Top

DNMG alerta ba liña ministeriál-sira prepara planu di’ak hasoru bailoron naruk

Diretór Nasionál Meteorolojia no Jeofísika (DNMG), Terêncio Fernandes Moniz. Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 23 marsu 2023 (TATOLI)— Ministériu Transporte no Komunikasaun (MTK), liuhosi Diresaun Nasionál Meteorolójia no Jeofízika (DNMG, sigla portugés), kinta ne’e, realiza forum sensibilizasaun kona-ba previzaun tempu bailoron naruk ka el niño ne’ebé sei akontese iha fulan oin mai.

Diretór DNMG, Terêncio Fernandes Moniz, dehan forum ne’ebé sira realiza ne’e importante tebes tanba ho objetivu atu informa ba parseiru ka liña ministeriál sira oinsá mak prepara sira-nia planu didi’ak ba oin hodi hasoru tempu bailoron naruk.

“Tanba ita hatene ba oin sei akontese bailoron naruk ka el niño entaun ita informa kedas agora ba parte relevante sira hanesan Ministériu Saúde, Ministériu Agrikutura no Peska (MAP) no Bee Timor-Leste, Empreza Públika (BTL,E.P) atu oinsá sira halo planu ne’ebé di’ak no másimu   hasoru mudansa klimátika liuliu bailoron naruk ne’ebé sei mai,” Terêncio Fernandes Moniz dehan  ba Agência Tatoli, iha City 8, Manleuana, Dili.

Nia hateten, ba parseiru hanesan MAP preparasaun ne’ebé sira sei halo hodi  sei informa ba agrikultór sira kuda a-han ne’ebé mak bele responde ba tempu bailoron naruk nian. Ba MS   tenke halo preprasaun ne’ebé di’ak hodi hasoru el niño ne’e tanba tempu bailoron moras barak mak sei mosu.

“BTL,E.P ita husu tenke halo planu no jestaun ne’ebé di’ak labele estraga bee hodi hasoru situasaun bailoron ne’e. Tanba ita hotu hatene bee sempre sai preokupasaun ba komunidade nian iha tempu,” nia dehan.

Nia dehan, sorumutu ne’e importante tebes tanba DNGM fó informasaun ba parseiru sira, mak sira filafali ba idai-dak nia instituisaun hodi fó hatene ba malu no halo preparasaun no planu ne’ebé di’ak ba hasoru situasuan el niño ne’e.

“Ita hotu hatene, situasaun la niña ne’e rasik sei termina iha marsu no maiu ba juñu tendénsia boot ba estabelesimentu el niño ho nia probabilidade 70-97%. Signifika komunidade hotu tenke prepara an hodi foti asaun ruma ba tempu bailoron naruk ne’ebé sei mai,” nia hateten.

Nia esplika bainhira akontese tempu bailoron naruk mak sei diminui udan been kompara ho media klimatolójia iha tempu udan oin mai, ho diminuisaun udan been mak sei fó impaktu ba atividade moris lorloron nian tanba sei provoka rai-maran no aumenta risku inséndiu iha territóriu laran.

Iha fatin hanesan, Reprezentante Diretór Autoridade Nasional Designadu, Institutu Públiku (AND,I.P), Ivo Cancio hateten,  sira-nia parte prontu kontinua apoiu nafatin servisu DNMG nian tanba antes ne’e, mós sira apoiu fundu ba DNMG ba iha implementa projetu Early Warning System ka sistema alerta sedu ba fenómenu meteorolojia.

Forum ne’ebé DNMG hala’o iha kinta ne’e iha ámbitu loron Mundiál Meteorolójia ne’ebé Timor-Leste sei selebra dala-rua   ho tema “Tempu Klima No Bee Ba Iha Jerasaun Sira”. 

Jornalista : Arminda Fonseca

Editora     : Armandina Moniz

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!