sai.
Dengue bele dezenvolve ba forma grave liu, hanesan dengue severa, ne’ebé bele provoka xoke, falénsia órgaun, se la hetan tratamentu.
Prevensaun sira mak evita susuk nia tata, uza moskiteiru bainhira toba, uza faru liman-naruk no kalsa-naruk, uza replente ba susuk, kontrola populasaun susuk nian liuhusi halo limpeza iha uma sorin, fakar bee sira-ne’ebé iha vazu no roda laran ka lata ruma, mantein loron-matan tama kuartu laran no labele soe fo’er arbiru.
Notísia relevante: Dengue afeta ema na’in-38 iha Bobonaru, maioria rekupera
Jornalista: Sergio da Cruz
Editora: Maria Auxiliadora




