PM rekoñese kontribuisaun parseiru dezenvolvimentu hakbiit reziliénsia enfrenta dezafiu

DILI, 08 marsu 2022 (TATOLI)–Primeiru-Ministru (PM), Taur Matan Ruak, rekoñese kontribuisaun parseiru dezenvolvimentu ne’ebé hakbiit reziliénsia Timór hasoru dezafiu iha rai-laran.

“Agradese ba parseiru dezenvolvimentu nia ajuda ne’ebé maka’as loos atu haforsa no hakbiit kapasidade reziliénsia Timór, enfrenta dezafiu sira ne’ebé tempu ba tempu akontese. Ha’u hanoin ita hotu uza prinsípiu katak, hein buat di’ak maibé prepara-an ba buat a’at,” PM hateten iha ámbitu workshop kona-ba prosedimentu planeamentu, monitorizasaun no avaliasaun, iha auditorium Ministériu Finansa, Aitarak-laran, tersa ne’e.
Notísia relevante: UPMA transforma ba ajénsia nasionál ho autonomia administrativa no finanseira
Xefe Ezekutivu konsidera, konferénsia ho tema prosedimentu planeamentu, monitorizasaun no avaliasaun ne’ebé hala’o hosi Ajénsia Nasionál Plenamentu, Monitorizasaun no Avaliasaun (ANAPMA) hodi halibur hanoin.

“Konferénsia ne’e realiza atu tenta reuni hanoin no ideia atu estabelese mekanizmu avaliasaun no monitorizasaun. Tanba ne’e, ha’u husu kontribuisaun parte hotu, karik ita elabora dokumentu ida, agora aplika laduun di’ak ita hadi’a, ho hanoin ida katak ita-nia nesesidade barak maibé rekursu oituan de’it. Tanba ne’e ita tenki foku atu atinje objetivu, di’ak liu ita halo oituan maibé ita to’o, do que hanoin halo barak maibé ita nunka to’o,” nia akresenta.
Ho ezijénsia hirak ne’e maka Governu anteriór to’o ohin loron hakarak halo ezersísiu.
“Ha’u espera tinan-neen ba oin ita bele hadi’a di’ak liután atu ajuda ita-boot sira uza ita-nia rekursu ho di’ak atu atinje objetivu tolu, atu povu ida saudável no moris naruk, matenek no padraun vida di’ak,” eis Xefe Estadu enkoraja.

Iha biban hanesan, Reprezentante ONU rezidente Timor-Leste, Roy Trivedy, hateten dezenvolvimentu ba enkuandramentu monitorizasaun, avaliasaun no indikadór nasionál sira, liga mós ho planu estratéjiku ba dezenvolvimentu no Objetivu Dezenvolvimentu Sustentável (ODS).
“Ne’e katak hanean serbisu importante tebes no sei esensiál tebes atu determina ba asaun no investimentu sira iha tempu badak no médiu, ne’ebé sei muda ita-nia objetivu konkretu sira ba tempu naruk-nia laran,” Roy Trivedy nia esplika.

Reprezentante ONU ne’e konsidera, inisiativa ne’e sei tulun parte hotu kumpre progresu ba objetivu sira ne’ebé konkorda ona no karik utiliza enkuadramentu ne’e ho di’ak, mak sei hatene ne’ebé mak sei presiza hodi tau esforsu no rekursu koletivu hodi lori mudansa sira ne’ebé ita hakarak.
Nasaun barak iha mundu hetan ona impaktu sosiu ekonómiku hosi pandemia no mudansa klimátika, daudaun impaktu krize Rusia no Ukrania ba ekonomia mundiál.
“Daudaun ita tenki halo barak liu hodi mantein vizaun ne’ebé metin ba ODS. Ida-ne’e importante, katak Governu nia intervensaun no adaptasaun ba orsamentu bele prioritiza no foka ba hirak ne’ebé bele halo impaktu boot ba ODS. Enkuadramentu ida-ne’e importante tanba sei disponibiliza polítiku sira bele foti desizaun ne’ebé loos ba dezenvolvimentu sustentável,” nia tenik.
Jornalista : Antónia Gusmão
Editora : Julia Chatarina

