TL-Japaun inagura uma seguru ba feto no labarik iha Bairo Pite

DILI, 15 marsu 2023 (TATOLI) – Ministériu Saúde timorense hamutuk ho Governu Japaun inagura fasilidade uma seguru ba feto no labarik sira ne’ebé bainhira hetan violénsia doméstika no abuzu sexuál.
“Ha’u nu’udar Ministra Saúde atu fó hatene loloos kona-ba uma mahon seguru ba feto no labarik, hanesan fatin ne’ebé agora iha daudaun, liuliu ba feto sira no inan feton sira inklui mós ba labarik sira ne’ebé afeta ba violénsia doméstika, abuzu sexual, violénsia fízika”, Ministra Saúde Odete Maria Freitas Belo, hato’o iha nia diskursu hafoin inagura fasilidade uma seguru ba feto no labarik iha Bairo Pite.
Nia dehan, dalaruma ko’alia kona ba mane sira, maibé mane sira mós hetan vulnerável ba violénsia doméstika maibé ho númeru ne’ebé kiik, relasiona ho violénsia no abuzu sexuál.
“Uma seguru hanesan fatin hakmatek ba feto no labarik sira ne’ebé presiza dook husi sira nia família tanba uma ne’e hanesan sira nia uma rasik, entaun sira sofre ona husi agresaun fízika presiza hakmatek ba uma sira hanesan ne’e”, nia esplika.
Iha fatin hanesan, Embaixadór Japaun iha Timor Leste Tetsuya Kimura, dehan uma hakmatek ba feto no labarik ne’ebé harii apoiu hosi fundu Governu Japaun liuhosi Programa Fundu Asisténsia ba Projetu Komunitáriu no Seguransa Umana (GGP). Uma hakmatek ne’e hanesan fatin protesaun ida ba feto no labarik sira ne’ebé hasoru violénsia doméstika no seluk tan, atu nune’e vítima sira bele hetan protesaun, tratamentu no rekoperasaun.
“Governu Japaun fornese osan ho montante $90.895 (ba Psychosocial Recovery and Development in East Timor (PRADET), ONG lokál mak implementa projetu ida ne’e. Tanba Governu Japaun promove ona konseitu ida ho naran seguransa umana ida ne’e konseitu ida-ne’ebé ema hotu liuliu ema vulnerável sira bele halao moris ne’ebé seguru no protejidu, laiha preokupasaun ba situasaun krítika sira hanesan violénsia, moras no hamlaha”, Tetsuya Kimura revela.
Nia subliña, kliente sira ne’ebé mai iha uma hakmatek ne’e mak sira ne’ebé labele halao moris ne’ebé seguru no enfrenta pániku hanesan violénsia no abandona. Ida-ne’e tuir lolos labele akontese no ema hotu presiza esforsu hodi prevene ida ne’e.
“Maibé nafatin sei iha ema barak mak presiza uma hakmatek refere. Ha’u’ fiar katak uma hakmatek ne’e sei ezerse papél importante tebes hodi proteje no tau matan ba ema sira-ne’e no ajuda sira hodi halao moris ne’ebé seguru no protejidu liután”, Embaixadór Japaun afirma.
Hahu husi lansamentu projetu dahuluk iha tinan 2000, totál projetu hamutuk 136 mak implementa ona iha munisiípiu 14 iha TimorLeste liuhusi Programa GGP. Projetu sira-ne’e, liuliu fornese asisténsia ba infraestrutura komunitária, inklui konstrusaun no reabilitasaun ba fasilidade eskola, postu saúde no sistema abastesimentu bee moos sira, hodi responde ba nesesidade báziku oioin iha nível baze.
Ditetór Ezekutivu Organizasaun Noun Governamental Psychosocial Recovery and Divelopment For in East Timor (PRADET), Manuel dos Santos, informa inagurasaun fasilidade uma seguru ba feto no labarik sira atu redúz violénsia iha rai-laran.
“Ami servisu hamutuk ho organizasaun sosiedade sivíl sira liu-liu iha edukasaun no saúde atu redus violénsia bazea ba jéneru, espesialmente ba feto no labarik sira hasoru problema iha sosiál mak hanesan maluk sira defisiente. Entaun ohin loron ita hotu hamutuk iha fatin ida ne’e atu inagura ba utilizasaun fasildade fatin hakmatek ka fatin seguru ba feto no labarik ida ne’ebé harii ho fundus husi Governu Japaun liu husi Embaixada Japaun iha Timor- Leste ho montannte orsamentu $90.895”, nia konklui.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Zezito Silva

