iklan

INTERNASIONÁL, DILI, HEADLINE

Helder: Rwanda sai ezemplár ba nasaun hotu iha g7+

Helder: Rwanda sai ezemplár ba nasaun hotu iha g7+

Intervista Eskluzivu jornalista Tatoli Hortencio Sances ho Sekretariu Jeral g+7, Elder da Costa, iha estudiu Tatoli,I.P, tersa (25/01). Imajen/ TATOLI

DILI, 25 janeiru 2023 (TATOLI) – Sekretáriu Jerál organizasaun intergovernamentál g7+ Helder da Costa, hateten nasaun hamutuk 20 ne’ebé hamahan aan iha g7+ bele foti referénsia hosi nasaun afrikanu Rwanda ne’ebé mós hanesan nasaun post konflitu durante tinan 20 ba kotuk maibé dezenvolvimentu avansadu.

Lider g7+ ne’e, afirma Rwanda hanesan nasaun ezemplár ba nasaun hotu iha organizasaun ne’e tanba Rwanda hanesan nasaun post konflitu iha tinan 20 ba kotuk maibé nia dezenvolvimentu daudaun ne’e avansadu tebes kompara ho nasaun sira iha Europa no Amerika.

“Buat importante balun ita tenke foti hosi Rwanda, sira nasaun ida post konflitu iha tinan 20 ba kotuk, sira nia dezenvolvimentu ezemplár tebes ba ita, ami estuda ona saida mak ita foti hosi sira, g7+ mós asina ona akordu ho sira nia organizasaun Rwanda Koperation Inisiative Agência intergovernamentál ida iha ne’ebá atu foti sira nia modelu dezenvolvimentu, nune’e bele implementa iha nasaun sira g7+”, Helder hateten ba Agência TATOLI iha edifisiu Farol, ohin.

Nia konta katak situasaun Rwanda iha tinan 1994 ba kotuk hasoru problema bo’ot hanesan mós Timor-Leste iha 1999, ema barak oho malu maibé ikus mosu gerilleiru ida naran Paul Kagame halo revolta hasoru inimigu sira ikus manán funu no konsege dezenvolve Rwanda to’o ohin loron forma Governu no halo nasaun ne’e sai avansadu tebes iha Áfrika.

“Ezemplu ne’ebé nasaun g7+ sira atu foti mak ne’e, primeiru Rwanda nia rekonsiliasaun di’ak tebes, ema sira uluk oho malu ne’e nia familia bele moris hamutuk fali kuandu nia ba ona kumpre nia kastigu iha komarka sira hamutuk hateke ba oin, ida fali mak ne’e sira nia hanoin ba unidade nasionál, partidu se mak manán iha eleisaun bolu malu ukun hamutuk, ida ne’e mak hakerek iha sira nia konstituisaun, hanoin ida ne’e referénsia di’ak tebes ba ita atu foti nune’e bele hamutuk dezenvolve nasaun sai hosi frazilidade”, relata nia.

Hosi referénsia hirak ne’e mak fó biban ba g7+ konvida lider hotu hosi nasaun 20 inklui Timor – Leste ba vizita Rwanda hodi haree direta no bele foti referénsia hosi nasaun ne’e.

“Ho nune’e mak foin lalais tinan kotuk ami lori lider sira hosi nasaun g7+ nian hotu liuliu Timor-Leste atu ba vizita Rwanda, Timor-Leste nian mak membru Parlamentu Nasionál balun, lider igreja nian balu hanesan Pe. Juvito, eis Pe. Martinho Gusmão, Gabinete Primeiru-Ministru, Centro Nasionál Chega (CNC-sigla portugés), Akadémiku balun, Defeza Seguransa no seluk tan atu sira hare direta, ita espera ba futuru ita bele adopta tuir saida mak Rwanda iha, nune’e bele dezenvolve nasaun ida-idak”, revela nia.

Tuir observasaun g7+ nian bainhira lori lider timoroan sira ba vizita Rwanda buat importante barak mak timoroan hirak ne’e aprende no fiar katak ba oin sei halo diskusaun ho parte hotu atu nune’e bele foti referénsia Rwanda nian dezenvolve nasaun ne’e.

Tuir g7+ nia haree Rwanda laiha riku-soin ne’ebé bo’ot hanesan Timor-Leste ho nune’e fasil atu banati tuir.

“Rwanda laiha riku-soin barak, sira iha de’it Agrikultura, Turizmu no selu tasa ba Estadu, sira ho ida ne’e de’it bele dezenvolve aan satán ita ho rekursu minarai, agrikultura mós iha, turizmu oi-oin ita sei bele, importante mak lolo liman ba malu hamutuk hateke ba oin”, hakotu nia.

Nasaun 20 ne’ebé hamutuk iha g7+ mak hanesan, Afghanistan, Burundi, Repúblika Sentral Afrikana, Chad, Comoros, Cote divoire, Repúblika Demokrátika Congo, Guine, Gunie-Bissau, Haiti, Liberia, Papua New Guinea, Sao Tome e Principe, Sierra Leone, Solomon Islands, Somalia, Sudan do Sul, Timor-Leste, Togo no Yemen.

Jornalista: Hortencio Sanchez

Editór : Zezito Silva

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!