MS-OMS inaugura laboratóriu sekuensiasaun jenómika

DILI, 15 dezembru 2022 (TATOLI)— Ministra Saúde (MS), Odete Maria Freitas Belo, hamutuk ho Reprezenante Organizasaun Mundiál Saúde (OMS) Interinu Dongbao Yu, kinta ne’e halo inagurasaun ba laboratóriu sekuensiasaun jenómika ka Genomics Sequencing Laboratory iha Laboratóriu Nasionál Saúde, Bidau, Díli.
Laboratoriu Nasional Saude (LNS), aumenta konstantamente sira-nia kapasidade ba teste mikrobiolojia diagnóstika, ba diagnóstiku klíniku no mos vijilánsia ba moras infeksaun oin-oin.

“Primeiramente, hau hakarak fó parabéns ba Diretora Ezekutiva Laboratóriu Nasional Saúde ne’ebé hamutuk ho Diresaun Nasional Aprovisionamentu Ministériu Saúde konsegue kompleta proseso aprovisionamento ka akizasaun ba ekipamentus no reajentes”, hatete Ministra Saúde iha diskursu iha Bidau-Dili.
Ministra informa katak progresu signifikativu ba área tolu ne’e durante tinan 5 nia laran, LNS simu suporta husi Organizasaun Mundiál Saúde, Fundu Globál, Koperasaun Internasional Ajénsia sira hanesan Koreia (KOICA), USAID no Menzies School of Health Research, hamutuk ho parseira sira seluk.
Iha tinan rua ikus liubá, LNS hetan apoiu husi Menzies School no foka ba hasa’e kapasidade diagnóstiku no vijilánsia ba rezistensia antimikrobiu, alende fornese suporta hodi mellora teste mikrobiologia molekular.
“Diagnostiku ba virus hanesan ida ne’ebé kauza COVID-19, depende ba teste mikrobiolojia molekular, uza téknika ne’ebé hanaran Polymerase Chain Reaction (PCR). Teste PCR mak teste ne’ebé akuradu (Lolos) ba COVID-19, tamba nia deteta RNA, ida ne’ebé hanesan materiál jenétiku ba virus ne’e rasik. No teste determinante ba tipu variante, hanesan sekuensia jenómica”.
Iha biban hanesan, Reprezenante OMS Interinu, Dongbao Yu, apresia no kongratula ba LNS no MS tanba bele iha sistema deteksaun ida ne’e.
“Ha’u sente importante mai ita hodi bele operasionaliza no halo analiza ba teste ida ne’e tanba ami iha komitmentu hodi apoiu ba komunidade no nasaun ne’e”, nia kompromete.

Entretantu, Diretora Ezekutiva Laboratoriu Nasionál Saúde (LNS), Endang Soares dehan, ho inaugurasaun ida ne’e sei hahú teste ba sekuensiasaun jenómika ba COVID-19 hodi deteta tipu variante hanesan alfa omicrom ne’ebé sirkula iha rai laran.
Mákina ne’e nia kapasidade atuál bele halo teste amostra 24 to’o 96 , tanba ne’e orsamentu ne’ebé sosa ba mákina, ekipamentu, rejente no konsumavél sira ho montante $92.768.
LNS iha nia unidade mikrobiologia molecular hahú halo teste ba COVID-19 iha Marsu 2020. Durante ne’e LNS kolabora hamutuk ho Peter Doherty Institute hodi halo teste Sekuensia Jenómica.
OMS fornese Kits teste nian ba LNS hodi uza ba teste PCR ba COVID-19, no Menzies suporta liu husi DFAT hala’o reparasaun gabinete esensiál ba bioseguransa no fornese treinamentu ba pesoál LNS sira atu ekipadu di’ak liu tan hodi halao teste.
Ohin loron ofisialmente, LNS liu husi inagurasaun ida ne’e sei hahú halao teste sequencia jeonómica ba Covid-19 hodi deteta tipu variante ne’ebé sirkula iha rai laran. Kapasidade atuál bele halo teste 24 to’o másimu 96 sampel.
Plano implementasaun jenómika sekuensiasaun aprovadu liu husi MoU ne’ebé estabelese entre LNS ho Peter Doherty Institute – University of Melbourne no bazeia ba Akordu Tékniko entre Ministériu Saude no Peter Doherty Institute.
Jornalista: Felicidade Ximenes
Editór : Florencio Miranda Ximenes

