DNMG sei monta ekipamentu rua hodi sukat kondisaun laloran tasi
DILI, 24 marsu 2023 (TATOLI)— Ministériu Transporte no Komunikasaun (MTK) liuhosi Diresaun Nasionál Meteorolójia no Jeofízika, (DNMG, sigla portugés), tinan ne’e, sei monta ekipamentu rua hodi sukat laloran tasi, hanesan korente, temperatura no anin tasi nian.
Diretór DNMG, Terêncio Fernandes Moniz hateten ekipamentu rua ne’ebé sei monta ne’e naran Tide Gauge, no Buoy. Ekipamentu ne’e, iha nia-laran kompletu ona hodi sukat laloran tasi, korente, temperatura no anin-tasi nian.
“Objetivu ita monta ne’e atu hatene informasaun sira kona-ba tasi nian. Aleinde ne’e akipamentu ida ne’e mós bele uza ba iha informasaun tsunami bainhira rai nakdoko ka laloran-boot ne’ebe atu akontese tsunami ita bele hatene,” Terêncio Fernandes Moniz dehan ba Agência Tatoli, iha City 8, Manleuana, Dili, sesta ne’e.
Nia dehan, ekipamentu rua ne’ebé sei monta ne’e daudaun halo ona avaliasaun atu haree fatin sira hodi monta. Tanba tuir planu sei monta iha tinan ne’e, maibé sei akontese faillansu ruma sei monta iha tinan oin.
“Ekipamentu rua ne’e, ita sei monta ida iha kosta norte Dili no kosta súl, Suai ou Betano. Ekipamentu rua ne’e, ba kosta norte sei kobre hotu tasi feto nian no kosta sul sei kobre hotu tasi mane nian,”Terêncio hateten.
Nia afirma, ekipamentu ne’ebé sei monta ne’e DNMG fó ba parseiru Rimes mak sosa ekipamentu no monta nia orsamentu ne’e, maihosi Fundu Verde Klimátiku ne’ebé apoiu hosi governu Timor-Leste hamutuk milliaun $21,7
Hosi orsamentu ne’e fahe ba kada liña ministeriál sira hanesan, Ministériu Agrikultura no Peska (MAP), Sekretáriu Estadu Ambiente (SEA), Sekretáriu Estadu Protesaun Sivíl (SEPS), Kruz Vermella Timor-Leste (CVTL, sigla portugés) inklui DNMG.
“Maibé ba DNMG liuhosi technical partner sira hamutuk milliaun $12,7. Ida ne’e la’os DNMG de’it mak jere maibé fahe ona ba parseiru sira. Rimes sei monta ekipamentu sira hanesan, Automated Weather Observing System (AWOS) Weather Doplar Radar no Centro Forcasting System, inklui ekipamentu ba sukat tasi nian,” nia dehan.
Kona-ba ekipamentu ne’ebé atu deteta udan-been DNMG rasik daudaun ne’e iha sia. Hosi ekipamentu ida ne’e seidauk bele kobre hotu ba munisípiu sira, maibé ho fundu verde klimátika ne’ebé apoiu ona no DNMG sei sosa ekipamentu hodi monta hotu iha munisípiu sira, hodi atualiza informasaun mudansa klimátika nian.
Jornalista : Arminda Fonseca
Editora : Armandina Moniz
