Servisu integradu SEJD submete ona programa tolu ba MAE

DILI, 06 janeiru 2022 (TATOLI) – Diretór Kreatividade Juventude Sekretariu Estadu Juventude no Desportu (SEJD), Cesarino da Silva, rekorda tinan kotuk SEJD ho Ministeriu Administrasaun Estatal (MAE) halo ona kontratu entre orgániku hodi servisu hamutuk, tanba ne´e 2023, delega ona kompeténsia ba postu administrativu iha teritóriu nasionál liuhosi programa desportu komuitáriu, reabilitasaun kampu no estímulu emprendedorizmu.
“Programa tolu ne’e mak desportu komunitáriu, reabilitasaun ba kampu komunitaria sira no estímulu emprendedorizmu sosial juventude suku”, dehan Diretór ne’e ba Agência TATOLI iha edifisiu SEJD Dili, sesta ne’e.
Bainhira SEJD delega programa ba MAE delega mós ho orsamentu atu fasilita programa estímulu emprendedorizmu. Ida ne´e sai ona hanesan programa prioridade ba postu administrativu sira no sira mak sai hanesan na’in.
Diretór ne’e rekorda programa estímulu emprendedorizmu sosiál joventude suku, hahú implemeneta iha 2021 iha teritóriu nasionál.
Tuir nia programa ne’e implementadu maibé Munisipiu Baucau mak la implementa tanba parseiru implementadór hanesan organizasaun sentru juventude mak laiha, entaun foin mak re-ativa iha 2022.
Objetivu hosi programa ne´e atu lori fila fali joven sira atu hala’o atividade ka kreativu sira iha ida-idak nia suku.
“Ita hala’o ona ba munisípiu 12 inklui mós Rejiaun Administrativa Espesial Oecusse Ambeno (RAEOA) iha 2022, ita implementa nafatin maibé nia mekanizmu implementasaun mak ita halo diferente”, nia relata.
Hosi atividade ne’e meiu ida mak SEJD halo fó fali formasaun ba sira, hosi formasaun ida ne’e rekoñese seidauk sufisiente tanba iha grupu barak mak nia espesialidade la´os SEJD mak tenke fasilita.
Tanba ne’e, SEJD iha koordenasuan di’ak ho ministeriu relevante sira hanesan Ministériu Turizmu Komérsiu no Indústria (MTCI), Ministériu Agrikultura no Peskas (MAP) no Sekretariu Estadu Kooperasaun (SEKoop) hodi fasilita formasaun sira inklui mós Planu Negósiu ba grupu joven sira.
Ho nune’e, kada postu administrativu ida nia orsamentu ba programa estímulu emprendendorizmu sosiál montante tuir númeru suku no kada suku ida sei simu $1,000.
“SEJD delega ona programa ne’e ba munisípiu signifika nain ba programa ne’e mak administradór postu sira mak loke anúnsiu, simu proposta, sira mak avalia no sira mak integra osan ba suku, SEJD fasilita asisténsia de’it ba tinan 2022 nian”, hateten.
Progresu implementasaun programa emprendedorizmu iha 2022 no postu administrativu balun mak la konsege ezekuta orsamentu ne’ebé aloka ona no orsamentu hirak ne’e sei fila hirak ba kofre Estadu no labele ezekuta iha tinan 2023.
“Gastu hotu ne’e taka iha 31 dezembru, entaun iha postu balu la konsege ezekuta hotu maske sira halo ona assessment ba grupu sira nia atividade no verifikasaun ba dokumentu grupu nian maibé to´o pagamentu sira la konsege tanba okupadu servisu balu iha nasionál entaun ita tama ona ba tinan foun ne’e labele halo ona pagamentu”, refere.
Enkuantu postu hirak ne’ebé la konsege ezekuta orsamentu $1,000 ne’ebé SEJD aloka ba sira hodi fó ba juventude kreativu sira mak hanesan, Lautem, Lore, Soibada, Lakluta, Maliana vila no Cristo Rei, maibé postu administrativu seluk konsege ezekuta hotu no iha progresu di’ak.
Atividade sira ne’ebé joven sira halo iha postu ida-idak utiliza osan Governu nian, hanesan hakiak manu, hakiak fahi, kuda modo no seluk tan, rendimentu ne’ebé joven sira hetan ne’e kada postu administrativu mak sei kontrola no halo jestaun, atu nune’e halo moris nafatin grupu.
Tuir dadus, grupu kreativu iha teritóriu nasionál ne’ebé sai benefisiariu ba orsamentu SEJD nian hamutuk 408.
Iha Munisípiu Ermera iha grupu ne’ebé halo prodúzaun ba rai-metan kada fulan hatama dala-tolu mai Dili no munisípiu seluk ne’ebé presiza adubu sira ne´ebé faan ho kilogram ida ho folin sentavu $0,25. Kada fulan tolu prodúz tonelada 25.
Munisipiu Aileu iha grupu balun ne’ebé susesu ha ortikultura hodi prodúz modo no ai-fuan fresku sira, hanesan strawberry hodi hatama ona iha supermerkadu sira iha Dili laran. Munisípiu Ainaro ne’ebé prodúz modo haruka mai Dili no sustenta mós merkadu sira iha Ainaro no Aileu
Grupu joven iha Manufahi kria mós ortikultura, pekuária no peska ne’ebé ho nia rezultadu di’ak tebes.
“Sira ohin temi ona, monitorizasaun ne’ebé halo iha tinan kotuk. Maibé iha tinan ida ne’e ami foin halo monitorizasaun ihaRAEOA no Manatutu, sira iha grupu 34 no RAEOA hamutuk 29, daudaun ne´e ami seidauk formula nia relatóriu“, katak.
Tuir nia balun susesu no balun la susesu tanba sira hanoin katak osan ne´e Estadu nian, entaun osan sira ne´e, sira nia mós.
Daudaun ne e, totál grupu benefisiäriu iha Aileu grupu hamutuk 45, Ainaro iha grupu 32, Bobonaro iha grupu 40, Sentru Juventude Becora-Dl iha grupu 27, Comoro iha grupu 29, Covalima iha grupu 26, Ermera iha grupu 52, Lautem iha grupu 44, Liquiça iha grupu 32, Manatuto iha grupu 34, Manufahi iha grupu 27, RAEOA iha grupu 22 no Viqueque iha grupu 33.
Monitorizasaun ne ebé SEJD halo iha tinan kotuk ba de’it munisipiu hanesan Ermera, Aileu, Ainaro no Lautem. Iha tinan ne’e sira halo monitorizasaun foin iha RAEOA no Manatutu tanba ne’e hela Munisipiu Covalima, Bobonaro Liquica, Viquque no Dili maibé sei halo iha tempu besik.
Hosi programa ne’e SEJD prevé osan hosi item transferénsia públiku nian ho montante $619,800.3.
Kona-ba programa desportu komunitariu no reabilitasaun ba kampu komunitariu sei la´o hela iha Munisipiu sira no reabilitasaun ba kampu komunitariu sira, daudaun ne’e la´o hela iha suku hamutuk sia iha teritoriu nasionál mak hanesan Suku Atabae-Bobonaro, Suku iha Maliana, Suku Hatulia B iha Ermera, Letefoho, Soibada-Manatuto Quelicai-Baucau, Venilale, Viqueque, Afaloikai no Alas-Manufahi.
Ho nune’e, orsamentu ne’ebé preve ba projetu sia ne’e hamutuk $239.000 ne’ebé aloka iha OJE 2022 nian.
Entretantu, jogu komunitariu mós daudaun ne’e la´o hela iha teritoriu nasionál ne’ebé organiza hosi postu administrtivu sira.
Total orsamentu ne’ebé SEJD aloka ba jogu komunitariu hotu iha teritoriu nasionál hamutuk $ 106,505.65.
2023 SEJD só tau matan de’it ba programa tolu ne’e maibé servisu hotu MAE mak sei toma konta hamutuk ho administradór postu administrativu sira.
Jornalista:Hortencio Sanchez
Editór : Zezito Silva

