Mákina liptotrípsia tiru ona fatuk iha ema nia isin lolon hamutuk 20 iha HNGV
DILI, 16 janeiru 2023 (TATOLI) – Koordenadór Intervensaun Non-Invasiva no Minimally Invasive, Departamentu Sirurjia Hospitál Nasionál Guido Valadares (HNGV), Raimundo dos Santos, dehan durante ne’e mákina liptotrípsia tiru ona fatuk iha ema nia isin lolon hamutuk 20 iha ospitál.
“Ita hahú halo lansamentu ba servisu liptotrípsia iha loron 28 setembru 2022 mai to´o agora, ita tiru ona fatuk iha ema nia isin lolon hamutuk pasiente 20″, Koordenadór Intervensaun Non-Invasiva no Minimally Invasive, Departamentu Sirurjia HNGV, Raimundo dos Santos, informa iha nia kna’ar fatin, ohin.
Nia dehan bainhira atu tiru, haree ba fatuk nia medida boot oinsá no mós fatuk nia toos ne’e to´o iha ne’ebé, entaun fatuk ne’e nia posizaun iha ema nia-laran ne’e iha ne’ebé hanesan iha rins ka ureter ida lori mii husi ema nia mamik, ga fatuk ne’e iha mamik laran, entaun husi buat sira foin hatene mak tiru sai.
Nia esplika bainhira atu haree fatuk ne’e ema nia isin iha karuk ga los, depende ba haree mós pasiente ne’e iha moras ida ne’e deit, ka iha mós moras sira seluk hanesan raan midar, tensaun aas, no mós moras fuan.
Bainhira médiku halo ct-scan fatuk ne’ebé identifika iha mákina ka komputadór mak sukat fatuk iha bele tiru sai fatuk ne’e.
“Fatuk ne’e iha rins ka iha ureter fali ne’e ita bele uza mákina bele harahun maibé pasiente balun afeta hela moras seluk hanesan tensaun, fuan, ita bele tiru sai fatuk iha nia isin maibé ita mós presiza ema nia moras sira seluk tanba ne’e iha tendénsia hamosu moras komplikasaun”, esplika nia.
“Ita harahun fatuk ne’e ninia rohan balun kroat bele dudu mii tun mai kona iha ita nia mamik nia dalan, depois provoka raan ida ne’e risku ba ema nia saúde maibé ne’e diak tanba ita tiru sai ona fatuk dúke ita husik hela to´o fatuk ne’e bo´ot iha ema nia isin hodi bele hamosu problema bo´ot liután”, sujere nia.
Fatuk mosu tanba substánsia kímika iha ema nia isin, agora substánsia kímika ne’ebé provoka formasaun fatuk iha rins ka teen moruk ida, mak kolestrol no ida mak kalsium aihan ne’ebé mak han, entaun husi ne’e han ladún kontrola bele forma fatuk iha ema nia isin.
“Hahan ne’ebé kontribui ba fatuk ne’e mak hanesan ikan lotuk no naan ruma ne’ebé mak ita sona toradu, entaun buat sira bele to´o iha ita nia tee rohan hodi bele hetan moras fatuk ida ne’e iha ita nia isin”, afirma nia.
No kauza ida seluk mak dalabarak hemu bee la tais no matak ida ne’e mós kontribui ba moras fatuk iha ema nia isin no ida mak kosar hela de´it maibé rins presiza solur hela de´it atu bee ten labele butuk hamutuk hodi labele forma fatuk entaun ida ne’e depende filafali estilu moris ne’e.
Atu halo prevensaun ba ida ne’e mak presiza hemu bee barak hodi solur foer sira iha ita nia isin atu labele hamosu firma fatuk iha ema nia isin. Tanba ne’e ha’u nia mensajen ba ema hotu katak banhira kosar makas hemu bee barak tanba fatuk mak estraga timoroan sira nia rins barak ona nune’e kuidadu saúde hodi labele hamosu komplikasaun.
Jornalista : Felicdade Ximenes
Editór : Zezito Silva
