DILI,08 agostu 2022 (TATOLI)—Xefe Unidade Nasionál HIV/SIDA, Epatite no Moras Hada’et, Bernadino da Cruz, hateten Ministériu Saúde hakarak kombate moras sífilis konjénita ka hosi inan ba oan iha Timor-Leste.
Sífilis hanesan moras ne’ebé provoca hosi baktéria Treponema pallidum. Moras ne’e infensaun ka transmisaun hosi seksuál no hosi raan. Enkuantu sinál ka sintoma ba moras sífilis primaria mak kanek iha fatin ne’ebé infesaun baktéria ne’e tama no sífilis sekundária mak kulit nakloke

“Sífilis ema bele hetan liuhosi halo relasaun seksuál la seguru no liu ema ida. Nune’e ita nia hakarak ne’e ba oin ita tenke kombate, maibé depende ba ita nia konsénsia proteje aan hodi halo teste ba HIV /SIDA, Sífilis no epatite,” Xefe Unidade ne’e hateten ba Agência TATOLI iha nia kna’ar fatin Lahane-Dili, segunda ne’e.
Nia esplika bainhira ema nia imunidade ladun di’ak sei mosu sífilis tersiariu hodi estraga nia urat no dalaruma estraga kakutak no mós fuan no órgaun seluk, no bainhira la halo tratamentu sedu baktéria bele domina iha isin-lolon hodi halakon ema nia vida.
Ho nune’e, Ministériu Saúde kontinua fó kapasitasaun ba profisionál saúde sira atu halo diagnostika lalais ba ema ne’ebé sofre HIV/SIDA, sífilis no epatite kada fulan neen.
MS mós fahe ona teste kits ba sentru saúde no postu saúde sira liuliu halo rastreiu ka teste ba fatin doasaun raan nian hodi halo diagnóstiku tanba moras sífilis ho privalénsia aas liubá populasaun sira ne’ebé mak hetan risku.
Munisípiu ne’ebé hetan risku ba moras sífilis mak hipilis munisípiu lima hanesan Dili, Baucau, Rejiaun Administrativu Espesiál Oé-cusseno Ambeno, Covalima no Bobonaro.
Tuir dadus hahu hosi tinan 2020, Ministériu Saúde halo teste ba moras sífilis iha sentru saúde no postu saúde iha territóriu nasionál hamutuk 10.514, hosi númeru ne’e ema pozitivu hamutuk 171.
Enkuantu , iha tinan 2021, ema ne’ebé mak teste moras sífilis hamutuk 10.414, husi númeru ne’e pozitivu na’in-915.
Fundu Globál apoia orsamentu millaun $3,4 atu kombate transmisaun moras sífilis liuhosi ekipamentu rasteriu no tratamentu.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Florencio Miranda Ximenes




