MEJD dignifika kareira profesór hosi aprovasaun dekretu-lei haat

DILI, 28 marsu 2023 (TATOLI)–Ministru Edukasaun Juventude no Desportu (SEJD), Armindo Maia, hateten hafoin tinan 10 liu tiha, VIII Governu Konstitusionál liuhosi Konsellu Ministru aprova pakote lejistalitu iha dekretu-lei haat ho objetivu atu dignifika kareira ba profesór sira hodi hadi’a kualidade prosesu ensinu no aprendizajen inklui valoriza manorin sira.
“Ministru Edukasaun halo ona esforsu reál hodi reforma kuadru jurídiku kareira dosente nian, no ba estabelesimentu eskolár sira atu promove sistema edukativu ne’ebé bele fó resposta ida adekuadu liu ba realidade edukasaun nian. Profisaun dosente sira nian, liu-liu kona-ba konteúdu norma sira ne’ebé estabelese iha Dekretu-Lei sira, ne’ebé hetan ona aprovasaun hosi Konsellu Ministru relativamente ho setór edukativu,” Armindo Maia hateten ba jornalista sira iha lansamentu serimónia abertura atividade parlamentu foinsa’e iha salaun INFORDEPE Ian Martin, Balide, tersa ne’e.
Nia dehan, aprova pakote lejislativu ida-ne’e ho objetivu atu dignifika profesór sira-nia kareira no kria kondisaun sira hodi garante asesu universál ba edukasaun no ensinu, hadi’a kualidade hosi prosesu ensinu no aprendizajen no valoriza manorin na’in sira.
Prosesu elaborasaun diploma sira-ne’e liuhosi prosesu naruk ida-ne’ebé inklui análize kona-ba edukasaun atuál, bazea ba estatístika relatóriu sira.
Prosesu konsulta nian ho dirijente eskolár sira, dirijente munisipál sira no tékniku sira hosi ministériu relevante sira seluk no Komisaun Funsaun Públika no ikus liu, prosesu rigorozu ida atu revee legalidade hosi proposta sira kona-ba servisu jurídiku sira Konsellu Ministru nian no Gabinete Primeiru-Ministru nian.
Esforsu ida-ne’e VIII Governu Konstitusionál halo depois Timor-Leste ultrapasa tiha tinan 10 dezenvolvimentu iha setór edukasaun, esforsu maka’as liuhosi diploma sira-ne’e atu responde ezijénsia sira maibé sempre iha fatin ba melloramentu no MEJD asegura públiku, liuliu dirijente no profesór sira.
“Ami halo esforsu hotu-hotu atu rekompensa profisaun hanorin nu’udar profisaun esensiál ba dezenvolvimentu nasaun nian, no asegura sistema edukativu ne’ebé bele efikás liu, nune’e bele éleva valór ensinu no aprendizajen ho kualidade ba ema hotu,” nia hateten.
Tuir nia, alterasaun Dekretu-Lei númeru 23/2010, loron 9 fulan-dezembru, hodi aprova Estatutu kareira ba Edukadór Infánsia ba Profesór Ensinu Báziku no Sekundáriu (Estatutu kareira) dosente ho objetivu atu valoriza profisaun Dosente Sira, liu-hosi Ingresu espesiál ba kareira dosente, prevee posibilidade atu profesór kontratadu sira iha tinan 2023, ho nivel abilitasaun literária minima Baxarelatu, bele engeresa espesiál iha Kareira Dosente no goza direitu.
Progresaun no pontuasaun, Ingresu espesiál sei rezolve problema kontratadu tanba progresaun eskalaun ba profesór sira-ne’ebé hala’o funsaun kargu xefia iha nivel gabinete diretiva eskola sentrál sira no koordenadór hosi eskola filiál sira, Promosaun ba profesór kuaze 11.000 ba kategoria profisionál superiór iha karreira Dosente nian.
Hosi profesór Grau C ba profesór Grau B no hosi Grau B ba profesór Grau A, atribuisaun subsídiu transporte ba profesór sira, ba kargu diretór iha nivel eskola sentrál no ba koordenadór iha eskola filiál.
Ba profesór kontratadu sira-ne’ebé ezerse sira nia funsaun nu’udar dosente iha tinan 2023, ne’ebé seidauk iha abilitasaun akadémika sei fó oportunidade ba sira liuhosi rekoñesimentu iha sistema edukasaun nasionál.
Kona-ba asesu kontratu Provimentu ba tempu indeterminadu atu hala’o funsaun administrativa no asisténsia dosénsia, ho remunerasaun ne’ebé hanesan ho Grau D, primeiru eskalaun iha Rejime Jerál Administrasaun Publika nian.
Hetan kontratu provimentu ba tempu indeterminindu hodi hala ‘o funsaun hanesan asisténsia dosénsia nian, no bainhira hetan ona kualifikasaun akadémika ne’ebé lei rekere, iha kualkér tempu bele partisipa iha avaliasaun aferisaun kompeténsia obrigatóriu bele asesu ba dosente iha kategoria grau B.
Ne’eduni indeminizasaun nu’udar kompensasaun ba dedikasaun tempu servisu nian ho montante saláriu fulan ida ba kada tinan tolu, bazea ba períodu kontratu ne’ebé rejista ona iha SIGAP.
Dekretu-Lei kona-ba Sistema Nasionál Edukasaun Pre-Eskolár no alterasaun ba Dekretu-Lei númeru 7/2010, loron 19 fulan maiu kona-ba Sistema Nasional Ensinu Báziku no Dekretu-Lei númeru 33/11, loron 3 fulan agostu, kona-ba Sistema Nasional Ensinu Sekundáriu.
Daudaun ne’e, la eziste Lei ida-ne’ebé regula sistema edukasaun Pre-eskolár iha Timor-Leste, nune’e nesesidade ida ba MEJD atu kontinua ho aprovasaun ba lei ne’ebé regula iha nivel edukasaun Pre-eskolár nian.
Ho nune’e, sei bele habelar tan edukasaun Pre-Eskolár, relativamente ba pesoál dirijente eskola sira, hosi saláriu pakote ida signifika laiha subsídiu ba kargu xefia no depende ba númeru alunu no tuir periodu mandatu nian.
Maibé Dekretu-Lei tolu ne’ebé aprova no prevee iha remunerasaun ba dirijente eskola sira ho konsiderasaun saláriu baze no subsídiu ba kargu xefia.
Diretiva Ensinu Báziku no Sekundáriu, Diretór eskola 100% hosi valór suplementu hosi xefe departamentu nian, Diretór Adjuntu Pedagójika 75 % hosi valór Suplementu Xefe departamentu nian, Xefe Gabinete Apoiu Tékniku na’in 2-5% hosi suplementu xefe departamentu nian.
Koordenadór eskola filiál 50% hosi valór suplementu Xefe departamentu nian, Diretiva Edukasaun Pre-Eskolár, Diretór Eskola 75% hosi valor suplementu xefia departamentu nian, Diretór-Adjuntu Pedagójika 50% hosi valór Suplementu Xefe departamentu nian, Koordenadór Pre-Eskola Filial 25% hosi suplementu xefe departamentu nian.
Jornalista : Tomé Amado
Editór : Cancio Ximenes

